Toen Ingrid De Meester in 2018 borstkanker kreeg, begon ze te bouwen aan de plek die ze zelf had gemist: een warm huis voor mensen die door kanker geraakt zijn. Zes jaar later overleed ze. Vandaag zetten haar nicht Barbara De Meester, voorzitter Katrien De Coster en tientallen vrijwilligers haar levenswerk verder. Dat betekent bewaren wat Ingrid heeft nagelaten, maar tegelijk verder durven bouwen zonder haar. Want hoe zet je het levenswerk van iemand anders voort wanneer je niet langer kunt vragen welke richting zij zou kiezen?
Het kaarsje brandt wanneer Barbara De Meester me binnen leidt in Villa Zomernest. Daarnaast staat een foto van een vrouw met een brede glimlach. “Dit is Ingrid, onze oprichtster.” Voorzitter Katrien De Coster en vrijwilliger Lut schuiven straks mee aan tafel, en eerst neemt Barbara me mee door het huis. Langs de keuken waar vrijwilligers een drankje aanbieden, de crearuimte waar geschilderd wordt, een leeshoek, de sportzaal met yogamatjes, dekentjes en gewichten, een plek voor massages en vergaderzaal waarpsychologen, onco-professionals en lotgenoten met elkaar informatie uitwisselen. Alles oogt warm en huiselijk, want wie hier binnenkomt, heeft doorgaans al genoeg ziekenhuisgangen, wachtkamers en behandelruimtes gezien.
“We willen een huis dat gezellig is, zoals thuis”, zegt Barbara. Geen verlengstuk van het ziekenhuis, wel een plek waar mensen opnieuw wat ademruimte vinden, informatie krijgen, deelnemen aan ondersteunende activiteiten en anderen ontmoeten. Villa Zomernest heeft volgens Barbara drie grote opdrachten: ontmoeten, heroriënteren en informeren. En terwijl ze me rondleidt, ontdek ik het verhaal van Ingrid.
Een doel
Dat verhaal begint in 2018, wanneer Ingrid borstkanker krijgt. Een jaar later zijn haar behandelingen afgerond. Medisch gezien lijkt er een punt gezet achter een zware periode, maar voor Ingrid voelt dat helemaal niet zo. Tijdens de behandelingsperiode is er voortdurend omkadering in het ziekenhuis: een oncoloog, een oncocoach, een psycholoog, verpleegkundigen. Daarna valt een groot deel daarvan weg. Buitenstaanders denken dat het ergste voorbij is, terwijl terugkeren naar het leven van voordien lang niet vanzelfsprekend is.
“Dat noemt het zwarte gat”, vertelt Barbara. Ingrid kon niet terug naar het reguliere arbeidscircuit en kreeg van haar oncoloog één advies: zorg dat je een doel hebt. Dat doel groeide uit tot iets wat ze zelf gemist had: een plek waar mensen die geraakt zijn door kanker elkaar kunnen ontmoeten zonder voortdurend te hoeven uitleggen wat er in hen omgaat. Lotgenoten die aan één blik genoeg hebben.
Aanvankelijk dacht Ingrid klein. Ze besprak met haar man of ze thuis mensen zou kunnen ontvangen, begon daarna uit te kijken naar een zaaltje en klopte met haar vraag aan bij de gemeente Sint-Martens-Latem. Ze kreeg, met ongeloof, een huis.
Het gewone leven
Het erfgoedpand waarin Villa Zomernest vandaag gevestigd is, ligt verscholen in het groen van de Latemse Meersen en heeft zelf al verschillende levens gehad. Het oorspronkelijke woongedeelte dateert van 1911 en later deed het dienst als cultureel centrum. Er woonde ook kunstenaar Etienne Vandenabeele, van wie buiten nog schalen staan waarin hij het huis en de omgeving liet weerspiegelen. Lut, die opgroeide in Latem, heeft hem zelfs nog gekend.
Wanneer Ingrid startte met haar project, was het pand nog verwaarloosd. De gemeente liet in 2023 de buitenschil renoveren en het Villa Zomernest-team nam de inrichting binnen voor zijn rekening. In een van de ruimtes wijst Barbara naar boven. Bij de renovatie werd het beschadigde plafond verwijderd en kwam een bijzondere ogivale houten dakconstructie tevoorschijn. Er werd beslist om die niet opnieuw weg te stoppen, waardoor ze vandaag mee het karakter van het huis bepaalt.
