Stijn Kolacny en Katleen Rens over jarenlang investeren in talent, vroeg verantwoordelijkheid geven en de kracht van positieve coaching
Bedrijven zoeken ervaring, terwijl jonge mensen die ervaring alleen kunnen opbouwen als iemand hen een kans geeft. Bij Scaletta begint die ontwikkeling soms al op vierjarige leeftijd en staan jongeren op een podium lang voor ze ‘af’ zijn. Stijn Kolacny en Katleen Rens geloven in talent tijd geven, persoonlijk coachen én vroeg verantwoordelijkheid laten opnemen. Want groeien doe je niet achter de schermen.
“Stijn kan heel goed vertellen. Ik zal wel samenvatten.” Katleen Rens kent haar compagnon duidelijk. En Stijn Kolacny begint te vertellen. Hij is klassiek pianist van opleiding, zij klassiek opgeleid als danser en ze koos later voor hedendaagse dans. Ze zijn ongeveer even oud en allebei afkomstig uit Aarschot, al kan Stijn het niet laten op te merken dat Katleen de stad ondertussen verlaten heeft. “Dat moet er bij Stijn elke keer bij”, lacht ze.
Professioneel kruisen hun wegen opnieuw vlak voor corona. Scala trad op tijdens een bedrijfsevent waarvoor Katleen met haar team de livebeleving creëerde. Na corona begonnen ze te experimenteren. Stijn bracht zijn muzikale expertise en jarenlange ervaring van Scala en Scaletta mee. Katleen haar achtergrond in dans, choreografie en livebeleving. Met O’Contraire bouwt ze al twintig jaar shows en ervaringen voor bedrijven. Die werelden smolten samen in Scaletta Unexpected: zang, muziek, choreografie en livebeleving, soms in bestaande producties, soms volledig op maat van een organisatie. “We hebben onze twee expertises bij elkaar gesmeed”, zegt Katleen. Voor beiden is het intussen veel meer geworden dan een zijproject. “Ik ben daar echt redelijk fier op,” glundert Stijn.
Talent krijgt tijd
Samen met zijn vrouw Lokke Dieltiens bouwt Stijn al jaren aan de vooropleiding van Scala. Kinderen kunnen er vanaf de tweede kleuterklas beginnen. Vanaf het vierde leerjaar kunnen ze via Scaletta ook podiumervaring opdoen, lang voor ze als performer ‘af’ zijn. “We spreken niet over een paar weken iemand klaarstomen voor een productie en dan op naar de volgende”, zegt Stijn. “We spreken over jaren.”
Dat langetermijnperspectief contrasteert met onze huidige arbeidsmarkt waar ervaring doorgaans al aan de toegangspoort wordt gevraagd. Maar als we jong talent alleen kansen geven zodra het voldoende bewezen heeft, waar moet iemand die ervaring dan opdoen? Bij Scaletta hoort oefenen daarom samen met kansen krijgen. En onderweg is er coaching. Veel coaching.
Die aanpak is doorheen de jaren veranderd. Stijn en Katleen kregen zelf een vrij klassieke artistieke opleiding. De leraar keek en vertelde vervolgens vooral wat beter moest. “Wij zijn allebei nog opgeleid vanuit: dit is niet goed, dat is niet goed”, zegt Katleen.
Zelf doen ze het anders. “Het vertrekpunt is: ik geloof in jou”, vertelt Stijn. “Wat is jouw specifieke talent en hoe krijgen we je daarmee verder?” Dat betekent niet dat iedereen voortdurend te horen krijgt dat alles fantastisch is. Werkpunten blijven werkpunten. Feedback blijft concreet. Alleen begint het gesprek niet bij wat iemand tekortkomt.
In de ambitiegroepen krijgt iedere jongere daarom ook persoonlijke feedback. Niet alleen over zang of performance, maar over waar iemand staat, wat al goed gaat en wat nog kan groeien. Naarmate jongeren langer in de werking zitten, leren de coaches hen bovendien steeds beter kennen. Sommige meisjes werken al vijf, zes of zeven jaar met dezelfde begeleiders. Ontwikkeling wordt daardoor geen opeenvolging van losse feedbackmomenten, maar een proces dat zich over jaren uitstrekt.
