Professionele zelftwijfel neemt toe. Ook AI zet het gevoel van competentie onder druk.
Eén op de drie Belgische bedienden twijfelt aan hun capaciteiten op het werk. In 2024 was dat nog 24%. Dat blijkt uit onderzoek van Bright Plus in samenwerking met motivatie-experte dr. Hermina Van Coillie. Vooral jongere bedienden geven aan met die twijfel te worstelen. Onder bedienden die AI gebruiken, zegt ruim één op de vier (28%) zich daardoor minder competent te voelen.
“Dit is een belangrijk signaal voor werkgevers. Wie vaak aan zichzelf twijfelt, loopt meer risico op stress, lager welzijn en verminderde productiviteit,” waarschuwt Linda Cappelle, CEO bij Bright Plus.
Mensen die met het impostersyndroom worstelen, onderschatten hun eigen capaciteiten. Ze denken dat ze hun successen niet verdienen en dat ze door de mand zullen vallen, ondanks eerder bewezen prestaties. Recent onderzoek van Bright Plus in samenwerking met motivatie-experte dr. Hermina Van Coillie toont aan dat 33% van de Belgische bedienden twijfelt aan hun capaciteiten. Dat is een sterke toename tegenover de 24% in 2024.
“Opvallend is dat die twijfel niet voortkomt uit slechte prestaties. Integendeel: van de bedienden die aan zichzelf twijfelen, geeft 82% aan zich wel bekwaam te voelen in de uitvoering van hun job. Met andere woorden: ze doen hun werk goed en weten dat ook, maar twijfelen toch aan hun eigen kunnen. Dat vreet energie en op langere termijn beïnvloedt het ook je motivatie”, zegt motivatie-experte dr. Hermina Van Coillie.
Jongere bedienden twijfelen vaker aan zichzelf
Het onderzoek toont ook duidelijke verschillen naargelang de leeftijd. Bij jongere bedienden geeft ruim vier op de tien aan te twijfelen aan de eigen professionele capaciteiten. Bij oudere bedienden ligt dat aandeel beduidend lager.
Volgens motivatie-experte Hermina Van Coillie kan werkervaring daarbij een rol spelen. “Je zelfvertrouwen groeit als je slaagt in een moeilijke taak.” Naarmate mensen meer ervaring opdoen en moeilijke opdrachten tot een goed einde brengen, kunnen ze meer vertrouwen ontwikkelen in hun eigen capaciteiten. Het onderzoek toont evenwel niet aan in welke mate werkervaring de vastgestelde leeftijdsverschillen verklaart.
“Een gebrek aan zelfvertrouwen zorgt ervoor dat waardevolle vragen en ideeën onuitgesproken blijven. Dat komt neer op minder dialoog, tragere beslissingen en talent dat onderbenut blijft”, legt Linda Cappelle uit.
“Werkgevers kunnen die onzekerheid verkleinen door concreet te benoemen wat goed ging, want algemene complimenten worden weggewuifd als een beleefdheid”, vult Hermina Van Coillie aan.
AI voedt twijfel
Voor het eerst peilde het onderzoek ook naar de AI-gewoontes en de effecten hiervan op Belgische bedienden. Van de bedienden die AI gebruiken (70%), zegt ruim één op de vier (28%) dat ze zich minder competent voelen door AI.
“AI verandert hoe we werken, hoe we onze job invullen en hoe we onszelf zien als professional. Dat raakt aan de drie basisbehoeften uit het ABC-model voor motivatie”, zegt Hermina Van Coillie. “Je ervaart minder Autonomie omdat je zelf minder bepaalt hoe je je werk invult. Het raakt aan verBinding, omdat je een vraag sneller aan een chatbot stelt dan aan een collega en het beïnvloedt de behoefte aan Competentie, want als een tool in een paar seconden doet waar jij vroeger een uur over deed, vraag je je sneller af wat jij nog toevoegt.”
Ook bij de ervaren impact van AI zijn er leeftijdsverschillen. Jongere bedienden geven vaker aan dat AI hen minder competent doet voelen dan hun oudere collega’s. Volgens Linda Cappelle is het daarom belangrijk om te blijven investeren in begeleiding en opleiding. “Het loont nochtans om te investeren in jong talent. Bedrijven die juniors begeleiden en leertrajecten uitstippelen, plukken daar de vruchten van op lange termijn.”
Investeren in technologie én begeleiding
Deloitte schatte eerder al dat 93% van de AI-investeringen naar technologie gaat en slechts 7% naar opleiding van het personeel. Dat is een belangrijke les voor werkgevers volgens Linda Cappelle:
“Medewerkers hebben tijd en ondersteuning nodig om met AI te leren werken, maar ook om te begrijpen dat AI kan worden ingezet als aanvulling van hun capaciteiten en niet als vervanging. Investeren in technologie zonder te investeren in opleiding en begeleiding vergroot de kloof tussen wat van mensen wordt verwacht en wat ze kunnen waarmaken.”
===
Over het onderzoek
Online onderzoek uitgevoerd door onderzoeksbureau iVOX, samen met Flourish, in opdracht van Bright Plus tussen 6 en 22 mei 2026 bij 1.227 Belgische bedienden, vrije beroepers, zelfstandigen en zaakvoerders die minstens halftijds op kantoor werken, representatief op taal, geslacht, leeftijd en diploma. De maximale foutenmarge bedraagt 2,78%.
De vergelijking met 2024 is gebaseerd op een online onderzoek uitgevoerd door iVOX in opdracht van Bright Plus tussen 22 februari en 6 maart 2024 bij 1.254 respondenten met dezelfde omschreven beroepsgroepen en kantoorwerkvoorwaarde. De maximale foutenmarge bedraagt 2,68%.
