Samenvatting
AI zal veel jobs veranderen, maar de Vlaamse knelpuntberoepen behoren daar vaak niet toe. Toch blijven we jongeren massaal richting academische opleidingen sturen, terwijl technische en praktijkgerichte beroepen kampen met grote tekorten. Volgens Wim Van der Linden (Randstad) ligt de oorzaak bij een hardnekkige diplomahiërarchie die universiteit nog altijd hoger inschat dan hogeschool, TSO of technisch vakmanschap. Dat leidt niet alleen tot verkeerde studiekeuzes, maar ook tot minder betrokkenheid en een minder wendbare arbeidsmarkt. Zijn pleidooi: stop met denken in termen van hoger en lager opgeleid en geef alle vormen van talent de waardering die ze verdienen
AI lost de knelpuntberoepen niet op. En toch sturen we jongeren vanuit een verouderde visie op de arbeidsmarkt massaal weg van die beroepen. Wim Van der Linden, woordvoerder en arbeidsmarktanalist bij Randstad kruipt naar aanleiding daarvan in zijn pen.
Een recente analyse van De Tijd op basis van VDAB-vacaturegegevens nuanceert de hoop van beleidsmakers en werkgevers: artificiële intelligentie zal de duizenden openstaande knelpuntvacatures in Vlaanderen niet oplossen. Mensen die deze knelpuntberoepen uitoefenen, zoals dakwerkers, verpleegkundigen, technici,… opereren immers in een fysieke, onvoorspelbare werkelijkheid die algoritmes niet zomaar kunnen vatten, laat staan automatiseren.
En toch blijkt uit recent onderzoek van Randstad bij 3.000 actieve Belgen dat we jongeren ook anno 2026 nog massaal in de richting sturen van beroepen met academische opleidingstrajecten zoals softwareanalisten, dataonderzoekers, systeembeheerders, payrolladviseurs, verzekeraars en accountants,… Beroepen die straks wel onderhevig zijn aan verandering omwille van artificiële intelligentie.
Bijna de helft van de Belgen beschouwt een hogeschooldiploma als minderwaardig aan een universitair diploma. Vier op tien vindt een TSO-opleiding kwalitatief inferieur aan ASO. De overtuiging dat een technisch diploma minder waard is, is dus springlevend. De prijs die we daarvoor betalen is drieledig.
We sturen talent systematisch de verkeerde richting uit, weg van wat voor hen werkt en van wat de arbeidsmarkt nodig heeft. Daarnaast belandt wie op basis van een verouderde opvattingen voor veiligheid kiest, vandaag misschien net in de meest kwetsbare positie. Bovendien ondermijnen ingeperkte studiekeuzes het engagement op de werkvloer. Voor één op vier Belgen was de beroepskeuze een negatieve keuze. Dat vertaalt zich in minder initiatief, minder betrokkenheid en een grotere afstand tot werk.
Bekeken over een hele arbeidsmarkt: een structurele rem op productiviteit en wendbaarheid. Het onderscheid tussen hoofd en handen is ongelooflijk achterhaald en getuigt van een totaal gebrek aan inzicht in de complexiteit van technische beroepen vandaag.
Willen we onze jongeren voorbereiden op de arbeidsmarkt van de toekomst in plaats van die uit een ver vervlogen verleden, dan is een fundamentele koerswijziging nodig. We moeten dringend af van labels als ‘lager’ en ‘hoger’ onderwijs en ‘hooggeschoold’ en ‘laaggeschoold’ talent. Weg met de impliciete boodschap dat een vakman minder waard is dan een manager.
We hebben nood aan een ander narratief over groei en ontwikkeling en over wat een diploma waard is. En daarbij is voor elk van ons een rol weggelegd. Als ouder, werkgever, leerkracht en als maatschappij moeten we bewust uitdragen dat elk talent, of het nu met de handen of met het hoofd werkt, evenveel waard is.
Geschreven door Wim Van der Linden – Randstad
