Iedereen lijkt het erover eens: AI gaat onze banen veranderen. Maar hoe precies? Te vaak wordt het debat versimpeld tot een ‘strijd’ tussen mens en machine. De werkelijkheid is genuanceerder én hoopvoller. Wat de toekomst van werk zal bepalen, is niet hoeveel taken AI kan overnemen, maar hoeveel regie mensen willen behouden. Dat noemen we human agency.
Niet de technologie, maar de mens bepaalt de grens
Een grootschalige studie van Stanford University bracht dit thema recent scherp in beeld: meer dan 1.500 werknemers uit 104 beroepen beoordeelden ruim 800 taken, waarbij ze aangaven in welke mate zij AI de controle zouden gunnen. Het resultaat is de Human Agency Scale (H1–H5), die varieert van volledige automatisering (H1) tot volledige menselijke controle (H5).
Wat bleek? Bijna 46 procent van de taken werd als geschikt gezien voor automatisering, vaak omdat dit werknemers tijd zou vrijmaken voor belangrijker of interessanter werk. Toch wilden de meeste deelnemers geen extreme vormen van automatisering of controle. H3 (gedeelde verantwoordelijkheid tussen mens en AI) was de populairste keuze. Vooral bij taken die nuance, empathie of ethische afweging vereisen, vinden werknemers dat menselijke betrokkenheid essentieel blijft.
Stanford’s analyse bracht ook een spanningsveld bloot: veel AI-ontwikkelingen richten zich momenteel op taken die technisch al goed te automatiseren zijn, terwijl werknemers daar juist minder behoefte aan hebben. Tegelijkertijd bestaat er een grote wens tot automatisering van repetitieve taken waarvoor de technologie nog niet ver genoeg staat. Dat betekent dat bedrijven en ontwikkelaars niet alleen naar technische haalbaarheid moeten kijken, maar ook naar menselijke voorkeuren.
TechWolf’s Workforce Intelligence Index
Precies daar speelt de Belgische start-up TechWolf op in. Hun Workforce Intelligence Index combineert miljarden vacatures met interne data van organisaties om inzicht te geven in hoe AI werk kan beïnvloeden. Anders dan veel traditionele modellen kijkt TechWolf niet naar verouderde functiebeschrijvingen, maar naar de werkelijke taken en skills die medewerkers dagelijks inzetten.
De tool hanteert vervolgens drie categorieën, rechtstreeks geïnspireerd door Stanford’s schaal:
- Human – taken die sterk menselijk blijven door hun afhankelijkheid van empathie, ethiek of complexe interactie.
- Augmentable – taken die grotendeels door AI ondersteund kunnen worden, maar waar menselijke regie cruciaal blijft.
- Automatable – taken die in principe volledig door technologie kunnen worden overgenomen.
Opvallend is dat TechWolf in zijn analyses constateert dat slechts ongeveer 2 procent van alle taken echt volledig te automatiseren is. Het merendeel valt in de categorie augmentable: hier kan AI werknemers slimmer, sneller of consistenter maken, maar vervangt het hen niet. Denk aan een kok die AI gebruikt om recepten en voorraadbeheer te optimaliseren, of een jurist die AI-systemen inzet om relevante jurisprudentie sneller te vinden.
Meer dan efficiëntie
Deze bevindingen leggen een belangrijk punt bloot: wie AI uitsluitend ziet als een middel om kosten te besparen of mensen te vervangen, mist de essentie. AI kan patronen sneller herkennen dan wij, maar het kan geen vertrouwen winnen, geen team motiveren en geen morele verantwoordelijkheid dragen. Juist naarmate technologie sterker wordt, worden die menselijke kwaliteiten waardevoller.
De keuze is aan ons
Het debat over AI moet dus niet draaien om angst voor baanverlies of jubel over productiviteit. Het moet gaan over regie. Hoeveel agency willen we zelf behouden, en hoe organiseren we werk zo dat AI ons versterkt zonder ons te reduceren? De inzichten van Stanford tonen dat werknemers samenwerking prefereren boven vervanging. De analyses van TechWolf laten zien dat dit ook realistisch is: de meeste taken zijn te ondersteunen, niet te vervangen. De technologie ontwikkelt zich razendsnel, maar de keuze om menselijke controle centraal te stellen ligt nog steeds bij ons.
