Samenvatting
Ralf Caers gebruikt het debat tussen Bart Schols en Soundos El Ahmadi in De Afspraak over geweld tegen vrouwen om te tonen hoe persoonlijke anekdotes vaak onterecht worden ingezet om structurele problemen te relativeren. Schols ging de mist in door het onveiligheidsgevoel van vrouwen te betwisten op basis van zijn eigen omgeving, terwijl Soundos terecht benadrukte dat individuele ervaringen geen statistiek zijn. Tegelijk waarschuwt Caers voor het andere uiterste: problemen mogen geen “eigendom” worden van één groep en identiteit mag nooit bepalen wie wel of niet mag spreken. Niet geslacht of afkomst, maar relevantie, kennis en feiten moeten centraal staan. Voor HR betekent dit een duidelijke opdracht: verschillende realiteiten binnen dezelfde organisatie erkennen, ze niet wegwuiven met losse anekdotes en bewust omgaan met wie welke boodschappen uitdraagt, omdat dat rechtstreeks invloed heeft op vertrouwen, betrokkenheid en inclusie.
Het nieuws van deze week kwam deze keer uit De Afspraak, waar presentator Bart Schols het aan de stok kreeg met Soundos El Ahmadi tijdens een gesprek over geweld tegen vrouwen. Menig hr-professional moet met open mond naar dit gesprek hebben gekeken. Soundos werd in het gesprek gelanceerd met de verantwoording dat ze werd uitgenodigd omdat ze haar theatertournee door Vlaanderen herneemt. Die gaat over hoe vrouwen overal onveilig zijn. Geweld tegen vrouwen is een actueel thema dat nog steeds extra aandacht verdient en dus was de aanwezigheid van Soundos geen gepriviligeerd verkoopspraatje zoals op sociale media wordt beweerd. Het gesprek kreeg echter een opmerkelijke wending toen Schols het onveiligheidsgevoel leek te willen weerleggen door zich luidop af te vragen hoeveel vrouwen er op een avond in Vlaanderen buiten komen (dat is eigenlijk victim blaming) en te poneren dat enkele vriendinnen van hem zich afvragen waar vrouwen het altijd over hebben als ze over onveiligheid spreken.
Soundos was alert. Door te antwoorden dat zijn vriendinnen niet de statistieken zijn, weerde ze de bekende misvatting over de Gauss-curve af. In wetenschappelijke studies krijg je een piek op de grafiek te zien als een effect op veel mensen van toepassing is, maar dat wil niet zeggen dat iedereen daaronder valt. Je kan bijvoorbeeld de onveiligheid bevragen in een bepaald land en een heel ander resultaat vinden als je de bewoners van een afgesloten woondomein in datzelfde land bevraagt. In dat opzicht zijn de vriendinnen van Schols dus inderdaad mogelijk niet relevant en mogen ze het geloof in de statistiek ook niet ondergraven.
Soundos verweet Schols ook dat hij het eerder voor de vrouwen zou moeten opnemen en zijn grote bereik zou moeten gebruiken om die onveiligheid te erkennen. Dat moet hij eigenlijk helemaal niet, maar ze voorkwam er vooral mee dat zijn grote bereik die onveiligheid net zou banaliseren. Na afloop zou Schols op sociale media nog sarcastisch beweren dat hij niet besefte dat hij als witte man niets had mogen zeggen over de onveiligheid van vrouwen en dat hij vragen over vrouwen best zou overlaten aan een vrouw.
Ook in het bedrijfsleven is het een sterkte als je kan aanvaarden dat elke groep een andere realiteit kan doormaken. Er is maar een wereld, en toch leven we soms in andere. Het is pas als we open staan voor elkaars realiteiten en die willen begrijpen en aanvaarden, dat we tot echte verbinding en participatie komen. Het omgekeerde, iemands realiteit ontkennen en mensen uit de eigen groep gebruiken om dat te versterken, creëert eerder polarisatie en frustratie.
Net zoals in de media geldt ook in organisaties dat boodschappen meer gewicht krijgen als belangrijke werknemers ze uitdragen en dus moeten ook hr-professionals soms Soundos-gewijs aan de bak als die belangrijke werknemers slecht gefundeerde boodschappen lijken uit te dragen.
Maar hr-professionals weten dat die benadering ook kan doorslaan. Dat gebeurt wanneer een probleem erkent wordt voor een bepaalde groep en dat probleem opeens eigendom van die groep wordt. Alsof je dus tot die groep moet behoren om er iets over te kunnen zeggen. Dat is opnieuw polarisatie en een wij-zij-verhaal. Schols heeft in dat opzicht gelijk dat geslacht geen deelname-aan-een-discussie-criterium hoort te zijn. Het zou niet mogen gaan over geslacht, maar over relevantie. Een doorwinterde onderzoeker over onveiligheid bij vrouwen zou moeten kunnen spreken, ook als hij een man is, met welke kleur dan ook. En ook niet elke ervaringsdeskundige is relevant, omdat ook binnen een bepaalde groep, mensen andere visies kunnen hebben dan het gemiddelde beeld op de Gauss-curve weergeeft. Wie gelooft in de kracht van de statistiek, feiten en cijfers, mag niet toestaan dat wie spreekt of niet mag spreken die statistiek, feiten en cijfers beïnvloedt. Soundos had gelijk dat Schols zich anders had moeten opstellen, niet omdat hij een man is, maar omdat hij even niet relevant was.
Laten we deze week dus maar gebruiken om eens na te gaan of wij op de hoogte zijn van welke realiteiten er leven in onze organisatie en hoe wij ermee omgaan als we iemand anders naar onze organisatie zien kijken dan hoe wij ze zien. En over wie wij toelaten om over bepaalde thema’s te spreken en van wie en over wat wij mogen spreken. Misschien toont dat nog wel het meest hoe onze organisatie écht in elkaar zit.
Ralf Caers
===
In zijn wekelijkse rubriek ‘Chili con Caers’ geeft Ralf Caers smaak aan de HR-actualiteit en roept hij op tot kritische reflectie
