Werk en welzijn staan meer dan ooit schouder aan schouder

Inzichten uit het Liantis-event ‘Work & Well-being’

250 HR-professionals en preventieadviseurs verzamelden op 13 november in het Gentse Meeting Lab voor het Work & Well-being event van HR-dienstengroep Liantis. Een duidelijk teken – mocht dat nog nodig zijn – dat het thema welzijn brandend actueel is. De intenties van Liantis waren glashelder: HR en welzijn nóg dichter bij elkaar brengen en organisaties inspireren over een werkcultuur waarin welzijn centraal staat. Enkele inzichten.

Veerkrachtig zijn in een veranderende wereld

“De wereld is nog nooit zo volatiel geweest als vandaag”, opent keynote speaker Carolien Van Den Bosch. “Een vastliggend schip in het Suezkanaal kan de hele wereldeconomie doen wankelen. Mensen krijgen 24/7 beelden van conflicten en mogelijke doemscenario’s. Het meest waardevolle bedrijf ter wereld – Nvidia – stond vijf jaar geleden nog niet op onze radar. De opkomst van AI zorgt bij velen voor FOBO, fear of becoming obsolete. En mensen gebruiken ChatGPT het meest voor therapeutische doeleinden. De wereld is broos, angstig, niet lineair en moeilijk te begrijpen.”

Carolien Van Den Bosch roept iedereen op zelf in de driver seat te zitten om je eigen groei vorm te geven. In haar boek ‘C-level mindset’ reikt ze 7 strategische C-skills aan die voor elke medewerker cruciaal zijn om sterk te presteren en veerkrachtig te blijven in snel veranderende tijden.

1. Curiosity: blijf nieuwsgierig. Praat over de passies van mensen en zoek ankerpunten waarin je mensen mee krijgt.
2. Creativity: bedenk oplossingen voor problemen die gisteren nog niet bestonden. Omring je niet met ja-knikkers, maar geef ruimte aan diversiteit van meningen en opinies.
3. Critical thinking: denk kritisch na op momenten die echt belangrijk zijn. Wees je extra bewust van mogelijke biases.
4. Courage: heb de moed om – ook al is er angst – beslissingen te nemen of iets uit te spreken.
5. Commitment: spreek mensen aan op hun ownership. Maak de ‘waarom’ helder en zorg voor duidelijke kpi’s.
6. Care: het is niet enkel moreel juist, maar ook strategisch essentieel om voor elkaar te zorgen. Om talent aan boord te houden, heb je meer nodig dan een correcte loonbrief.
7. Continous learning: je bent nooit klaar met leren. Geloof in het breinpotentieel van jezelf en dat van anderen. Koester de complexiteit.

De snelle veranderingen en bijhorende onzekerheid vinden we ook terug bij organisaties. Organisaties moeten zorgen dat medewerkers zich voortdurend aanpassen, vertelt Dirk Buyens, Professor Human Resources Management bij Vlerick Business School. “En dat is eigenlijk niet onze sterkte. Ik verwijs graag naar de Paradox of Age van Charles Handy: elke generatie ziet heel duidelijk de verschillen met de vorige generatie, maar plant de toekomst alsof de volgende generatie dezelfde zal zijn.”

Meer mensen (sneller) aan het werk krijgen

De regering wil de langdurige uitval terugdringen en re-integratie stimuleren. “Er komen bijkomende verplichtingen voor werkgevers, werknemers en externe preventiediensten”, vertelt Sylvia Vanden Avenne, senior manager Preventie en Welzijn bij Liantis. “Met als doel om korter op de bal te spelen, mensen sneller te heractiveren en meer mensen aan het werk te krijgen. Vandaag ligt de participatiegraad van Belgische medewerkers tussen de 20-64 jaar op 73%, wat lager is dan in de omringende landen. En hoeveel van hen zijn écht aanwezig, ook mentaal? De cijfers van psychische klachten en langdurige afwezigheid blijven razendsnel stijgen.”

Volgens Dirk Buyens zijn er binnen de categorie inactieven twee groepen waarvan we moeten wakker liggen: de 600.000 langdurige zieken en de huismannen en -vrouwen die niet werken. “De tweede groep is heel divers en voor een groot stuk cultureel bepaald. Maar dat zijn lang niet de enige uitdagingen voor de arbeidsmarkt. Zo blijven medewerkers vaak te lang in organisaties zitten, bijvoorbeeld omwille van het hoge loon. Retentiestrategieën van organisaties zijn bedoeld voor 20% van de medewerkers. Als je ze te goed toepast, zal de andere 80% je echter nooit verlaten. Niet enkel de externe arbeidsmarkt, maar ook de interne arbeidsmarkt is moeilijk in beweging te krijgen. Uit onderzoek van Deloitte blijkt dat 50% van de medewerkers makkelijker een job buiten het bedrijf zou vinden dan binnen de organisatie.”

