Wie wil groeien, moet mensen én processen klaarstomen om de ambitie waar te maken
De Vlaamse kmo-ondernemer barst van de ambitie. Uit het Trendrapport 2025 van BlackBird, op basis van een bevraging van 582 kmo’s met maximaal 50 medewerkers, blijkt dat bijna 9 op de 10 ondernemers de komende twaalf maanden extra medewerkers wil aantrekken. Na jaren van crisissen en onzekerheid is de blik weer op groei gericht. Maar achter dat optimisme schuilen grote risico’s. 6 op de 10 ondernemers vreest cashflowproblemen en 9 op de 10 beschikt niet over een cashflowprognoseplan. Bovendien geven veel kmo-leiders toe dat ze te weinig inzetten op zelfsturing in hun teams. Het resultaat? Ambitie in overvloed, maar een fundament dat wankelt. De rode draad is duidelijk: HR-keuzes – van aanwerving tot overdracht – zijn geen randzaken, maar de kern van de bedrijfsstrategie.
“Na de opeenvolging van crisissen, na covid en de oorlog in Oekraïne, willen ondernemers nu gewoon vooruit. Ze zijn crisismoe, intussen zelfs een beetje resistent en ze menen dat de economie vroeg of laat toch opnieuw de goede kant op moet gaan. Daarom willen ze nu al talent aanwerven,” aldus Andy Coomans, hoofddocent bedrijfsstrategie bij BlackBird.
Aanwerven zonder zelfsturing is een gemiste kans
Een eerste vaststelling uit het rapport: ondernemers zijn vastberaden om extra mensen binnen te halen. Maar liefst 89,5% zegt de komende twaalf maanden te zullen aanwerven, terwijl slechts 5% denkt aan inkrimpen. Toch blijkt dat het echte probleem niet het vinden van mensen is – amper 37,8% ervaart dat als grootste uitdaging – maar wel wat er daarna gebeurt.
Meer dan de helft van de ondernemers noemt het versterken van zelfsturing binnen hun organisatie hun belangrijkste zorg. Zelfsturing gaat hier over medewerkers die binnen duidelijke kaders zelfstandig beslissingen kunnen nemen. Nieuwe medewerkers worden vaak nog persoonlijk door de ondernemer opgeleid en blijven afhankelijk van diens kennis en beslissingen. Zo blijft de ondernemer zelf in het centrum van de operatie staan.
Volgens Coomans is dat een gevaarlijke vicieuze cirkel: “Wanneer er iets dreigt fout te gaan, nemen kmo-bedrijfsleiders zelf operationeel over. Daardoor maken ze zichzelf onmisbaar en verliezen ze strategisch overzicht. Eigenlijk zou 70 à 80% van de interne werking gestandaardiseerd moeten zijn, zodat operationele beslissingen lager in de organisatie kunnen genomen worden zonder risico.”
Ook hier zien we hoe HR-keuzes meteen strategische impact hebben: extra mensen aannemen zonder een systeem dat zelfsturing ondersteunt, levert zelden het gewenste rendement op.
Cashflow: een nog grotere tijdbom
Nog een groter probleem stelt zich bij de financiën. Terwijl ondernemers volop aanwerven, blijkt uit het rapport dat 61,2% cashflowproblemen verwacht op korte en middellange termijn. Toch heeft meer dan 9 op de 10 geen cashflowprognose.
Daar komt bij dat 65,8% moeite heeft om externe financiering te vinden, maar minder dan 12% dit ook echt als prioriteit beschouwt. Nog minder ondernemers overwegen investeerders aan te trekken.
Die paradox is gevaarlijk: groeien kost geld, maar veel ondernemers rijden blind. Zoals Coomans het scherp verwoordt: “Veel kmo-bedrijfsleiders weten te weinig hoeveel geld er maandelijks zal binnenkomen en buitengaan waardoor hun bedrijf eigenlijk een tikkende tijdbom wordt.”
Ook hier kruisen de lijnen van HR en strategie elkaar opnieuw. Want elke aanwerving betekent niet alleen extra talent, maar ook extra loonlasten en financiële risico’s. Zonder inzicht in de cijfers kan een beslissing over mensen het bedrijf in gevaar brengen.
Overdracht: ambitie zonder voorbereiding
Naast aanwervingen en cashflow legt het rapport nog een pijnlijke waarheid bloot: de overdracht van een bedrijf. Meer dan de helft van de ondernemers wil binnen vijf jaar verkopen, één op vijf zelfs binnen twee jaar. Maar 70% heeft geen plan of exitstrategie.
Een succesvolle overdracht vraagt nochtans 5 (tot soms 10) jaar voorbereiding: teams moeten sleuteltaken overnemen, processen moeten verankerd zijn, en kennis moet geborgd worden. Zonder die voorbereiding blijft de onderneming afhankelijk van de ondernemer zelf – en dat maakt ze minder aantrekkelijk of minder waard bij verkoop.
Coemans waarschuwt: “Als amper 3 op de 10 een plan heeft, is de kans groot dat je als ondernemer kansen mist en financieel een slechtere deal zal maken. Zo’n cruciale transactie is geen eindspurt, maar een weldoordachte marathon.”
Ook hier speelt HR dus een doorslaggevende rol. Overdracht is niet alleen een financiële of juridische transactie; het is vooral een mensentraject. Zonder sterke, zelfstandige medewerkers valt er weinig over te dragen.
De rode draad: HR-keuzes zijn bedrijfskeuzes
Door het hele rapport heen keert dezelfde conclusie terug: kmo’s koppelen hun ambitie te weinig aan hun mensen en processen. Ze werven aan zonder zelfsturing, groeien zonder cashflowplanning, en denken aan verkopen zonder voorbereiding.
Of het nu gaat om groei, cashflow of overdracht: telkens opnieuw blijkt dat ondernemers zichzelf kwetsbaar maken door HR-beslissingen los te zien van hun strategie. Wie wil groeien, moet mensen én processen klaarstomen om mee te groeien.
Zoals Coomans besluit: “Onze ondernemers zijn ambitieus en optimistisch, maar missen vaak structuur en strategische sturing. Zonder dat fundament lopen ze het risico dat hun ambitie omslaat in kwetsbaarheid.”
