Hoe Agentic AI werk, rollen en organisaties hertekent
Met de opkomst van Agentic AI dient zich een nieuwe fase in de ontwikkeling van artificiële intelligentie aan. Waar generatieve AI vooral helpt bij het creëren van content en het beantwoorden van vragen, kunnen AI-agents zelfstandig taken uitvoeren, processen beheren en acties ondernemen. Daardoor kunnen ze een deel van het werk opnemen dat vandaag nog door mensen wordt uitgevoerd. Organisaties krijgen er zo een nieuwe vorm van capaciteit bij en AI-agents misschien zelfs een plaats op het organigram. Volgens AI-ondernemer Kenneth Van Daele (Digital Companions) volstaat het daarom niet langer om na te denken over hoeveel medewerkers nodig zijn. Organisaties moeten ook bepalen hoe menselijke en digitale capaciteit samenwerken. Dat vereist een andere kijk op werk, rollen en organisatieontwerp: workforce architecture.
De organisatie krijgt er collega’s bij
Veel organisaties experimenteren vandaag met AI als assistent om mails te schrijven, vergaderingen samen te vatten en de meest gestelde vragen te beantwoorden. De volgende stap is agentic AI die niet alleen ondersteunt, maar ook zelfstandig taken uitvoert. AI wordt dan een actieve deelnemer aan het werkproces. De vraag is hoe we die samenwerking ‘organiseren’. Hoe verdeel je werk tussen mensen en technologie? Welke taken laat je over aan AI? En welke niet? Wie bewaakt de kwaliteit van het resultaat? En wat blijft mensenwerk wanneer technologie steeds meer (routine) taken kan overnemen?
Wat doen we straks nog zelf?
Volgens Kenneth verschuift daarmee de rol van medewerkers: van uitvoeren naar interpreteren en van controleren naar richting geven. De zogenaamde ‘menselijke’ kwaliteiten worden daardoor belangrijker. Denk aan het vermogen om context te begrijpen, morele afwegingen te maken en relaties aan te gaan en te onderhouden. Het is niet voldoende om na te denken over wat AI kan overnemen. Het is veel belangrijker om na te denken over de ruimte die daardoor vrijkomt voor innovatie.
Voor Kenneth is dit geen toekomstscenario. Met Digital Companions bouwt hij vandaag al AI-agents die organisaties helpen om repetitieve taken over te nemen en capaciteit vrij te maken. Hij verwees onder meer naar agents die HR-processen ondersteunen, veelgestelde vragen beantwoorden, informatie verzamelen of processen rond payroll, mobiliteit en verloning helpen opvolgen. Daarbij vertrekt hij vanuit de vraag waar medewerkers vandaag tijd verliezen aan werk dat weinig toegevoegde waarde creëert en dus niet vanuit technologie.
De houdbaarheidsdatum van expertise
Volgens internationale studies van het World Economic Forum verandert bijna 40% van de vaardigheden die medewerkers vandaag nodig hebben binnen enkele jaren. De houdbaarheidsdatum van technische kennis wordt steeds korter. Wat vandaag een waardevolle expertise is, kan binnen enkele jaren achterhaald zijn. Expertise wordt daardoor steeds meer een momentopname. Dat impliceert dat leervermogen, aanpassingsvermogen, kritisch denken en nieuwsgierigheid belangrijker worden dan het louter beheersen van een specifieke tool of methode.
Waarom AI vooral een HR-vraagstuk wordt
Omdat de impact van AI zich situeert op het niveau van jobs, rollen, leiderschap, cultuur, leren en organisatieontwerp, ligt de verantwoordelijkheid bij HR, zegt Kenneth. Wie bepaalt welke taken verdwijnen, veranderen of ontstaan? Wie helpt medewerkers nieuwe competenties ontwikkelen? Wie begeleidt teams in nieuwe vormen van samenwerking? Wie bewaakt betrokkenheid, welzijn en werkbaarheid in een context van voortdurende verandering? Dat zijn zonder uitzondering HR-vragen. De technologie volgt daarna.
Wie wordt de baas van je digitale collega’s?
Naarmate AI autonomer wordt, ontstaat ook een andere belangrijke vraag: governance. Wie is verantwoordelijk als een AI-systeem een fout maakt? Wanneer moet een mens betrokken blijven? Welke beslissingen mag een agent zelfstandig nemen en welke zeker niet? Volgens Kenneth zal elke organisatie moeten bepalen welke bevoegdheden digitale systemen krijgen en waar menselijke controle noodzakelijk blijft. In die zin lijken digitale collega’s op gewone collega’s die ook aangestuurd moeten worden. Ook zij hebben duidelijke afspraken nodig.
De toekomst van werk heeft geen functiebeschrijving
De klassieke functieomschrijving vertrekt vanuit een relatief stabiele jobinhoud. Maar wanneer vaardigheden sneller veranderen dan functies herschreven kunnen worden, wordt het steeds moeilijker om werk te organiseren op basis van vaste functiebeschrijvingen. Organisaties zullen dus moeten denken in rollen, verantwoordelijkheden, projecten en vaardigheden. En dat sluit aan bij een evolutie die al een paar jaar bezig is richting meer wendbare organisatievormen. AI versnelt die beweging.
Niet de technologie verandert werk. Wij doen dat
Er bestaat vandaag veel doemdenken over AI. Evenveel als er blind enthousiasme bestaat. Het is heel belangrijk dat organisaties goed doordachte keuzes maken over hoe technologie ingezet wordt, welke taken (niet) geautomatiseerd worden, welke waarden ten allen tijde bewaakt moeten worden en welke kansen medewerkers krijgen om mee te evolueren. Stel dat AI erin slaagt om een aanzienlijk deel van het repetitieve werk over te nemen. Wat doen we dan met de capaciteit die vrijkomt? Gebruiken we die om nog meer werk te verzetten? Om kosten te besparen? Om organisaties verder te optimaliseren? Of gebruiken we die om meer in te zetten op creativiteit, innovatie, verbinding, ontwikkeling en klantwaarde? Voor Kenneth ligt daar de essentie van het debat. Technologie kan capaciteit vrijmaken. Het is aan organisaties om die capaciteit vervolgens bewust te herinvesteren in meer waarde voor de organisatie, voor de medewerkers, voor de klanten en voor de samenleving. Niet de technologie verandert werk. Wij doen dat…
===
Dit artikel is gebaseerd op de keynote van Kenneth Van Daele (Digital Companions) tijdens het tweede CHRO Diner van #ZigZagHR in Botanique Sanctuary Antwerpen. Onder de titel “Mensen en digitale collega’s, samen aan het werk” ging hij in op de impact van Agentic AI op werk, organisatieontwerp en leiderschap.
De CHRO Diners bouwen voort op de interviewreeks De Toekomstkoffer, waarin CHRO’s nadenken over de toekomst van werk, organisaties en leiderschap richting 2046. Tijdens deze exclusieve diners brengt #ZigZagHR een beperkte groep HR-leiders samen om met inspirerende denkers, onderzoekers en ondernemers in gesprek te gaan over de uitdagingen en keuzes die organisaties vandaag maken voor morgen.
