Vanaf 1 juni 2026 wordt het wettelijke verbod op nachtarbeid in België afgeschaft. Dat klinkt als een verregaande liberalisering, maar wie meent dat werknemers voortaan zonder meer ‘s nachts aan de slag kunnen worden gezet, vergist zich. Katty Kerkhofs, Legal Expert bij Partena Professional, legt uit wat de hervorming in de praktijk betekent.
Vandaag geldt in België een principieel verbod op arbeid tussen 20u en 6u, met een uitgebreide lijst van uitzonderingen. “Werkgevers die nachtarbeid willen invoeren, moeten vandaag eerst nagaan of ze onder één van die uitzonderingen vallen”, legt Kerkhofs uit. “Dat systeem verdwijnt op 1 juni 2026. Maar dat betekent niet dat nachtarbeid vanaf dan vrij is. De arbeidsduurlimieten van negen uur per dag en veertig uur per week blijven gelden, en werkgevers moeten nachtelijke uurroosters nog altijd opnemen in het arbeidsreglement via een strikte procedure.”
Vereenvoudigde procedure
Wat wel verandert, is dat die procedure aanzienlijk wordt vereenvoudigd. Alle ondernemingen, met of zonder vakbondsafvaardiging, zullen een zogenaamde arbeidsregeling met nachtprestaties kunnen invoeren via de gewone procedure tot wijziging van het arbeidsreglement, of via een cao met alle vakorganisaties in de vakbondsafvaardiging. “Zodra zo’n cao is neergelegd bij de FOD Werkgelegenheid Arbeid en Sociaal Overleg, mag de werkgever het arbeidsreglement aanpassen en de nieuwe uurroosters inschrijven”, aldus Katty Kerkhofs. “Dat is een stuk sneller en minder omslachtig dan vandaag.”
Wanneer er in de onderneming geen akkoord wordt bereikt, voorziet de wet ook een vereenvoudigd verzoeningstraject. De ambtenaar van de dienst Toezicht Sociale Wetten controleert in dat geval enkel nog of de voorgestelde arbeidsregeling wettelijk is. Is dat het geval, dan kan de werkgever het arbeidsreglement aanpassen en treedt dit in werking acht dagen na kennisgeving.
Distributiesector krijgt afwijkende definitie van nachtarbeid
Voor werkgevers in de distributie-, aanverwante en e-commercesectoren, voert de wet een aangepaste definitie van nachtarbeid in. “Voor nieuwe werknemers die vanaf 1 juni 2026 in dienst treden bij een werkgever in de distributiesector en aanverwante sectoren, wordt onder nachtarbeid arbeid verstaan die verricht wordt tussen 23u en 6u in plaats van tussen 20u en 6u”, verduidelijkt Kerkhofs. “Het gevolg is dat nachtpremies voor die werknemers pas verschuldigd zijn vanaf 23u.”
Die verschuiving heeft ook fiscale gevolgen. Werkgevers die geen nachtpremie meer toekennen voor prestaties tussen 20u en 23u, kunnen voor die uren mogelijk geen aanspraak meer maken op de gedeeltelijke vrijstelling van doorstorting van bedrijfsvoorheffing voor nachtarbeid. “De definitieve wetteksten moeten hier nog meer duidelijkheid over brengen”, nuanceert Kerkhofs. “Werkgevers doen er goed aan de verdere parlementaire besluitvorming op te volgen voor ze beslissingen nemen.”
Om te controleren of de werkgever actief is in de distributiesector, gelden twee cumulatieve voorwaarden: hij moet behoren tot een van de limitatief opgesomde paritaire comités én een van de omschreven activiteiten uitoefenen, zoals kleinhandel, groothandel, logistieke activiteiten voor rekening van derden of elektronische handel.
Praktische aanbeveling
Kerkhofs raadt werkgevers aan nu al te bekijken of zij op basis van hun activiteiten onder de distributiesector en aanverwante sectoren vallen, en of de hervorming een aanpassing van hun arbeidsreglement en loonbeleid vereist. “Deze maatregelen zijn nog niet officieel en gebaseerd op een wetsontwerp dat is ingediend door de federale regering. Eerst was de inwerkingtreding voorzien voor 1 april 2026, maar ondertussen werd er een meerderheidsamendement ingediend om de datum te verschuiven naar 1 juni 2026. De voorgestelde tekst moet nog enkele stappen doorlopen, zoals de goedkeuring in het parlement en de publicatie in het Belgisch Staatsblad. Totdat dit wetgevingsproces is afgerond, kunnen de voorgestelde maatregelen nog wijzigen en hebben ze nog geen juridische kracht, maar wie nachtarbeid wil invoeren of uitbreiden, doet er goed aan tijdig de nodige procedures op te starten,” besluit Katty Kerkhofs.
