Vlaanderen kent Walter Damen vooral als de topadvocaat en strafpleiter die betrokken was bij spraakmakende processen zoals die van Kim De Gelder, Reuzegom en Sharia4Belgium. Toch kan je hem bezwaarlijk een vakidioot noemen. Naast pleiten en dossiers voorbereiden, vult Damen zijn dagen met schrijven, voetbal en … doctoreren. #ZigZagHR gaat met hem op zoek naar de parallellen tussen de advocatuur en HR.
“Rechtspraak is geen Royco-soepje waar je water aan toevoegt, even in roert en klaar is Kees. Het is een ingewikkeld proces met veel tegenstrijdige belangen en emoties.” Dat staat te lezen op de achterflap van Hoelang is levenslang?, het boek dat Walter Damen vorig jaar schreef, samen met collega-strafpleiter Sven Mary. “Eigenlijk is die quote van toepassing op iedereen die met mensen werkt”, nuanceert Damen. “Dat is altijd maatwerk, want elke mens zit anders in elkaar. Ik zie cliënten die maandenlang wakker liggen van het feit dat ze voor de politierechtbank moeten verschijnen. Maar er zijn er ook die iemand hebben vermoord en niet begrijpen waarom daar een proces van komt. In HR is dat volgens mij niet anders.”
Weg met bepampering
Aan het begin van ons gesprek wil Walter Damen iets kwijt: “Ik heb een bloedhekel aan het woord work-lifebalance. Alsof je niet in balans kan zijn als je van je werk houdt. Als ik moet kiezen tussen een avond op café met vrienden of me vastbijten in een nieuwe zaak, dan ga ik sowieso voor het tweede. Na 28 jaar in de advocatuur geniet ik nog altijd ongelofelijk van mijn werk. Het geeft me het gevoel dat ik leef. Tegenwoordig wordt werk vaak afgeschilderd als een noodzakelijk kwaad. Ik vind dat we mensen te hard pamperen. Als samenleving, maar zeker ook als werkgever.”
Dat laatste probeert Damen in zijn eigen advocatenkantoor alvast niet te doen. “Een formeel evaluatiegesprek of feedbackmoment hou ik zelden. Mijn uitgangspunt is dat elke volwassen mens z’n verantwoordelijkheid kan nemen. Ik werk heel graag in vertrouwen, ben allesbehalve een controlefreak. Er zijn collega’s die hun stagiairs op voorhand laten oefenen op hun pleidooien. Dat doe ik niet. Ik ga wel altijd naar de rechtbank als ze moeten pleiten. Dan beoordeel ik hun lichaamstaal, luister naar de opbouw van hun argumentatie en turf hoeveel keer ze ‘euh’ zeggen. Sommige stagiairs worden daar zenuwachtig van, heb ik al gemerkt (lacht). Maar dat hoort bij ons vak. En zo bouwen we stap voor stap aan hun zelfvertrouwen.”
“Als mensen hier willen komen werken, vind ik dat een eer. Maar dat geldt ook andersom: wie hier wil werken, moet daar iets voor over hebben. Blijven doorzetten, ook als het al eens wat moeilijker gaat. Een mooi voorbeeld is mijn eigen secretaresse. Een vrouw van in de vijftig die altijd in de beautysector heeft gewerkt, maar door corona werkloos is geworden. Kende zij iets van recht toen ze hier begon? Helemaal niet. En heeft ze daardoor soms afgezien? Zeker weten. Maar ze heeft volgehouden en is blijven leren en groeien. Intussen zijn we twee jaar verder en loopt dat bijzonder goed.”
Eerlijkheid loont altijd (net als schouderklopjes)
De advocatuur en HR zijn twee werelden die op het eerste gezicht bitter weinig met elkaar gemeen hebben. Toch zijn er volgens Walter Damen zeker parallellen.
“Er is één skill die me bij allebei onmisbaar lijkt, en dat is onverbloemd de waarheid spreken. Geen doekjes om iets winden, maar in mensentaal uitleggen wat er aan de hand is en waarom je kiest voor X of Y. Dat lijkt me essentieel voor wie samenwerkt met werknemers, net zoals het dat is voor advocaten. Neem nu slachtoffers in een moordzaak. Als zij bij mij komen voor een eerste gesprek maak ik er een punt van te benadrukken dat we niets te zeggen hebben over de strafmaat. Ik wil niet het soort advocaat zijn dat mensen belooft dat de dader levenslang zal krijgen. Daar pas ik voor.”