Verantwoordelijkheid helpt je groeien
Bij Scaletta oefenen jongeren niet jarenlang in de luwte om pas op een dag te horen dat ze klaar zijn voor het ‘echte’ werk. Het podium is een deel van het leerproces. Wie voor een publiek staat, leert dingen die tijdens een repetitie moeilijk na te bootsen zijn, zoals omgaan met spanning, reageren wanneer iets anders loopt dan gepland, je plek innemen zonder het geheel uit het oog te verliezen. Sommige jongeren groeien jarenlang door binnen Scaletta en zetten uiteindelijk de stap naar Scala. Stijn ziet zo van dichtbij hoe ontwikkeling zich over een lange periode opbouwt.
Het is een interessantste spiegel voor bedrijven. Op de werkvloer praten we graag over jong talent en potentieel, maar in onze vacatures vragen we om ervaring, onmiddellijke inzetbaarheid en een profiel dat zo dicht mogelijk aansluit bij wat vandaag nodig is. Scaletta vertrekt van een andere logica: je hoeft niet af te zijn om verantwoordelijkheid te krijgen. Verantwoordelijkheid helpt je mee groeien. Stijn heeft zijn eigen manier van werken ondertussen ook moeten aanpassen. Jongeren vandaag zijn niet dezelfde jongeren als dertig jaar geleden, zegt hij. Hij houdt niet zo van de snelle etiketten die daar doorgaans op geplakt worden. “Je hoort vaak: Gen Z dit en Gen Z dat. Ik werk alleen maar met jonge mensen. Ik ben zelf vijftig. Ik probeer hen te begrijpen en van hen te leren.”
Zelf repeteert en doceert hij vandaag anders dan twintig jaar geleden. “No way dat ik nog op dezelfde manier lesgeef.” Dat aanpassen ziet hij niet als eenrichtingsverkeer. Jongeren kunnen van hem leren, maar hij evengoed van hen. “Zolang er wederzijds respect is,” zegt hij.
Headsets opruimen
Op het podium staan de spotlights altijd op het zichtbare werk. Maar bij Scaletta eindigt de verantwoordelijkheid niet bij het applaus. Voor en na een voorstelling hebben de jongeren hun eigen taken. Kostuums wegleggen. Headsets opruimen. Materiaal op zijn plaats brengen. Het zijn allemaal kleine dingen, tot iemand ze niet doet. “Als één iemand zijn taak niet uitvoert, moet iemand anders wachten”, zegt Stijn. “Wij vergelijken het met een ketting. Elke schakel is belangrijk.”
Wie zich ervan afmaakt, wordt daar ook op aangesproken. Dat is minstens even belangrijk als wat er op het podium gebeurt. Want individuele ontwikkeling en het collectief kun je volgens Katleen moeilijk uit elkaar trekken. Een koor bestaat uit individuele stemmen die elk begeleiding nodig hebben, maar uiteindelijk samen zingen en bewegen.
Ook in de evaluaties wordt daarom niet alleen gekeken naar de artistieke prestatie. Hoe functioneert iemand in de groep? Welke verantwoordelijkheid neemt iemand op? Wat gebeurt er naast het podium? Talent is in die benadering meer dan ergens uitzonderlijk goed in zijn. Het gaat ook over begrijpen dat jouw werk verbonden is met dat van iemand anders. De beste performer die na afloop vindt dat iemand anders zijn headset wel zal opruimen, heeft nog iets te leren.
Goud
Een groep bouw je evenmin uitsluitend tijdens repetities. De jongeren reizen samen, trekken op weekend en gaan samen naar voorstellingen en musicals. Soms organiseert Scaletta activiteiten die weinig met hun eigen artistieke ontwikkeling te maken lijken te hebben. Met honderd jongeren gaan optreden in woonzorgcentra bijvoorbeeld. Stijn begint sneller te praten wanneer hij erover vertelt. “Dat is echt de max.”
