Wat het Trendrapport 2025 HR-professionals leert over kwetsbare groepen op de Vlaamse arbeidsmarkt
De Vlaamse arbeidsmarkt staat al jaren onder druk. Vacatures blijven openstaan, teams draaien op maximale capaciteit en de zoektocht naar geschikt talent wordt steeds uitdagender. Tegelijk wijst onderzoek erop dat grote groepen mensen niet of onvoldoende participeren aan het arbeidsproces. Het Trendrapport 2025: Kwetsbare groepen op de Vlaamse arbeidsmarkt brengt die paradox scherp in beeld.
Het rapport verschijnt jaarlijks en wordt opgesteld door Steunpunt Werk, in opdracht van het Departement Werk, Economie, Wetenschap, Innovatie en Sociale Economie (WEWIS). De analyses zijn gebaseerd op de Enquête naar de Arbeidskrachten van Statbel en brengen de positie van kwetsbare groepen in 2024 in kaart, met een terugblik over tien jaar (2014–2024). Het rapport biedt waardevolle inzichten voor HR-professionals, want achter de cijfers schuilen patronen die rechtstreeks raken aan hoe werk vandaag wordt georganiseerd, wie toegang krijgt tot jobs en wie structureel uit beeld blijft.
Arbeidsmarktstatistiek als strategisch kompas
Op het eerste gezicht lijken arbeidsmarktindicatoren ver af te staan van het dagelijkse HR-werk. Toch vertellen ze veel over de grenzen van klassieke HR-praktijken. Lage werkzaamheid, hoge niet-beroepsactiviteit of langdurige werkloosheid wijzen zelden op individuele onwil alleen. Ze signaleren vooral structurele drempels in instroomcriteria, werkorganisatie, functie-inhoud of verwachtingen rond inzetbaarheid. Ze maken concreet wie vandaag (niet) binnen geraakt, wie uitvalt en welke keuzes in rekrutering, jobdesign of loopbaanbeleid die patronen onbedoeld versterken.
De arbeidsreserve: verder kijken dan de klassieke talentpool
Een van de meest fundamentele inzichten uit het Trendrapport is dat de focus op actieve werkzoekenden slechts een beperkt deel van het beschikbare arbeidspotentieel omvat. Naast werklozen is er een grote groep niet-beroepsactieven: mensen die vandaag niet werken en niet actief zoeken, maar waarvan een deel wél potentieel heeft om (op termijn) aan de slag te gaan.
In een krappe arbeidsmarkt volstaat het niet langer om te wachten op het “perfect passende” profiel. Organisaties die bereid zijn om breder te kijken en rekening te houden met afstand tot werk creëren extra instroommogelijkheden. Dat vraagt wel dat we jobs afstemmen op wat mensen vandaag kunnen, en groeipaden voorzien naar wat morgen mogelijk is.
Personen met een migratieachtergrond: vooruitgang met hardnekkige grenzen
De cijfers tonen een duidelijke vooruitgang in de arbeidsmarktpositie van personen geboren buiten de EU-27. Hun werkzaamheidsgraad is de voorbije tien jaar sterk gestegen. Toch blijft de kloof met personen geboren in België aanzienlijk, vooral bij vrouwen. Zij zijn opvallend vaak niet-beroepsactief. Die combinatie van vooruitgang en blijvende ongelijkheid wijst op een aantal structurele drempels in combinatie van werk en gezin, beperkte toegang tot instapfuncties en soms ook een werkcontext die weinig ruimte laat voor begeleiding en groei.
Voor HR-professionals ligt hier een duidelijke boodschap: Inclusie stopt niet bij divers rekruteren, maar begint bij nadenken over werkorganisatie: welke jobs zijn haalbaar, hoe flexibel zijn werkuren, hoe wordt begeleiding vormgegeven op de werkvloer?
Jongeren en NEET-jongeren: aansluiting maken of afstand vergroten
Het Trendrapport laat zien dat de jeugdwerkloosheid opnieuw stijgt en dat vooral kortgeschoolde jongeren kwetsbaar blijven. Daarnaast is er de groep NEET-jongeren: jongeren die niet werken en geen opleiding volgen. Hoewel hun aandeel lager ligt dan tien jaar geleden, blijft hun positie precair. Deze cijfers maken vooral het belang van vroege aansluiting duidelijk. Jongeren die geen werkervaring opdoen, bouwen sneller afstand op tot de arbeidsmarkt met gevolgen die vaak jarenlang doorwerken.
Instapjobs, leerwerktrajecten en mentoring zijn cruciale schakels om jongeren perspectief te bieden én om toekomstige talenten aan boord te halen. Organisaties die jongeren een eerste kans geven, investeren tegelijk in hun eigen langetermijninstroom.
55-plussers: hoge inzet, kwetsbaar bij breuk
De werkzaamheidsgraad van 55-plussers is de voorbije tien jaar sterk gestegen. Toch toont het rapport een scherpe breuklijn: eenmaal 55-plussers werkloos worden, is hun kans op hertewerkstelling bijzonder klein. Langdurige werkloosheid komt hier vaak voor. Dat wijst minder op een gebrek aan inzetbaarheid dan op drempels in selectie en herinstroom. Leeftijd blijft, expliciet of impliciet, een filter.
Voor HR-professionals ligt de sleutel vooral in preventie: denk aan een leeftijdsbewust personeelsbeleid, aandacht voor werkbaarheid en blijvende investering in competenties.
Kortgeschoolden: structurele uitsluiting blijft bestaan
Kortgeschoolden vormen de enige kwetsbare groep waarvoor het Trendrapport nauwelijks verbetering vaststelt over tien jaar. Hun werkzaamheid blijft laag en hun niet-beroepsactiviteit hoog, vooral bij vrouwen. Dit wijst op een structurele mismatch. Diploma’s fungeren vaak als toegangsvoorwaarde, terwijl veel jobs in de praktijk vooral vaardigheden en leervermogen vragen.
De oplossing? Competentiegericht rekruteren, inzetten op interne opleiding en leren op de werkvloer zijn mogelijke opties om deze groep duurzaam te betrekken.
Personen met een arbeidshandicap: potentieel vraagt maatwerk
Ongeveer 15% van de bevolking ervaart langdurige hinder door een aandoening, ziekte of handicap. Slechts de helft van hen is aan het werk, vaak deeltijds. De kloof met de algemene bevolking blijft groot. Deze cijfers maken duidelijk dat toegang tot werk hier sterk samenhangt met jobdesign en werkbaarheid. Kleine aanpassingen in taakinhoud, tempo of organisatie kunnen een groot verschil maken.
HR als hefboom in een krappe arbeidsmarkt
Het Trendrapport 2025 maakt duidelijk dat we de arbeidsmarktkrapte niet kunnen oplossen zonder kwetsbare groepen in te schakelen. Door instroomcriteria te herdenken en werk anders te organiseren kunnen organisaties hun talentenpool verbreden én versterken en duurzame loopbanen mogelijk maken voor iedereen.
