Vias-onderzoek toont dat elektrische en hybride wagens bij lage snelheden niet altijd tijdig worden opgemerkt. Een aandachtspunt nu ook bedrijfswagenparken steeds verder elektrificeren
De elektrificatie van het bedrijfswagenpark is volop bezig. Daarbij gaat de aandacht doorgaans naar fiscaliteit, laadmogelijkheden en mobiliteitsbudgetten. Nieuw onderzoek van Vias institute brengt ook een minder zichtbaar veiligheidsvraagstuk naar voren. Bij 42% van de letselongevallen met elektrische auto’s is een voetganger of fietser betrokken, tegenover 27% bij alle soorten auto’s. Dat betekent niet automatisch dat het beperkte motorgeluid de oorzaak is, maar volgens Vias kan het bij lage snelheden wel een rol spelen. Vooral voor blinden en slechtzienden vormt dat een risico.
Het aandeel elektrische en hybride wagens in België steeg de voorbije vijf jaar van 3% naar 20%. Ook bedrijfswagenparken worden in snel tempo elektrisch. Voor werkgevers betekent die omschakeling meer dan een aanpassing van het mobiliteits- en laadbeleid. Ze brengt ook nieuwe aandachtspunten mee op het vlak van verkeersveiligheid.
Elektrische wagens maken bij lage snelheden veel minder geluid dan voertuigen met een verbrandingsmotor. Daardoor kunnen voetgangers en fietsers ze later opmerken en moeilijker lokaliseren. Dat is vooral problematisch voor mensen met een visuele beperking, die sterker op hun gehoor vertrouwen om zich veilig te verplaatsen.
Om stille voertuigen beter hoorbaar te maken, verplicht de Europese Unie elektrische wagens uit te rusten met een Acoustic Vehicle Alerting System of AVAS. Dat systeem produceert bij lage snelheden een kunstmatig geluid. Vias onderzocht hoe goed die systemen in de praktijk werken.
Grote verschillen tussen automerken
Tijdens geluidsmetingen op een afgesloten circuit vergeleek Vias drie auto’s met een verbrandingsmotor en twee elektrische modellen. De voertuigen reden aan constante snelheid, versnelden, vertraagden en reden achteruit.
Bij 10 km/u produceerden de auto’s met een verbrandingsmotor een vergelijkbaar geluidsniveau van ongeveer 55 decibel. Tussen de elektrische wagens met een actief AVAS-systeem waren er daarentegen duidelijke verschillen: het ene model was beduidend luider dan het andere. Autofabrikanten mogen vandaag zelf de aard van het waarschuwingsgeluid en het geluidsniveau bepalen, zolang ze de wettelijke minimumvereisten respecteren. Daardoor zijn elektrische wagens niet allemaal even goed hoorbaar of herkenbaar.
Vooral bij lage snelheid moeilijk waarneembaar
In een tweede deel van het onderzoek beluisterden 70 deelnemers opnames van een elektrische wagen, een hybride voertuig en een auto met verbrandingsmotor. De voertuigen reden met verschillende snelheden voorbij en de geluidsfragmenten werden afgespeeld met weinig, gemiddeld of veel achtergrondlawaai. De helft van de deelnemers was blind of slechtziend.
Bij 10 km/u werd 38% van de hybride voertuigen en 32% van de elektrische wagens niet waargenomen. Bij auto’s met een verbrandingsmotor bedroeg dat aandeel 27%. Bij 20 km/u bleken vooral hybride voertuigen moeilijk hoorbaar: 18% werd niet gedetecteerd, tegenover 11% van de auto’s met een verbrandingsmotor en 7% van de elektrische wagens. In een rumoerige omgeving werden voertuigen geregeld te laat of helemaal niet opgemerkt. Dat kan vooral in stedelijke omgevingen, op parkings en bij het oversteken gevaarlijke situaties opleveren.
Een aandachtspunt voor werkgevers
Voor HR-, fleet- en mobiliteitsprofessionals zijn de resultaten relevant omdat elektrische bedrijfswagens steeds vaker deel uitmaken van de dagelijkse werkomgeving. Werknemers rijden ermee op de openbare weg, maar ook op bedrijfsterreinen en parkings waar collega’s, bezoekers, fietsers en voetgangers zich verplaatsen.
De vaststellingen kunnen meegenomen worden in rijopleidingen en sensibilisering. Bestuurders erop wijzen dat hun voertuig bij lage snelheid minder goed hoorbaar kan zijn, is een relatief eenvoudige eerste stap. Ook bij de inrichting van parkings en circulatieplannen kan rekening worden gehouden met de veiligheid van voetgangers en mensen met een visuele beperking.
Vias pleit voor een standaardisering van de AVAS-systemen, een verhoging van de minimale geluidsdrempel binnen redelijke grenzen en het gebruik van frequenties die voertuigen beter waarneembaar maken. Een herkenbaar en uniform geluid zou kwetsbare weggebruikers bovendien helpen om elektrische wagens sneller te identificeren.
Jean-Luc Crucke, minister van Mobiliteit: “De transitie naar schonere mobiliteit is noodzakelijk, maar ze moet ook veilig verlopen. De stilte van elektrische voertuigen is een vooruitgang op het vlak van geluidshinder. Maar als die stilte in bepaalde situaties een bijkomend risico creëert voor voetgangers, fietsers of slechtzienden, dan moeten we de regels op een slimme manier kunnen aanpassen. Als een beperkte en proportionele aanpassing een betere bescherming van kwetsbare weggebruikers mogelijk maakt zonder de geluidshinder die we net willen verminderen opnieuw te vergroten, dan verdient die piste een ernstig onderzoek. Een geslaagde transitie betekent ook dat we durven bijsturen: vooruitgaan, evalueren en waar nodig aanpassen.”
Khadija Tamditi, beleidsmedewerker bij de Brailleliga: “Al enkele jaren wijzen onze leden en onze mobiliteitsinstructeurs ons op de moeilijkheden en risico’s die elektrische voertuigen met zich meebrengen. De cijfers uit het onderzoek komen voor ons dan ook niet als een verrassing. Blinden en slechtzienden gebruiken namelijk hun gehoor om zich te oriënteren, veilig de straat over te steken en te anticiperen op mogelijke gevaren. Het niet horen aankomen van een auto vormt dan ook een echte belemmering voor hun bewegingsvrijheid en versterkt het gevoel van onveiligheid. Net als Vias pleiten wij voor een harmonisatie van AVAS-systemen en een verbetering van hun doeltreffendheid, zodat de overgang naar een duurzamere mobiliteit volledig inclusief is en rekening houdt met de specifieke behoeften van mensen met een visuele beperking. Elektrische voertuigen zullen de norm worden. Het is dan ook absoluut noodzakelijk om nu actie te ondernemen om op Europees niveau wetgeving vast te leggen en autofabrikanten te verplichten rekening te houden met alle weggebruikers.”
