AI vergroot de verschillen tussen jobs, vaardigheden en loopbaanperspectieven
Niet alle jobs worden door AI op dezelfde manier beïnvloed. Sommige functies worden complexer en waardevoller, andere worden toegankelijker. Dat verschil begint zich ook te vertalen in groei, verloning en loopbaanperspectieven. Het gesprek over AI en werk wordt vaak gevoerd in termen van banen die verdwijnen of behouden blijven. De nieuwste AI Jobs Barometer van PwC schetst een genuanceerder beeld. AI zorgt niet voor een algemene afbouw van werk, maar hertekent jobs op verschillende manieren. Daardoor ontstaat stilaan een arbeidsmarkt met twee snelheden, klinkt het. Voor het onderzoek analyseerde PwC meer dan één miljard vacatures wereldwijd, waaronder vijftien miljoen Belgische vacatures.
Twee soorten jobs
PwC maakt een onderscheid tussen wat het geprofessionaliseerde en gedemocratiseerde jobs noemt. Bij geprofessionaliseerde jobs neemt AI vooral routinematige taken over. Daardoor verschuift de aandacht naar taken waarvoor menselijke expertise, beoordelingsvermogen, creativiteit of relatievaardigheden nodig zijn. Recruiters zijn daar een voorbeeld van. Waar technologie steeds beter wordt in het screenen van cv’s of het matchen van kandidaten, verschuift de toegevoegde waarde van recruiters naar advies, gesprekken, talentinschatting en relatiebeheer.
Bij gedemocratiseerde jobs gebeurt het omgekeerde. Daar neemt AI net een deel van de meer gespecialiseerde taken over, waardoor de functie toegankelijker wordt voor een bredere groep mensen. De drempel om bepaalde taken uit te voeren wordt lager omdat technologie een deel van de expertise ondersteunt of automatiseert. Volgens PwC behoort wereldwijd 22% van de jobs tot de eerste categorie en 52% tot de tweede.
Niet alle jobs evolueren aan hetzelfde tempo
Opvallend is dat beide groepen een verschillende ontwikkeling doormaken. Geprofessionaliseerde jobs groeien wereldwijd dubbel zo snel als gedemocratiseerde functies. Ook de loonontwikkeling verloopt anders. Sinds 2021 stegen de lonen in deze functies 42% sneller. Dat wijst erop dat AI niet alleen taken verandert, maar ook de economische waarde van bepaalde soorten werk beïnvloedt. Werk waarbij menselijke expertise een grotere rol gaat spelen, lijkt sneller aan belang te winnen. Werk waarbij technologie de vereiste expertise verlaagt, groeit doorgaans minder snel. De impact van AI verschilt dus sterk van job tot job. Wie over de arbeidsmarkt van morgen spreekt, kan daarom moeilijk nog spreken over één uniforme evolutie.
Die tweedeling is ook zichtbaar op organisatieniveau. Bedrijven die AI het meest inzetten, realiseren volgens PwC een sterkere productiviteitsgroei, hogere loongroei en een grotere personeelsgroei dan bedrijven die minder blootgesteld zijn aan AI. Binnen die groep tekent zich bovendien een kleine groep zogenaamde AI-supersterren af die veel grotere productiviteitswinsten boeken dan de rest. Het rapport suggereert daarmee dat de grootste opbrengsten niet voortkomen uit automatisering alleen, maar uit een fundamentele hertekening van processen en werk.
Menselijke vaardigheden winnen aan belang
Een tweede vaststelling uit het onderzoek is dat AI de vraag naar bepaalde menselijke vaardigheden versterkt. In functies die sterk door AI worden beïnvloed, verschijnen steeds vaker vaardigheden zoals empathie, samenwerking, leiderschap, creativiteit en oordeelsvermogen in vacatureteksten. PwC stelt vast dat nieuwe taken in AI-intensieve functies 2,5 keer vaker een beroep doen op dergelijke mensgerichte competenties dan in functies die minder door AI worden geraakt. Dat betekent niet dat technische vaardigheden minder belangrijk worden. Integendeel. De vraag naar AI-kennis blijft toenemen. Maar naast die technische expertise groeit ook het belang van vaardigheden die moeilijk te automatiseren zijn. Tegelijk versnelt de skills transformatie. In functies die sterk aan AI worden blootgesteld veranderen vaardigheden meer dan twee keer zo snel als in minder blootgestelde jobs. De houdbaarheid van competenties neemt daardoor verder af, wat de nood aan voortdurende ontwikkeling vergroot.
De verschuiving is ook zichtbaar bij startersfuncties
Ook aan het begin van de loopbaan verschuiven de verwachtingen. PwC ziet dat instapfuncties die sterk aan AI blootgesteld zijn steeds vaker vaardigheden vragen die vroeger vooral met meer ervaren profielen werden geassocieerd. Denk aan stakeholdermanagement, leiderschap, coaching, besluitvorming of strategisch inzicht. De onderzoekers spreken zelfs van een seniorisering van junior jobs. Omdat AI een deel van het traditionele routinewerk overneemt, verschuift de focus sneller naar taken met meer verantwoordelijkheid.
Dat roept tegelijk vragen op over hoe jonge medewerkers expertise opbouwen. Veel starters leerden hun vak immers door eerst repetitieve of ondersteunende taken uit te voeren. Als technologie dat werk overneemt, zullen organisaties nieuwe manieren moeten vinden om ervaring en vakmanschap op te bouwen. Dat vraagt een andere kijk op instapfuncties én op leren. Coaching, begeleiding, reskilling en upskilling worden belangrijker wanneer klassieke leertrajecten onder druk komen te staan.
Ook in België versnelt de verandering
België volgt dezelfde beweging. Het aandeel AI-gerelateerde vacatures steeg van 1,8% naar 2,1% van alle vacatures. Vooral in technologie, telecom en media ligt de AI-intensiteit hoog, maar de groei beperkt zich niet langer tot die sectoren. Daarnaast ziet PwC dat vaardigheden sneller veranderen naarmate functies sterker aan AI worden blootgesteld. De meest AI-intensieve jobs kennen de grootste verschuivingen in gevraagde competenties en voegen ook het grootste aantal nieuwe vaardigheden toe. Dat maakt duidelijk dat de impact van AI zich niet alleen laat voelen in technologie of productiviteit, maar ook in de inhoud van jobs zelf.
Een arbeidsmarktvraagstuk
Het beeld van AI als grote jobkiller vindt PwC dus niet terug in de data. Wat het onderzoek wel laat zien, is een arbeidsmarkt met twee snelheden, waarin niet alle jobs dezelfde richting uitgaan.
Over PwC’s AI Jobs Barometer 2026
De AI Jobs Barometer analyseerde meer dan één miljard vacatures in 27 regio’s. De Barometer combineert grootschalige arbeidsmarktdata, financiële bedrijfsgegevens en taakdata per beroep om te begrijpen hoe AI jobs, vaardigheden, lonen en productiviteit in de wereldeconomie hertekent. Daarnaast bevat de Barometer dit jaar ook een gerichte analyse van instapfuncties, met bijzondere aandacht voor hoe de vaardigheidsvereisten van early-career jobs veranderen in beroepen met een hoge AI-blootstelling. De gebruiker kan het volledige rapport raadplegen en meer lezen over de methodologie en de belangrijkste inzichten op www.pwc.com.