Jonge kinderen die zingen voor bewoners van negentig. Jongeren die ontdekken wat hun talent bij iemand anders teweeg kan brengen. Uren samen onderweg zijn. Praten. Elkaar leren kennen buiten de context waarin iedereen weet waar hij moet staan en wat hij moet zingen. “Het zijn magische momenten.”
Hij aarzelt even wanneer hij zegt dat jongeren zich op die manier ook “dienstbaar leren maken voor de samenleving”. Het klinkt hem wat te wollig in de oren. “Maar het is goud!”
Ik zie er nog een les in voor organisaties die samenwerking proberen te organiseren via processen, structuren en formele teambuilding. Niet elke waardevolle ontmoeting laat zich vooraf vertalen in een competentie of KPI.
Eerst ja zeggen
Ook Stijn en Katleen zelf blijken ondertussen een aardig voorbeeld van wat er kan gebeuren wanneer verschillende talenten elkaar vinden. Katleen noemt O’Contraire haar levenswerk. Wat twintig jaar geleden begon vanuit The Cast en exclusieve animatie voor evenementen, groeide uit tot een productiehuis dat livebelevingen creëert voor bedrijven en andere klanten. “Wij gaan eigenlijk alle zotte vragen aan die we leuk vinden.”
Een marketingverhaal vertalen naar een livebeleving? Een grote show bedenken? Iets maken waarvoor nog niet meteen duidelijk is hoe het technisch gerealiseerd moet worden? Kom maar op. Stijn kan dat bevestigen. Hij heeft Katleen en haar team zelf al voor de vreemdste uitdagingen gezet. Al helpt hij daar soms behoorlijk enthousiast aan mee. “Ik ben iemand die nogal snel zegt: ja, ja, we gaan dat doen.”
Om vervolgens te beseffen wat hij beloofd heeft. “En dan denk ik: oh. Hoe gaan we dát doen?” Hun werelden lijken elkaar in ieder geval goed te vinden. Stijn brengt de muziek, de stemmen en de jarenlange ervaring met het ontwikkelen van jong talent. Katleen brengt beweging, choreografie, beeld en twintig jaar ervaring in het omzetten van een idee naar iets wat live moet werken. En uit die combinatie ontstond Scaletta Unexpected.
Talent groeit niet achter de schermen
Dertig jaar werken met Scala en jarenlang bouwen aan Scaletta hebben Stijns kijk op opleiden veranderd. Ondanks zijn conservatoriumopleiding en lerarendiploma zegt hij veel van wat hij vandaag doet daar nooit geleerd te hebben. Katleen bouwde vanuit dans en choreografie op haar beurt een heel eigen wereld waarin ideeën, mensen, muziek, beweging en techniek op één moment samen moeten komen. Hun werelden lijken op het eerste gezicht ver verwijderd van HR.
Tot je kijkt naar wat er elke dag gebeurt. Ze zoeken talent. Ze geven mensen kansen voor ze volledig klaar zijn. Ze investeren jarenlang in hun ontwikkeling. Ze coachen hen individueel. Ze leggen de lat hoog. Ze verwachten dat mensen verantwoordelijkheid opnemen voor het geheel. En ze weten dat een groep pas echt werkt wanneer mensen elkaar voldoende kennen en vertrouwen.
Vooral die ‘lange adem’ is vandaag opvallend. Talent verschijnt zelden als een afgewerkt product aan de deur. De meisjes die vandaag zonder schroom een podium oplopen, stonden daar ooit voor het eerst. De performers die aan enkele woorden van hun coach genoeg hebben, bouwden jarenlang aan die relatie. De jongeren die verantwoordelijkheid opnemen voor een hele productie, begonnen ooit met een eerste repetitie. Iemand heeft hen onderweg een kans gegeven. En daarna nog één. En nog één.
