Onderzoek Attentia: zeven keer zoveel ouders nemen verlof op 1 september in vergelijking met een gemiddelde dinsdag
De eerste schooldag dag van het nieuwe schooljaar is voor veel gezinnen een belangrijk moment. Uit een analyse van Attentia bij meer dan 4.000 Vlaamse werknemers met kinderen in het kleuter- en/of lager onderwijs, blijkt dat ruim één op de vijf vrijaf neemt op dinsdag 1 september. Op een doorsnee dinsdag buiten de schoolvakanties is dat maar 3%. Vooral moeders (26% vs. 11% van de vaders) en arbeiders (31% vs. 15% van de bedienden) nemen verlof om aan de schoolpoort te staan.
Minder flexibiliteit voor arbeiders
Op een gemiddelde dinsdag buiten de schoolvakanties neemt 3% van de werknemers met jonge kinderen (3 tot 11 jaar) verlof. Op de eerste schooldag stijgt dat aantal naar 21%. Ruim één op de vijf ouders maakt dus tijd vrij om zijn of haar kind naar school te brengen. Dat blijkt uit een analyse van de verlofopnames van 4.300 Vlaamse werknemers.
De verschillen tussen werknemers zijn opvallend. Ruim een kwart (26%) van de moeders neemt verlof, tegenover 11% van de vaders. Ook tussen arbeiders en bedienden is er een duidelijk verschil: 31% van de arbeiders neemt vrijaf, tegenover 15% van de bedienden.
Het verschil tussen arbeiders en bedienden is te verklaren door de aard en organisatie van het werk, zegt Nathalie Lucas, Senior Legal Consultant bij Attentia: “Bedienden kunnen vaker thuiswerken of hun uren flexibeler organiseren. Ze kunnen bijvoorbeeld wat later starten en ’s avonds langer doorwerken, of op een andere dag de verloren uren inhalen. Wie thuiswerkt, wint bovendien tijd doordat de woon-werkverplaatsing wegvalt. Voor arbeiders, die vaker gebonden zijn aan een vaste werkplek en uurrooster, is die flexibiliteit beperkter.”
Recht op verlof of later starten op de eerste schooldag? Niet automatisch
Wie op 1 september aan de schoolpoort wil staan, heeft niet automatisch recht op een later startuur. Werknemers met glijdende werktijden kunnen hun begin- en einduur wel zelf bepalen binnen de voorziene glijtijden in het arbeidsreglement. Daarbij moeten ze rekening houden met eventuele vaste uren en de geldende arbeidsduur.
Ook een verlofaanvraag kan geweigerd worden, zegt Nathalie Lucas: “Een werkgever kan een verlofaanvraag weigeren om organisatorische redenen, bijvoorbeeld omdat er te weinig bezetting is of omdat er een belangrijke deadline aankomt. De eerste dag van het nieuwe schooljaar is perfect voorspelbaar. Werknemers doen er dan ook goed aan om hun vraag tijdig te stellen en werkgevers kunnen op voorhand duidelijkheid scheppen over de beschikbare mogelijkheden. Duidelijke afspraken vooraf vermijden frustraties en zorgen ervoor dat ouders zich erkend en gesteund voelen, zonder dat de vlotte werking van de organisatie in het gedrang komt.”
Wel ruimte voor flexibiliteit
In de praktijk blijkt er inderdaad heel wat ruimte voor dergelijke afspraken. Dat blijkt uit een bijkomende bevraging van Attentia bij dezelfde doelgroep. Hoewel ouders dus geen automatisch recht hebben om vrijaf te nemen of later te beginnen op de eerste schooldag, geven twee op de drie werknemers (66%) aan zich gesteund te voelen wanneer hun werkgever dit toch toestaat. Meer bedienden voelen zich hierin gesteund dan arbeiders (73% vs. 54%).
Ook op het vlak van concrete afspraken is de perceptie positief. Bijna twee derde van de werknemers (65%) zegt dat de werkgever rekening houdt met wie op de eerste schooldag aan de schoolpoort wil staan. Bij bedienden ligt dat aandeel op 74%, tegenover 54% bij arbeiders.
De flexibiliteit beperkt zich bovendien niet tot de eerste schooldag. Ruim zeven op de tien werknemers (72%) geven aan dat hun werkgever ook op andere belangrijke familiemomenten – zoals oudercontacten of andere bijzondere – flexibel omspringen met de werkuren toestaat. Ook hier is het verschil tussen bedienden en arbeiders zichtbaar (77% vs. 62%).
Over het onderzoek
Attentia onderzocht het goedgekeurde verlof van werknemers wonend in Vlaanderen met kinderen in het kleuter- of lager onderwijs (geboortejaar 2015 tot en met 2023). Deze steekproef bestaat uit 4.300 werknemers. Daarnaast voerde onderzoeksbureau iVOX tussen 14 april 2026 en 27 april 2026 een online onderzoek uit bij 300 Belgische werknemers met minstens één kind tussen de 3 en 11 jaar.
