Belgische raden van bestuur worden actiever en diverser, maar duurzaamheid verliest terrein

Heidrick & Struggles, internationaal adviesbureau gespecialiseerd in Executive Search en Leadership Consulting, publiceert de 9de editie van zijn jaarlijkse Board Monitor, dat gegevens van 30 landen analyseert. Het rapport toont dat Belgische raden van bestuur enkele opvallende evoluties laten zien: een recordaandeel nieuwe bestuursleden die nog professioneel actief zijn, meer diversiteit en een versterkte aandacht voor financiële stabiliteit. Tegelijk moeten bestuurders in een context van voortdurende onzekerheid waken over het juiste evenwicht tussen expertise en wendbaarheid.

Belgische raden van bestuur blijven opvallend “actief”

Maar liefst 78% van de nieuwe bestuurders in de BEL 20 combineert zijn of haar mandaat met een actieve professionele functie. Dat is meteen het hoogste percentage in Europa, waar het gemiddelde op 57% ligt. Volgens Heidrick & Struggles is dat een positieve evolutie: het zorgt voor mentoring die écht up to date is voor CEO’s en managementteams, en stimuleert tegelijk de kruisbestuiving tussen bestuurders en executives.

In België moedigen sommige CEO’s hun leden van het executive comité zelfs actief aan om een extern bestuursmandaat op te nemen. Dat stimuleert hun professionele groei en versterkt tegelijk de kruisbestuiving tussen bedrijven. Door die openheid voor profielen met een “dubbele pet” kunnen executives bovendien elders waardevolle boardervaring opdoen, wat hun governance inzicht én hun competentiebreedte verder vergroot.

“Dit is een bijzonder interessante evolutie en een goede praktijk die we moeten stimuleren. Voor CEO’s en managementteams betekent dit dat ze kunnen rekenen op coaching die actueel blijft, relevant is en perfect aansluit bij wat er vandaag in het bedrijfsleven speelt. Bestuursleden die nog professioneel actief zijn, vormen daarbij vaak bijzonder waardevolle mentoren: ze kennen het terrein, volgen de markt van dichtbij en begrijpen precies wat er leeft in hun sector. Wel is het belangrijk om aandacht te hebben voor hun beschikbaarheid en voorbereiding, want een actieve carrière combineren met een boardrol is niet altijd evident. Idealiter telt een raad van bestuur één à twee leden die nog professioneel actief zijn, maar zeker niet meer”, besluit Marie Hélène de Coster, Partner bij Heidrick & Struggles.

Diversiteit neemt toe in de raden van bestuur, maar duurzaamheid staat onder druk

In België blijft de samenstelling van raden van bestuur evolueren. Vandaag bestaat 44% van de nieuwe bestuurders uit vrouwen. Dat cijfer sluit aan bij het Europese gemiddelde, maar ligt nog altijd aanzienlijk hoger dan het aandeel vrouwen in executive comités (28%). Volgens Heidrick & Struggles is dat verschil het resultaat van een mix van factoren, waaronder hardnekkige onbewuste biases en bredere maatschappelijke dynamieken.

Tegelijk daalt het aantal nieuwkomers met specifieke expertise in duurzaamheid tot 11%, een duidelijke terugval tegenover het Europese gemiddelde van 25%, na meerdere jaren van groei. Die daling is volgens het rapport deels te verklaren door de toenemende druk van externe crises en een bredere instabiliteit die moeilijk te voorspellen valt.

“Als het over duurzaamheid gaat, zien we dat bedrijven vandaag worden geconfronteerd met wereldwijde onzekerheid en uiteenlopende externe uitdagingen. Daardoor belandt duurzame ontwikkeling niet altijd bovenaan de prioriteitenlijst. Organisaties moeten op heel wat fronten tegelijk schakelen, wat de ruimte beperkt om elk thema even intensief te behandelen. Dat betekent niet dat de basisprincipes van duurzaamheid aan belang verliezen, maar de druk is reëel. Bovendien is het goed mogelijk dat, na de sterke instroom van duurzaamheidsexperten in de voorbije jaren, veel bedrijven intussen over voldoende ESG expertise beschikken. Dat kan mee verklaren waarom het aandeel dit jaar iets daalt”, aldus Marie Hélène de Coster.

Focus op CFO profielen om financiële stabiliteit te verzekeren

Een andere opvallende trend uit de Board Monitor 2025 is dat 33% van de nieuwe BEL 20 bestuurders een achtergrond als CFO heeft, tegenover gemiddeld 20% in Europa. Dat cijfer weerspiegelt niet alleen de groeiende behoefte aan financiële zekerheid, maar ook het blijvende belang van diepgaande financiële expertise in auditcomités, die in elke organisatie een cruciale rol vervullen.

Raden van bestuur streven dan ook naar een sterke financiële vertegenwoordiging. CFO profielen combineren technische expertise met strategisch leiderschap en nemen doorgaans een sleutelpositie in binnen auditcomités. Die dubbele competentie is bijzonder waardevol in onzekere tijden, wanneer organisaties een helder strategisch kompas nodig hebben én een scherp inzicht in risico’s, kapitaalstructuur en financiële sturing.

Uiteindelijk kunnen we stellen dat, hoewel specifieke expertise in bepaalde domeinen onmisbaar kan zijn binnen een raad van bestuur, het noch realistisch noch wenselijk is om voor elke specialisatie iemand rond de tafel te willen hebben. Dat zou de besluitvorming nodeloos zwaar en inefficiënt maken. De kracht van een performant bestuur ligt net in een zorgvuldig evenwicht tussen experts en generalisten, waarbij de combinatie van diepgaande kennis en sterk leiderschap echte meerwaarde creëert.

Raden van bestuur hebben daarom nood aan veelzijdige profielen: mensen die hun specialistische kennis op het juiste moment kunnen inzetten, maar tegelijk voldoende afstand kunnen nemen om het geheel te blijven zien en zich snel aan te passen aan de vele uitdagingen van het economische en maatschappelijke landschap.

Complementariteit van competenties blijft daarbij cruciaal. Een expert die buiten zijn eigen domein moet opereren, verliest snel aan relevantie, terwijl brede, generalistische vaardigheden – zoals analytisch vermogen, strategisch inzicht en flexibiliteit – essentieel zijn voor de collectieve prestaties en de kwaliteit van de beslissingen.