Nieuw geluksonderzoek van UGent en NN toont aan dat vooral jongvolwassenen moeite hebben om hun scrollgedrag te beheersen, terwijl hoogopgeleiden vaker worstelen met digitale bereikbaarheid.
Niet enkel de schermtijd, maar vooral de controle die we ervaren over ons gebruik van digitale media (vooral smartphones) hangt samen met hoe gelukkig we zijn. Dat blijkt uit nieuwe resultaten van het NN-UGent Nationaal Geluksonderzoek. Wie meer controle ervaart over zijn smartphone- en computergebruik, voelt meer rust en slaapt beter. Vooral jongvolwassenen en hoogopgeleiden hebben het moeilijk om de controle te bewaren, al is de oorzaak tussen beide groepen verschillend. Jongere mensen missen scrollcontrole, hoogopgeleiden deconnectie.
Wie meer controle ervaart over het smartphone- of computergebruik is gelukkiger. Dat nieuwe inzicht blijkt uit recente resultaten van het NN-UGent Nationaal Geluksonderzoek bij 2.300 Belgen. Wie veel controle ervaart, geeft aan meer tevreden te zijn over hun leven: 6,9 op 10, tegenover 6,4 bij wie weinig controle ervaart. Bovendien ervaren ze ook meer positieve emoties en gemoedsrust. Mensen met een lage controle slapen ook slechter, en ervaren meer negatieve emoties.
De bevindingen liggen in lijn met de vier bouwstenen van geluk uit eerdere edities van het NN-UGent Geluksonderzoek: autonomie, binding, competentie en het hebben van een doel.
“In ons onderzoek naar geluk zien we telkens dat autonomie een van de pijlers is: het gevoel dat je zelf aan het stuur zit. Dat geldt ook voor onze digitale wereld. Wie het gevoel heeft dat men zelf beslist wanneer men naar de smartphone grijpt, is doorgaans gelukkiger dan wie het gevoel heeft dat de smartphone voor hen beslist. Ook het gevoel van competentie blijkt belangrijk: wie zijn smartphonegebruik wil verminderen en daar telkens niet in slaagt, verliest het vertrouwen dat hij of zij het eigen gedrag kan sturen en beschikt over minder digitale fitheid.”, aldus Lieven Annemans, hoogleraar gezondheidseconomie aan de Universiteit Gent.
Jongvolwassenen hebben weinig scrollcontrole
De ervaren controle over het smartphone- en computergebruik hangt sterk samen met leeftijd. Een op drie jongvolwassenen (18-34 jaar) geven aan weinig controle te hebben over hun gebruik. Ter vergelijking: bij de 50- tot 64-jarigen is dat nog 1 op 10 en bij de 65-plussers minder dan 3 procent van de respondenten. Vooral het sociale mediagebruik bepaalt het gevoel van controle bij 18- tot 34-jarigen. Ze gebruiken vaker YouTube en sociale media dan de oudere generaties.
Siel Devos, doctoraatsstudent en onderzoeker aan de Universiteit Gent: “Jongvolwassenen zijn opgegroeid met digitale media, maar die vertrouwdheid vertaalt zich niet noodzakelijk in een betere digitale controle. Mogelijks krijgen ze nog onvoldoende vaardigheden aangeleerd om bewust met digitale media om te gaan. Tegelijk kan het zijn dat ze, door de groeiende aandacht voor de negatieve aspecten van digitale media, kritischer zijn geworden voor hun eigen digitale gedrag.”
Gebrek aan deconnectie bij hoogopgeleiden
Ook het opleidingsniveau speelt een rol. 59% van de hoogopgeleiden ervaart weinig controle, tegenover 36% van de laagopgeleiden. Het werk kan daar een rol in spelen. Iets meer dan de helft van de hoogopgeleiden werkte in 2025 soms van thuis, tegenover ongeveer 6,3% van de laagopgeleiden. Dat blijkt uit onderzoek van Statbel. Uit het NN-UGent Geluksonderzoek blijkt bovendien dat hoogopgeleiden vooral vaker communicatie-apps zoals e-mail, WhatsApp en LinkedIn gebruiken.
Dr. Sara Claes, Postdoctoraal onderzoeker aan de Universiteit Gent: “Een mogelijke verklaring is dat hoogopgeleiden vaker jobs hebben waarin het werk via de smartphone of laptop ook mee naar huis komt en waarbij verwacht wordt dat ze vlot bereikbaar zijn. Dan wordt het moeilijker om zelf te bepalen wanneer je verbonden bent. Om die druk om constant bereikbaar te zijn tegen te gaan, werd in België het ‘recht op deconnectie’ ingevoerd: bedrijven met meer dan 20 werknemers moeten afspraken maken over de bereikbaarheid van werknemers buiten de normale werktijden. We onderzoeken nu wat bereikbaarheidsverwachtingen betekenen voor het welbevinden van werknemers.“
Digitale media als hulpmiddel
De onderzoekers benadrukken de controle maar een deel van de puzzel is. Naast controle speelt immers ook het ervaren nut van digitale media een rol. Mensen die veel controle ervaren én hun smartphone of computer als een waardevol hulpmiddel ervaren, zijn gelukkiger dan mensen die weliswaar veel controle ervaren, maar er weinig nut in zien. Zij scoren hoger op algemene levenstevredenheid (7,2 tegenover 6,8 op 10), ervaren meer positieve emoties en rapporteren meer gemoedsrust.
===
Over het NN-UGent Nationaal Geluksonderzoek
Hoe gelukkig is de Belg? Wat bepaalt ons geluk? Zijn senioren vandaag gelukkiger dan adolescenten? Wat is de relatie tussen persoonlijkheid en geluksgevoel? Wat is de impact van goede sociale relaties? Is de Belg klaar voor een lang en gelukkig leven? Al sinds 2017 analyseert het UGent-NN Nationaal Geluksonderzoek van de UGent en levensverzekeraar NN wat de Belg gelukkig maakt en hoe we dit geluk kunnen bevorderen in onze samenleving.
In januari 2026 werd een nieuwe bevraging afgenomen bij een representatieve steekproef van 2.300 Belgen. Zoals steeds zijn de deelnemers representatief voor leeftijd, geslacht, regio, en beroepscategorie. In deze editie werd ingezoomd op het gebruik van digitale media. Op basis van wetenschappelijk gevalideerde vragenlijsten, ging het team na in welke mate mensen het gevoel hebben dat ze controle hebben over hun digitale mediagebruik en in welke mate digitale media voor hen een nuttig hulpmiddel zijn in het dagelijks leven. Stellingen zoals “Mijn pogingen om mijn smartphone-/computergebruik te verminderen mislukken”, en “Ik ben tevreden met de balans tussen de tijd die ik online en offline doorbreng” houden verband met de ervaren controle, terwijl een stelling als “Digitale media helpen me bij het bereiken van mijn dagelijkse doelen” een beeld geeft van het ervaren nut. Aan de respondenten werd gevraagd in welke mate zij akkoord gingen met de diverse stellingen. Uniek aan het onderzoek is dat het in volledige anonimiteit gebeurde. Geluk kan immers een gevoelig thema zijn en dan is het belangrijk dat men bij een bevraging zichzelf kan zijn en naar waarheid alle vragen beantwoordt.