Het pand is groot genoeg om verschillende activiteiten tegelijk te laten doorgaan, en klein genoeg om als een thuis te blijven aanvoelen. Villa Zomernest wil nadrukkelijk geen plek zijn waar kanker alles overneemt, wel een plaats waar mensen opnieuw momenten van het gewone leven kunnen ervaren.
Levensboom
Buiten nam Barbara me mee naar een bankje onder een boom, vlak bij het huis. Ook de bomen dragen Ingrid mee. Toen ze tijdens haar behandeling haar haar verloor, liet ze met henna een levensboom op haar hoofd tekenen. Later kwam ze met Villa Zomernest terecht in een huis midden tussen de bomen en tijdens haar laatste ziekteperiode lag ze thuis vaak naar de bomen buiten te kijken. “Die boom betekende heel veel voor haar”, vertelt Barbara.
De levensboom werd uiteindelijk het symbool van het huis: stevig geworteld en tegelijk in staat om verder te groeien. Binnen werd hij op een grote muur geschilderd. Wanneer een gast van Villa Zomernest komt, tekent die persoon een eigen blaadje in de boom. En bij een overlijden volgt een betekenisvol ritueel bij de boom. Ook Ingrid kreeg er haar plaats.
Het bankje buiten werd geschonken door Natuurpunt en is een rustpunt voor gasten. Mensen kunnen er praten, stil zijn of gewoon ‘zijn’ en genieten van de mooie meersen. “Dit is geen huis van kommer en kwel”, benadrukt Barbara. “Hier ontstaan hartelijke contacten, wordt gelachen en ervaren mensen opnieuw levenskwaliteit. Kanker is de reden waarom ze hier binnenkomen, het huis zelf gaat vooral over leven.”
“Wat kan ik doen?”
Barbara kent Ingrid niet alleen als oprichtster. Ze is haar nicht; hun vaders zijn broers en ze groeiden samen op. Wanneer Ingrid Villa Zomernest begon uit te bouwen, vroeg ze Barbara geregeld om mee te denken over onder meer de visie en missie. Barbara werd betrokken, maar het inloophuis was op dat moment nog niet haar werk. Dat veranderde in 2023. Ingrid verloor onverwacht haar man en een maand later vertrok ook de toenmalige coördinator van Villa Zomernest. Barbara zag hoe zwaar die combinatie woog en vroeg haar nicht: “Wat kan ik doen?”
Barbara werkte toen als HR-professional en gaf opleidingen rond leiderschap en people management. Ze bood haar CV aan de Raad van Bestuur en gaf aan tijdelijk te willen bijspringen. Een paar maanden, ‘over de zomer’. Die zomer is intussen voorbij en de tijdelijke oplossing werd een onverwachte loopbaanwending. Vandaag werkt Barbara deeltijds als coördinator van Villa Zomernest.
Wat begon als helpen voor haar nicht, kreeg na Ingrids overlijden een andere betekenis. Barbara werd mee verantwoordelijk voor het voortbestaan van wat Ingrid had opgebouwd. “We werken verder met de legacy van Ingrid, haar levenswerk.”
Pakje
Ook Katrien De Coster heeft nooit gepland om voorzitter van Villa Zomernest te worden. Ze kende Ingrid als buurvrouw en wou naast haar professionele werk in communicatie en marketing iets teruggeven aan de maatschappij. Ze ondersteunde met haar expertise in de externe communicatie van Villa Zomernest, trad toe tot de algemene vergadering en vervolgens tot de Raad van Bestuur en werd uiteindelijk voorzitter.
In juni 2024 wist Katrien dat Ingrid hervallen was, maar ze verwachtte niet dat ze nog datzelfde jaar zou overlijden. Dan kreeg ze een telefoontje dat hun laatste gesprek zou worden. Ingrid praatte over Villa Zomernest, over wat er stond en over de fundamenten die gelegd waren. Ze gaf aan dat ze vertrouwen had in de mensen rondom haar en dat ze erin geloofde dat het huis verder gezet kon worden. “Ze legde als het ware een pakje in mijn schoot.” In december 2024 overleed Ingrid. Plots krijgt dat gesprek een ander gewicht. “Je voelt dan een enorme verantwoordelijkheid.”
Het levenswerk van iemand anders
De periode na Ingrids overlijden was moeilijk. Villa Zomernest was niet alleen haar oprichtster kwijt, maar ook haar boegbeeld, bezielster en het natuurlijke referentiepunt voor veel beslissingen. Zolang Ingrid er was, kon je altijd terug naar haar: wat vindt zij hiervan, welke richting ziet ze, wat past en wat niet? “Je kunt niet meer vragen: Ingrid, hoe zou jij willen dat het gebeurt?”
