We verwachten dat leidinggevenden over het welzijn van hun medewerkers waken. Maar nieuw onderzoek laat zien waarom hun eigen gezondheid minstens evenveel aandacht verdient.
We kijken doorgaans naar stress en uitputting als individuele problemen. Maar mensen werken niet in een sociaal vacuüm. Ook onze gezondheid hangt samen met die van de mensen om ons heen. In de zesdelige #ZigZagHR-reeks ‘Werk is besmettelijk’ onderzoeken we die sociale kant van werkgeluk, gezondheid en prestaties. In deze tweede aflevering richten we de blik op de leidinggevende. Want terwijl we van leidinggevenden verwachten dat ze over het welzijn van hun medewerkers waken, blijkt hun eigen gezondheid nauw samen te hangen met die van hun team.
De baas doet ertoe
Een leidinggevende moet signalen van overbelasting herkennen, moeilijke gesprekken voeren, medewerkers ondersteunen en helpen voorkomen dat mensen uitvallen. Het takenpakket is de voorbije jaren alleen maar uitgebreider geworden. Maar wie houdt eigenlijk in de gaten hoe het met die leidinggevende zelf gaat?
Die vraag krijgt extra gewicht door een nieuwe meta-analyse van 183 studies bij ruim 82.000 deelnemers. De onderzoekers bekeken hoe werkgeluk, gezondheid en productiviteit samenhangen tussen medewerkers en hun leidinggevenden, collega’s en partners thuis.
Voor gezondheid vonden ze de sterkste samenhang bij leidinggevenden (ρ = 0,26). Ook de gezondheid van partners thuis hangt duidelijk samen met die van medewerkers (ρ = 0,23). Het verschil tussen beide is statistisch niet significant. Bij collega’s is de samenhang veel kleiner (ρ = 0,05) en niet statistisch significant.
Dat is opmerkelijk, want hoewel we dagelijks met collega’s samenwerken, blijkt de gezondheid van de leidinggevende sterker verbonden met die van medewerkers.
Stress stopt niet bij de baas
Dat een leidinggevende en medewerkers vergelijkbare gezondheidsklachten ervaren, kan natuurlijk ook aan gedeelde werkomstandigheden liggen. Ze krijgen te maken met dezelfde reorganisatie, dezelfde hoge werkdruk of dezelfde onzekerheid.
Maar de onderzoekers hielden in hun analyses rekening met gedeelde positieve en negatieve ervaringen. Ook daarna bleven verbanden bestaan.
Ze vonden bovendien aanwijzingen dat sociale steun en sociale ondermijning een rol spelen. Een leidinggevende die zelf onder druk staat, heeft mogelijk minder ruimte om medewerkers te ondersteunen. En negatieve interacties kunnen een bijkomende belasting vormen.
Wilmar Schaufeli wijst er in zijn bespreking van het onderzoek op dat bevlogenheid en burn-out niet uitsluitend individuele verschijnselen zijn. Ook de sociale omgeving speelt mee. Dat betekent niet dat een uitgeputte leidinggevende automatisch zijn hele team ziek maakt. De studie toont samenhangen, geen sluitend bewijs voor oorzaak en gevolg.
Ook de baas heeft een baas
In veel organisaties speelt de leidinggevende een sleutelrol in het welzijnsbeleid. Die moet stress bespreekbaar maken, medewerkers ondersteunen bij werkhervatting, de werkdruk bewaken en een veilige werkomgeving creëren.
Maar krijgt diezelfde leidinggevende ook voldoende ondersteuning? Heeft die voldoende autonomie, een haalbare werklast en iemand bij wie hij of zij terechtkan? En hoeveel ruimte is er om zelf aan te geven dat het niet meer gaat? Het zijn vragen die in het welzijnsbeleid minstens even relevant zijn als de ondersteuning die leidinggevenden aan hun medewerkers bieden.
De bevinding uit het onderzoek maakt vooral duidelijk dat de gezondheid van leidinggevenden niet uitsluitend een persoonlijke aangelegenheid is. Ze staat ook in verband met de gezondheid van hun medewerkers.
Misschien kijken we dus te vaak naar wat leidinggevenden voor het welzijn van anderen kunnen betekenen, en te weinig naar de omstandigheden waarin ze zelf werken.
Voor gezondheid blijkt de leidinggevende bijzonder relevant. Maar wanneer het over prestaties gaat, verschuift de aandacht naar de collega’s. Daarover gaat aflevering 3 van Werk is besmettelijk.
===
Werk is besmettelijk | Een #ZigZagHR-reeks in zes afleveringen
Werkgeluk, gezondheid en productiviteit zijn niet uitsluitend individuele aangelegenheden. In deze reeks onderzoeken we hoe leidinggevenden, collega’s en partners thuis met elkaar verbonden zijn in hun ervaringen en prestaties.
Bronnen:
- Wetenschappelijke publicatie: Nguyen, Y. N. N., Akkermans, J., Khapova, S. N. & Rudolph, C. W. (2026). Unraveling stakeholder roles in employees’ outcomes: A meta-analysis of the crossover of happiness, health, and productivity. Journal of Vocational Behavior, 168, 104248. Lees de studie.
- Aanvullende duiding: Wilmar Schaufeli (2026). Bevlogenheid is besmettelijk. Helaas geldt dat ook voor burn-out. Lees de blog.





