Deze week trokken we de heisa over de langdurig zieken nog wat door. Met 576.000 zijn ze al. Dat cijfer ken je ondertussen waarschijnlijk vanbuiten, want de media spaarden de voorbije twee weken kosten noch moeite om je nog eens stevig op te hitsen. Ze serveerden je een schijnbaar achtergehouden rapport waarin 25% van de arbeidsongeschiktheid onterecht bevonden werd, duidden op een snellere groei van het aantal zieken in Wallonië dan in Vlaanderen en ontblootten België als de grootste ziekenboeg van de hele EU. Maar toch werd ik pas geprikkeld toen ik een ander artikel las in De Tijd, over waarom Gen Z (14 tot 29 jaar) nu al vermogender is dan de millennials (30 tot 45 jaar). Daarin beweren Gen Z-ers Elias en Arno dat ze niet tot hun zeventigste willen werken maar op hun 28ste miljonair plannen te zijn. Zie jij als hr-professional de link?
Eerst even relativeren. Hoewel de Gen Z-ers in de studie als vermogender worden voorgesteld dan hun oudere vrienden die al een tijdje aan de slag zijn, heeft dat vooral een technische reden. Door de schulden af te trekken van het vermogen creëert het effect zich voornamelijk doordat de millenials vaker dan de Gen Z-ers een hypotheek tornen. Die laatsten stellen uit het huis gaan, trouwen en kinderen uit en blijven thuis wonen om te sparen, waardoor hun vermogen artificieel groter lijkt.
De gedachtegang van Elias en Arno combineert netjes met hoe werken in Vlaanderen de voorbije twee weken werd voorgesteld. Vlaamse werkgevers mochten weer maar eens horen hoe toxisch hun jobs zijn in de slopende rat race die ze organiseren. Of dat ze het net nalaten om jobs te creëren, zoals in het dorpje Colfontaine, dat volgens De Tijd de kampioen onder de langdurig zieken is (15% van de inwoners is er langdurig ziek). In dat artikel werd nog eens naar het verval van de Borinage verwezen en naar het vertrek van de bedrijven om op een giftige cluster te wijzen: minder jobs, dalende huisprijzen, minder kapitaalkrachtige bevolking, slechte voeding, slechte opvoeding, drank- en drugsmisbruik en een mentale gezondheid die dezelfde spiraal volgt. Wat zou dat geweest zijn mochten die bedrijven met hun toxische jobs gebleven zijn.
Maar wie de piste volgt dat het recordaantal langdurige zieken bewijst dat werk ziek maakt, moet ook verklaren welk aandeel werk heeft in de 39% mensen die lijdt aan depressie of burn-out (dus los van de nooit betwiste roze wolken in het privéleven), psychische stoornissen (30%), kanker (16%) en ziekten van het hartvaatstelsel (7%).
Het is intellectueel oneerlijk om zomaar het totale aantal langdurig zieken te gebruiken om werkgevers verantwoordelijk te achten voor ziekte die zij niet veroorzaakt hebben. Mensen worden helaas ook ziek ondanks de werksituatie. En soms lijden mensen ook mentaal onder werksituaties waar andere collega’s niet onder lijden, bijvoorbeeld omwille van een slechte persoon-organisatie fit. Ook in dat laatste verhaal kan de uitval noch de schuld van de werknemer, noch van de werkgever zijn.
Bovendien lezen we in het artikel dat Gen Z-er Elias al drie jaar geen vakantie genomen heeft, bijklust in de week en ook de hele zomer. Om dan dankzij slimme investeringen dus op 28 jaar miljonair te zijn. Die tactiek belichaamt werk als middel om rijk te worden zodat men niet meer moet werken en als een rat race die je hoogstens tijdelijk vol kan houden. Daarmee zijn de langdurige zieken opnieuw slachtoffers en zijn het zotten die blijven werken.
Ik zou liever aandacht geven aan het andere perspectief. Het prijzen van mensen die elke dag opstaan om een job te doen die ze graag doen, waar ze goed in zijn, die hun levensstandaard kan onderhouden en die iets bijdraagt aan de maatschappij of het leven van anderen.
Laten we ook als werkgevers en leidinggevenden dankbaar zijn dat zij bij ons komen werken. Mensen besteden in hun leven maar een beperkte tijd aan arbeid. In West-Europa is dat tegenwoordig gemiddeld 20% van alle uren in het jaar. En toch besluiten ze om die tijd aan jouw bedrijf te geven, soms zelfs meer dan 20%. Dat heeft waarde en betekenis.
En laten we als werknemers dankbaar zijn dat er ondernemers zijn die hun vermogen riskeren om een product of dienst te creëren die voor ons een job creëert. Als het niet lukt, hebben wij misschien enkele maanden later alweer een nieuwe job. Voor de ondernemers zal het waarschijnlijk langer duren om hun fortuin weer te vergaren. Dat ze toch investeren, hier bij ons, ook dat heeft waarde en betekenis.
Laten we deze week dus maar gebruiken om eens wederzijdse dankbaarheid in de verf te zetten, in een wereld die almaar negatiever en cynischer lijkt te worden. Omdat werk een mooi geschenk is om te geven én om te krijgen. En als dat niet zo aanvoelt, is het geschenk niet altijd meteen vergiftigd, maar misschien gewoon niet het geschenk voor jou.
Ralf Caers
===
In zijn wekelijkse rubriek ‘Chili con Caers’ geeft Ralf Caers smaak aan de HR-actualiteit en roept hij op tot kritische reflectie
