Hoe nieuwsgierigheid de sleutel kan zijn tot betere evaluaties, onderhandelingen en leiderschapsbeslissingen
In de luchtvaart is het ondenkbaar dat een piloot zonder grondige controle de lucht in gaat. Voor vertrek gaat de cockpit stap voor stap een checklist langs: brandstofniveaus, instrumenten, communicatiesystemen. Alles wordt nagelopen om zeker te zijn dat het toestel veilig kan opstijgen. In de operatiezaal gebeurt iets vergelijkbaars. Voor een chirurg de eerste incisie maakt, checkt het team samen de identiteit van de patiënt, de geplande ingreep en de instrumenten. Ook buiten deze contexten zien we hetzelfde principe terug. Software-ingenieurs testen nieuwe code uitvoerig op fouten en kwetsbaarheden voordat ze die live zetten. Brandweerlieden lopen hun uitrusting na voor ze een brandend gebouw binnengaan. Allemaal nemen ze bewust de tijd om stil te staan, te controleren en zich mentaal voor te bereiden. Hoe zit dat eigenlijk bij HR? Doen wij zo’n check vooraleer we een lastig evaluatiegesprek opnemen, een gevoelige onderhandeling ingaan of in dialoog gaan over verandering die veel emoties en weerstand oproept?
HR en moeilijke gesprekken: waarom voorbereiding vaak tekortschiet
In HR kennen we het maar al te goed: gesprekken waar veel van afhangt. We bereiden ons zorgvuldig voor door dossiers te bestuderen, argumenten klaar te zetten en mogelijke tegenwerpingen te voorzien. Dat geeft ons een gevoel van zekerheid.
Maar zoals Jeff Wetzler in zijn artikel in Harvard Business Review (The Right Way to Prepare for a High-Stakes Conversation, 2025) uitlegt, kan dat juist ‘gevaarlijk’ zijn. Want hoe beter we ons verhaal voorbereiden, hoe groter de kans dat we in confirmation bias vervallen: we horen alleen nog wat ons eigen beeld bevestigt en filteren andere signalen weg. Zo lopen we de kans mis om het échte verhaal te horen of nieuwe inzichten op te pikken.
Wat is de Curiosity Check?
De oplossing die Wetzler voorstelt is eigenlijk vrij eenvoudig: een korte mentale voorbereiding die hij de Curiosity Check noemt.
De Curiosity Check is een methode om vóór een belangrijk gesprek je eigen mindset te onderzoeken. Het helpt je te bepalen of je écht nieuwsgierig bent naar nieuwe informatie of dat je vooral bezig bent je gelijk te verdedigen.
Nieuwsgierigheid blijkt, ook onder druk, een krachtig hulpmiddel te zijn. Het vergroot je vermogen om nieuwe informatie te verwerken, stimuleert creativiteit en maakt samenwerking makkelijker. Voor HR-professionals kan dit het verschil maken tussen een gesprek dat vastloopt en een gesprek dat leidt tot nieuwe oplossingen.
De Curiosity Curve: van zekerheid naar nieuwsgierigheid
Centraal in de Curiosity Check staat de Curiosity Curve. Dit is een denkbeeldige schaal die laat zien met welke houding je een gesprek ingaat.
Aan de linkerkant staan de zones van zekerheid:
- Zelfingenomen minachting: “mijn visie is de enige juiste”.
- Zelfverzekerde afwijzing: “ik weet al wat jij gaat zeggen en dat klopt niet”.
- Sceptische tolerantie: “ik luister wel, maar geloof er toch niets van”.
Deze houdingen sluiten je eigenlijk af voor echte dialoog.
Aan de rechterkant bevinden zich de zones van nieuwsgierigheid:
- Voorzichtige openheid: “ik wil proberen te begrijpen wat jij bedoelt”.
- Oprechte interesse: “ik ben benieuwd wat ik kan leren van jouw perspectief”.
- Gefascineerde verwondering: “ik vind het spannend en waardevol om in jouw wereld te kijken”.
Hoe verder je opschuift naar rechts, hoe groter de kans op samenwerking en onverwachte inzichten.
De drie stappen van de Curiosity Check
De Curiosity Check bestaat uit drie korte stappen die samen niet meer dan vijf minuten kosten:
1 – Bepaal je startpunt.
Waar zit je op de Curiosity Curve? Ben je vooral zeker of al een beetje open?
2 – Stel een intentie.
Je hoeft niet meteen naar uiterste nieuwsgierigheid. Het gaat erom een haalbare stap te zetten, bijvoorbeeld van “confident dismissal” naar “cautious openness”.
3 – Gebruik “Curiosity Sparks”.
Dit zijn kleine vragen die je helpen anders te kijken, zoals: Wat zou de ander meemaken dat ik nog niet zie? Welke aannames maak ik? Welke zorgen of ideeën blijven onuitgesproken?
Hoe dit in de praktijk zou kunnen werken
Het effect van een Curiosity Check in HR-context en op de werkvloer laat zich makkelijk voorstellen.
Een evaluatiegesprek: Een leidinggevende bereidt zich voor om een medewerker streng aan te spreken op slechte prestaties. Door een korte Curiosity Check besluit ze het gesprek te beginnen met een vraag: “Wat speelt er momenteel voor jou?” Dit kan onthullen dat er een persoonlijke crisis speelt, waardoor het gesprek verandert van confrontatie naar samenwerking.
Een directieteam: Een managementteam zit muurvast in een discussie over een productlancering. Stel dat iemand voorstelt een Curiosity Check te doen. Bij terugkomst erkennen teamleden dat ze elkaar te snel hebben afgedaan, en stellen ze nieuwsgierige vragen naar elkaars zorgen. Dit zou kunnen leiden tot een creatieve middenweg waar beide partijen zich in kunnen vinden.
Dit zijn hypothetische voorbeelden, maar ze laten zien hoe een kleine mindset-shift het verschil kan maken.
Wat HR kan leren van andere sectoren
De Curiosity Check is een krachtig voorbeeld van hoe we door ‘over het muurtje te kijken’ kunnen leren van sectoren die op het eerste gezicht niets met ons eigen vakgebied te maken hebben. Nieuwsgierigheid checken is misschien wel onze eigen ‘preflight check’: een simpel ritueel dat gesprekken menselijker, effectiever en rijker kan maken.
===
Samengevat – TL;DR
Wat is de Curiosity Check?
De Curiosity Check is een methode, ontwikkeld door Jeff Wetzler (Harvard Business Review, 2025), om vóór een belangrijk gesprek je mindset te onderzoeken en nieuwsgierigheid bewust te activeren.
Waarom is de Curiosity Check belangrijk voor HR?
Omdat HR-professionals vaak te maken hebben met lastige gesprekken zoals evaluaties, onderhandelingen en reorganisaties. Nieuwsgierigheid helpt om blinde vlekken te verkleinen, beter te luisteren en constructiever te handelen.
Hoe werkt de Curiosity Check concreet?
De methode bestaat uit drie stappen: (1) bepalen waar je staat op de Curiosity Curve, (2) een intentie formuleren om een stap naar meer openheid te zetten, en (3) jezelf nieuwsgierige vragen stellen (de zogenaamde Curiosity Sparks).
Wat kan HR leren van piloten en chirurgen?
Dat een check vooraf geen luxe is, maar noodzaak. Piloten en chirurgen doen het om levens te beschermen. In HR kunnen we het toepassen om gesprekken en beslissingen productiever, menselijker en effectiever te maken.