Die eerlijkheid verwacht de strafpleiter ook op de werkvloer. “Ik doe dan misschien geen ‘echte’ evaluatiegesprekken, ik vind het wel belang-rijk om de vinger aan de pols te houden. Hoe gaat het met de mensen die voor mijn kantoor werken? Doen ze hun job nog graag? En wat kunnen we samen doen om beter te maken wat minder goed gaat? Dat zijn dingen waarnaar ik vaak vraag,” vertelt Walter, “maar die eerlijkheid moet uiteraard van twee kanten komen. Als je als werkgever eens iets verkeerd hebt ingeschat, vind ik dat je moet durven zeggen: this one is on me, ik was fout.”
Het omgekeerde geldt volgens Walter ook: “Als iets goed gaat, mag dat hardop gezegd worden. Een strafzaak pleiten voor assisen is teamwork. En ook al ben ik degene die door journalisten een microfoon onder de neus geduwd krijgt: ik vind het belangrijk om die spotlights te delen. Zo vernoem ik tijdens de zitting expliciet de collega die mijn conclusie heeft geschreven. En journalisten die achter een quote aan jagen verwijs ik met plezier door naar degene die samen met mij aan het dossier heeft gewerkt.”
Communicatie is key
Helder, zonder hautain te zijn. Dat is hoe de strafpleiter zijn communicatiestijl typeert. Naar medewerkers, maar ook naar cliënten toe. “Als advocaat moet je autoriteit uitstralen, dat klopt. Maar nog belangrijker: zorg ervoor dat de persoon aan de andere kant van de tafel begrijpt wat je bedoelt. In mijn geval betekent dat vaak moeilijke termen uitleggen met tekeningetjes of handgebaren. Altijd in de hoop dat de ander het begrijpt.”
Ook op het vlak van communicatiekanalen doet hij het anders dan veel van zijn confraters. “Vroeger schreven we brieven naar onze cliënten. Dan kwamen ze langs op kantoor, met enveloppen die nog dichtgekleefd waren. Of ze hadden hun brief wel geopend, maar begrepen niet wat erin stond. Tegenwoordig gebruik ik graag WhatsApp om te communiceren over lopende zaken. Dat is een pak laagdrempeliger, zowel voor ons als voor de cliënten. Een win-win dus.
“Ook dat zou een tip kunnen zijn voor mensen in HR: blijf voldoende kritisch voor je eigen werking en processen. Vaak doen we dingen al heel lang op een bepaalde manier. Maar is dat ook de efficiëntste? Het loont de moeite om dat af en toe in vraag te stellen.”
Blijf jezelf heruitvinden
Over WhatsApp gesproken: als je meester Damen via die weg een bericht stuurt, ken je ook zijn favoriete quote.
“Sapere Aude: Latijn voor ‘durf te denken’. Wat zoveel wil zeggen als: durf kritisch zijn, laat je niets voorkauwen. Niet gemakkelijk in deze tijd, waarin degelijke informatie vaak de duimen moet leggen tegen Netflix of TikTok. Toch moeten we onze blik blijven verruimen als mens en professional. Tot ver voorbij ons vakgebied, of dat nu recht is of HR.”
En dus combineert Walter Damen zijn toga met verschillende andere petjes: die van auteur, opiniemaker en bestuurder bij voetbalclub Beerschot, om er maar enkele te noemen. “Sommige van die dingen zijn heel toevallig op mijn pad gekomen, maar allemaal maken ze mijn werk én mijn leven boeiender. Ik kom op nieuwe plaatsen, begrijp beter hoe andere mensen denken en hoe hun leven eruit ziet. Ook schrijven doe ik ongelofelijk graag. Of dat nu voor mijn wekelijkse column is in Dag Allemaal of voor het doctoraat dat ik binnenkort eindelijk mag gaan verdedigen.
“De rode draad is altijd deze: ik probeer mensen iets bij te brengen, hen te laten nadenken op een eenvoudige of iets complexere manier. Dat mogen doen naast mijn werk maakt van mij een contente mens.”
