Samenvatting
Welzijnsinitiatieven lopen vaak vast omdat ze bovenop een ongewijzigde, drukke manier van werken komen. Wie het het meest nodig heeft, haakt af met “geen tijd” wat eigenlijk betekent dat het systeem geen veilige ruimte laat om welzijn echt belangrijk te maken. Volgens Lien Van den Driessche is weerstand geen probleem maar een signaal: ze toont waar spanning zit en maakt verandering mogelijk. De oplossing ligt niet in meer of andere initiatieven, maar in HR dat de rol van veranderaar opneemt: weerstand benutten, lastige gesprekken voeren en bestaande normen in vraag stellen. Echt welzijn vraagt dus niet alleen investering in medewerkers, maar ook in de verandervaardigheid en veerkracht van HR zelf.
Je organiseert een welzijnsinitiatief en merkt dat het altijd dezelfde collega’s zijn die komen opdagen. De collega’s die structureel over hun grenzen gaan, zie je nooit. Achteraf hoor je de bekende excuses: “Sorry, ik had geen tijd.” Of: “Ik wou echt komen, maar er kwam iets dringends tussen.” En terwijl je knikt en begrip toont, denk je : dit klopt niet helemaal. En dat gevoel wordt nog sterker wanneer je merkt dat ook het management het belang van welzijn onderschrijft, tot het botst met targets, deadlines of reorganisaties. Dan verdwijnt het thema naar de achtergrond.
Veel HR-professionals herkennen ongetwijfeld deze spanning. Je gelooft in dit werk, je ziet wat er nodig is, maar je merkt ook dat jij degene bent die blijft trekken. Lien Van den Driessche schreef er een blog over. Lien begeleidt dagelijks HR-teams en leidinggevenden die vastlopen tussen goede intenties en de weerbarstige realiteit. Ze is ook auteur van Intelligente organisaties en oprichter van Human Pulse.
Drie vragen die bijna elke HR-professional herkent
- Hoe krijg ik medewerkers en management ook mee in gedrag en keuzes?
- Hoe bereik ik ook de mensen die ik wil bereiken, en niet alleen de collega’s die sowieso betrokken zijn?
- En hoe blijf ik zelf overeind als HR-professional?
Volgens Lien gaan deze vragen niet noodzakelijk over betere initiatieven of sterkere communicatie…
Weerstand is geen probleem.
Organisaties beschouwen weerstand doorgaans als iets dat ‘overwonnen’ moet worden, iets dat in de weg zit en vertraagt. Maar dat beeld klopt niet volgens Lien: “Weerstand is geen fout in het systeem. Ze is het systeem dat zichzelf beschermt. Denk aan elektriciteit. Zonder weerstand springt de zekering. Alles brandt door. Weerstand maakt energie hanteerbaar en zorgt ervoor dat het systeem niet implodeert. In organisaties werkt het net zo. Wanneer welzijn botst op geen tijd, op cynisme of op stil verzet, is dat geen gebrek aan motivatie maar een noodzakelijke tegenkracht die aangeeft dat er te veel spanning op het circuit staat.”
Daarom is ‘Ik heb geen tijd‘ zelden het echte probleem. Het is een sociaal aanvaard antwoord voor iets anders: ‘Ik kan hier geen eigenaarschap in nemen’; ‘als ik dit belangrijk maak, kom ik in conflict met wat hier écht telt’ of ‘het systeem laat mij hier geen veilige keuze maken.’
Wie weerstand probeert weg te werken, mist volgens Lien de essentie. “Zonder weerstand is er geen verandering mogelijk. Dan springt de zekering.”
Waarom welzijn vastloopt
Veel welzijnsinitiatieven worden toegevoegd aan een manier van werken die zelf niet verandert. Het werk blijft druk, de verwachtingen blijven hoog en de normen blijven impliciet. Welzijn komt erbij, niet erin. En daarom wordt het ook het eerste wat sneuvelt zodra het spannend wordt. Medewerkers voelen dat haarfijn aan.
Wat welzijn dan wél vraagt van HR
Welzijn vraagt dat HR stopt met het louter organiseren van initiatieven en in de plaats daarvan de rol van veranderaar opneemt. Veranderaars proberen weerstand niet glad te strijken maar gebruiken haar om de echte gesprekken te voeren.
Vijf kenmerken van HR-professionals die als veranderaars werken
- Ze zeggen wat gezegd moet worden, ook wanneer dat ongemakkelijk is.
- Ze stellen in vraag wat normaal is geworden.
- Ze gaan niet meteen oplossen.
- Ze nemen weerstand niet persoonlijk.
- Ze bouwen geen kamp tegen anderen.
De echte uitdaging vandaag is volgens Lien niet zozeer om welzijn aantrekkelijker te maken. “We doen er beter aan om HR sterker te maken in verandering. Dat vraagt verandervaardigheid; het vermogen om weerstand te gebruiken in plaats van te vermijden en moed om gesprekken te voeren die spanning oproepen. Organisaties die welzijn ernstig nemen, moeten dus niet alleen investeren in medewerkers, maar ook in HR zelf.”