Katrien denkt vaak terug aan hun laatste gesprekken. Ingrid had de fundamenten gelegd, en het vervolg moest nu door anderen worden geschreven. Daarmee kwam ook de vraag hoe je trouw kan blijven aan het levenswerk van iemand anders. Villa Zomernest moest ook nieuwe mensen bereiken, vrijwilligers en partners aantrekken en tegelijk mee evolueren met wat gasten nodig hebben. Bovendien kwamen er steeds meer mensen over de vloer die Ingrid niet hebben gekend. “Ingrid is hier nog, maar ze is hier ook niet meer”, zegt Katrien. “De wortels en de bedoeling blijven en het huis moet verder groeien. “
Een lach en een traan
Lut is daar een voorbeeld van. Villa Zomernest kwam toevallig op haar pad, via een flyer. Op dat moment kreeg haar leven nog op een andere manier invulling. Ze vertelt dat ze graag wilde vrijwilligen wanneer haar mama er niet meer zou zijn. Toen dat moment kwam, zette ze de stap. Intussen is ze ongeveer tweeënhalf jaar als vrijwilliger aan Villa Zomernest verbonden. Het is soms heftig. De verhalen die ze hier hoort raken je wanneer je ‘s avonds de deur dichttrekt, doch de voldoening overheerst. “Het is hier geven en nemen, met een lach en een traan.”
Vooral de kleine momenten blijven haar bij. Wanneer gasten na een activiteit spontaan met elkaar beginnen te praten, houdt Lut zich wat afzijdig. “Ge voelt dat die nood hebben om lotgenoten te ontmoeten. Dan moet ge daar niet tussenkomen. Laat ze maar babbelen en vertellen.”
Lut heeft Ingrid zelf amper gekend. Ze begon in februari 2024 als vrijwilliger; in december overleed Ingrid. Wat Lut zich vooral herinnert, zijn haar berichten en mails. Zelfs toen het steeds slechter met haar ging, eindigden die volgens Lut bijna altijd positief. “Iedere keer dacht ik: dat is een sterke vrouw. Hoe kan je zo positief blijven?”
Haar verhaal laat ook zien hoe Ingrids nalatenschap langzaam van vorm verandert. Vandaag hebben veel vrijwilligers haar nog persoonlijk gekend. Binnenkort zullen hier mensen binnenstappen die de oprichtster alleen kennen van een foto, een verhaal of de waarden die anderen aan hen doorgeven.
Geef. Hoop. Licht
Tijdens de rondleiding komen we bij een klein houten kastje. Villa Zomernest maakt nestkastjes in de vorm van het huis, maar dit exemplaar is anders. Toen duidelijk werd dat Ingrid niet meer zou genezen, wilden de vrijwilligers iets voor haar maken. Ze zochten naar woorden die haar typeerden en kwamen uit bij drie: Geef. Hoop. Licht. “Ingrid gaf enorm veel”, vertelt Barbara. “En ze was iemand die continu de hoop hoog hield.” Het troostkastje werd afgewerkt. Diezelfde nacht overleed Ingrid.
Steeds meer vrijwilligers en gasten zullen haar alleen nog kennen uit dit soort verhalen. Haar foto, de levensboom, het bankje en het troostkastje helpen om die herinnering levend te houden, maar haar nalatenschap zit uiteindelijk in de dagelijkse werking. In haar boekje met eindelevensverhaal dat Ingrid liet schrijven, staat haar levensmotto: “Dankbaarheid is de kortste weg naar geluk.”
De wortels zijn gelegd
Aan het einde van ons gesprek staan we opnieuw bij de foto waarmee de rondleiding begon. Barbara kijkt er iedere dag naar. Soms loopt ze ernaartoe en legt ze even haar hand op Ingrid. “Dan zeg ik: Ingrid, voor jou.”
En daarna gaat ze verder. De activiteitenkalender wordt gemaakt, iemand stelt een vraag, een nieuwe gast komt binnen. Lut komt opnieuw vrijwilligerswerk doen, Katrien denkt mee over de toekomst en andere mensen die Ingrid misschien nooit hebben gekend, sluiten aan. Allemaal dragen ze op hun manier bij aan Ingrid haar Levenswerk.
Buiten staat het bankje tussen de bomen. Binnen groeit de levensboom verder. Ingrid legde de wortels. Barbara, Katrien, Lut en al die anderen zorgen er vandaag voor dat er nieuwe takken met blaadjes blijven groeien.
