Samenvatting
Vanaf 2 augustus 2026 gaat een nieuwe fase van de Europese AI-verordening in. Werkgevers moeten voortaan transparant zijn wanneer ze bepaalde AI-toepassingen gebruiken, zoals emotieherkenning of deepfakes. De strengere regels voor AI die wordt ingezet bij rekrutering en selectie worden uitgesteld tot 2 december 2027. Dat geeft organisaties extra voorbereidingstijd, maar het is verstandig om nu al AI-toepassingen in kaart te brengen, medewerkers op te leiden en een duidelijk AI-beleid uit te werken.
Vanaf 2 augustus 2026 moeten werkgevers transparanter zijn over het gebruik van AI. De strengere regels voor AI in rekrutering en selectie worden tegelijk uitgesteld tot 2 december 2027
Vanaf 2 augustus 2026 gaat een nieuwe fase van de Europese AI-verordening van start. Voor werkgevers verandert er vandaag vooral één ding: er gelden nieuwe transparantieverplichtingen wanneer AI wordt ingezet. Dat betekent dat organisaties in een aantal situaties duidelijk moeten maken wanneer AI wordt gebruikt. Tegelijk besliste de Europese Unie om de invoering van een aantal strengere AI-regels uit te stellen. Daardoor krijgen werkgevers meer tijd om zich voor te bereiden op de regels voor AI-toepassingen die een grote impact kunnen hebben op werknemers en sollicitanten, zoals AI bij rekrutering en selectie. Wat betekent dat concreet voor HR en werkgevers?
Nieuwe transparantieverplichtingen vanaf 2 augustus 2026
Werkgevers gebruiken vandaag steeds vaker AI, bijvoorbeeld om teksten te schrijven, gesprekken te analyseren of processen te automatiseren. Vanaf 2 augustus 2026 gelden daarvoor nieuwe transparantieregels.
Als werkgever ben je meestal gebruiker van een AI-systeem (de AI-verordening spreekt van een gebruiksverantwoordelijke). In die rol moet je mensen informeren wanneer:
- AI wordt gebruikt voor emotieherkenning;
- AI-gegenereerde of gemanipuleerde beelden, video’s of audio een deepfake zijn.
Voor bedrijven die zelf AI-systemen ontwikkelen of op de markt brengen gelden bijkomende verplichtingen. AI-chatbots moeten bijvoorbeeld duidelijk herkenbaar zijn als AI en generatieve AI moet aangeven dat de inhoud kunstmatig is gegenereerd, bijvoorbeeld via een digitale watermark.
Voor AI-gegenereerde teksten geldt alleen een transparantieplicht wanneer die worden gepubliceerd om het publiek te informeren over onderwerpen van algemeen belang. Die verplichting geldt niet wanneer een mens de tekst vooraf heeft gecontroleerd en een persoon of organisatie de redactionele verantwoordelijkheid draagt.
Voor generatieve AI-systemen die al vóór 2 augustus 2026 op de markt waren, geldt een overgangsperiode tot 2 december 2026 om aan de watermarkingverplichting te voldoen.
Uitstel voor AI in rekrutering en selectie
Niet alle AI-systemen vallen onder dezelfde regels. De Europese AI-verordening beschouwt sommige toepassingen als hoog-risico-AI, omdat ze een grote impact kunnen hebben op de rechten of kansen van mensen.
Voor HR gaat het bijvoorbeeld om AI die wordt gebruikt om:
- vacatures gericht te verspreiden;
- sollicitaties automatisch te screenen of te filteren;
- kandidaten te evalueren tijdens selectieprocedures.
Oorspronkelijk zouden voor deze toepassingen vanaf 2 augustus 2026 strengere verplichtingen gelden. Kort voor die deadline keurde de Europese Unie echter de Digitale Omnibus inzake AI goed. Dat is een vereenvoudigingspakket dat de uitvoering van de AI-verordening op verschillende punten aanpast. De belangrijkste wijziging voor HR is dat de strengere regels voor hoog-risico-AI worden uitgesteld tot 2 december 2027. Ook de regels voor bepaalde AI-producten, zoals AI-gebaseerde medische software, worden uitgesteld tot 2 augustus 2028. Volgens de Europese wetgever hadden veel organisaties onvoldoende tijd, middelen en ondersteuning om zich voor te bereiden op de oorspronkelijke deadline.
Het uitstel is geen reden om te wachten
Dat de strengere regels worden uitgesteld, betekent niet dat werkgevers voorlopig niets hoeven te doen. Integendeel, dit is het ideale moment om:
- alle AI-toepassingen binnen de organisatie in kaart te brengen;
- na te gaan welke toepassingen mogelijk onder de strengere regels zullen vallen;
- een duidelijk AI-beleid uit te werken;
- interne afspraken te maken over verantwoord AI-gebruik.
De Europese Commissie publiceerde intussen ook richtlijnen die organisaties helpen bepalen welke AI-systemen als hoog risico worden beschouwd.
AI-geletterdheid blijft verplicht
Een verplichting die niet wordt uitgesteld, is die rond AI-geletterdheid. Werkgevers moeten ervoor zorgen dat medewerkers AI op een verantwoorde manier kunnen gebruiken. De wet schrijft daarbij geen vast kennisniveau meer voor, maar verwacht wel dat organisaties redelijke maatregelen nemen. Dat kan bijvoorbeeld door:
- opleidingen aan te bieden;
- interne richtlijnen op te stellen;
- afspraken te maken over het veilig en verantwoord gebruik van AI.
Ook de Europese Commissie en de lidstaten krijgen de opdracht om bedrijven hierbij beter te ondersteunen met opleidingen en informatie.
Nog twee belangrijke wijzigingen
De Digitale Omnibus bevat nog enkele andere aanpassingen. Zo krijgen organisaties meer mogelijkheden om gevoelige persoonsgegevens te verwerken voor biasdetectie. Dat maakt het gemakkelijker om AI-systemen te controleren op mogelijke discriminatie, zolang dat strikt noodzakelijk is. Daarnaast worden de administratieve verplichtingen vereenvoudigd voor small mid caps: ondernemingen met 250 tot minder dan 750 werknemers. Zo worden onder meer de technische documentatie en de eisen rond kwaliteitsbeheer vereenvoudigd.
Belgische sociale partners vragen meer duidelijkheid
Ook in België leeft de bezorgdheid over de praktische uitvoering van de AI-verordening. In een recent advies vragen werkgevers- en werknemersorganisaties de overheid om sneller werk te maken van een duidelijk toezicht op AI. Zo is er vandaag nog geen nationale toezichthouder aangeduid en is de bevoegdheidsverdeling tussen de federale overheid en de deelstaten nog niet volledig uitgeklaard. Volgens de sociale partners kan die onzekerheid ertoe leiden dat bedrijven AI-projecten uitstellen, terwijl AI net kan bijdragen aan hogere productiviteit, efficiëntere processen en beter werk. Daarnaast benadrukken ze dat opleiding cruciaal wordt. AI zal de manier waarop we werken ingrijpend veranderen, waardoor investeren in bijscholing en omscholing van medewerkers belangrijker wordt dan ooit.
De Europese AI-verordening treedt stap voor stap in werking. Vanaf 2 augustus 2026 verschuift de aandacht naar transparantie, terwijl werkgevers nog tot eind 2027 de tijd krijgen om zich aan te passen aan de strengere regels voor hoog-risico-AI.
BRON: Nieuwe AI verplichtingen vanaf 2 augustus 2026 voor werkgevers