Dirk Buyens signaleert naast burnout nog een ander probleem: “Vele mensen zijn verveeld in hun job. Boredom is een minstens even groot probleem als burnout, maar komt nooit in de media.”

Welzijn is een gedeelde verantwoordelijkheid

“Hoe kunnen we vanuit HR en preventie niet alleen zorgen voor medewerkers, maar hen ook empoweren om zelf verantwoordelijkheid te nemen voor hun welzijn?”, vraagt Sylvia Vanden Avenne zich af. Volgens haar is welzijn absoluut een gedeelde verantwoordelijkheid. Bij Dirk Buyens horen we eenzelfde signaal: “Streven naar well-being is het resultaat van een collectieve inspanning van meerdere interne en externe stakeholders. Well-being zit op het snijvlak van tevredenheid, gezondheid en productiviteit.”

Liantis wil bedrijven helpen om hun medewerkers zo lang mogelijk fysiek en mentaal gezond aan het werk te houden. Jelle Neyens, Chief Client Officer voor grote bedrijven bij Liantis, stipt de zoektocht naar de juiste balans aan:

“We willen vertrouwen hebben in mensen, maar toch hebben we afspraken nodig. Dankzij data kunnen we veel objectiveren, maar toch is de aandacht voor het menselijke noodzakelijk. Samen met onze klanten zetten we binnen deze krachtlijnen in op preventie (gezondheidsproblemen voorkomen), interventie (vroegtijdig aanpakken van werkgerelateerde problemen) en re-integratie (duurzame werkhervatting). De grootste ROI zit overduidelijk in preventie: elke euro brengt daar meer op.”

Binnen de wereld van externe preventiediensten is er nog nooit zoveel beweging geweest. “Ik ben trots dat we vanuit Liantis mee aan tafel zitten rond de hervorming van het gezondheidstoezicht”, vertelt Sylvia Vanden Avenne. “Periodieke onderzoeken zijn noodzakelijk om vinger aan de pols te houden, maar er is veel meer nodig. Persoonlijk ben ik voorstander van een trapsgewijs systeem: een krachtig detectiesysteem, een grotere rol voor verpleegkundigen en het inzetten van artsen – samen met psychologen en ergonomen – wanneer het nodig is.”

Handvatten voor leidinggevenden

Hoe kan je als leidinggevende de retentie, welzijn en betrokkenheid van medewerkers verhogen? Dirk Buyens belicht op basis van onderzoek drie belangrijke factoren: “Door interne groei aan te moedigen, door vrijheid te geven in de manier waarop mensen hun werk uitvoeren én door gesprekken te voeren over hun ontwikkeling. Als je als leidinggevende ondersteunend en collaboratief bent, mag je bovendien veeleisend zijn. Anders riskeer je dat iedereen teveel in de comfortzone blijft.”

Organisaties zullen hun duurzaam aanwezigheidsbeleid naar aanleiding van de nieuwe wetgeving onder de loep nemen. “Voor leidinggevenden is het niet evident om hun rol in dat veranderingsproces op te nemen”, vertelt Jolijn Lust, teamlead HR Business Partners bij Liantis. “Er beweegt heel veel, dus is het belangrijk om leidinggevenden op het vlak van welzijn nog meer tools en handvatten te geven.”

Een voorbeeld van zo’n tool vinden we terug in de sessie ‘Welzijn & data: een match?’. Als HR-dienstengroep beschikt Liantis over een berg data die ze via tal van nuttige dashboards beschikbaar maken voor hun klanten. Een sprekend voorbeeld daarvan is het absenteïsme-knipperlicht rapport. Lies Vanackere, key accountmanager bij Liantis: “Hiermee krijg je – naast collectieve cijfers over je organisatie en benchmarks met sectorgenoten – individuele medewerkersrapporten met knipperlichten. Zo weet je sneller waaraan je best aandacht schenkt. Denk maar aan mensen die langdurig ziek zijn, herhaaldelijk ziek vallen of progressief terug aan de slag gaan. Een dergelijke rapport biedt op een visuele manier triggers om in gesprek te gaan met specifieke medewerkers of andere acties op te zetten.”

It’s a great time to be in HR, preventie en welzijn

De missie van Liantis en alle aanwezigen is duidelijk: zoveel mogelijk mensen zo lang mogelijk fysiek en mentaal gezond aan het werk houden. En dat via een geïntegreerde aanpak met verschillende stakeholders. Het eerste event dat de brug maakte tussen hr, preventie en welzijn bracht alvast tonnen inspiratie.