Zeven op de tien Belgen geven aan dat de terugreis helpt om het werk mentaal los te laten. Professor Lode Godderis legt uit waarom ook momenten waarop we niets productiefs doen waardevol zijn.
Bijna de helft van de Belgen beschouwt pendeltijd als verloren tijd. Nochtans blijkt de rit naar huis voor veel werknemers een waardevol moment om de werkdag af te sluiten. Zeven op de tien geven aan dat de terugreis helpt om het werk mentaal los te laten. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van iVOX in opdracht van Mazda. Professor Lode Godderis (IDEWE, KU Leuven) benadrukt het belang van zulke momenten van rust. Niet iedere minuut van de dag hoeft productief ingevuld te worden. Ook de manier waarop we van werk naar privé overschakelen, kan een verschil maken voor ons welzijn.
Verloren tijd? Voor twee op de drie Belgen is de pendeltijd een moment voor zichzelf
Het dagelijkse woon-werkverkeer heeft niet bepaald het beste imago. Het wordt vaak bekeken als tijd die we zo kort mogelijk willen houden. Bijna de helft van de Belgen noemt de pendeltijd verloren tijd en meer dan 1 op 5 geeft aan dat een kortere/betrouwbaardere reistijd de terugreis zou verbeteren.
Daarentegen blijkt de terugreis voor de meeste pendelaars toch een positieve invloed te hebben. 6 op 10 Belgen beschouwt de terugreis als een moment voor zichzelf. 62% zegt rustiger thuis te komen dan bij het vertrek van het werk en 58% voelt zich bij aankomst minder gespannen. We zien de reis naar huis dus als tijd die we verliezen, terwijl we misschien net iets terugwinnen: rust in ons hoofd.
Je hoofd heeft geen aan-uitknop
Volgens prof. dr. Lode Godderis, CEO van IDEWE en professor arbeidsgeneeskunde aan KU Leuven, onderschatten we hoe belangrijk het is om niet alle momenten voortdurend te willen invullen. Hij waarschuwt: “We beoordelen tijd vaak vanuit wat we er zichtbaar mee gedaan hebben. Maar tijd waarin ogenschijnlijk niets ‘productiefs’ gebeurt, kan wel degelijk een functie hebben en waardevol zijn. Ons brein heeft ook momenten nodig waarop er niet voortdurend nieuwe input bijkomt zodat wat er gebeurd is, kan bezinken.”
Wie blijft werken, blijft ook in werkmodus
Die rust gunnen we onszelf echter niet altijd. Maar liefst 43% van de Belgen probeert de terugreis zo nuttig mogelijk in te vullen. Bijna een derde geeft aan de afgelopen vier weken minstens één keer te hebben doorgewerkt tijdens de terugreis.
Opvallend: net wie onderweg doorwerkt, rapporteert vaker stress (38% tegenover 23%) en heeft meer moeite om het werk mentaal los te laten (41% tegenover 25%). Ook het gevoel van tijdverlies ligt bij hen hoger (54% tegenover 46%).
We proberen dus zelfs van onze pendeltijd productieve tijd te maken, terwijl net die momenten ons kunnen helpen om afstand te nemen van het werk. De resultaten roepen wel de pertinente vraag op: moeten we werkelijk iedere minuut van onze dag nuttig besteden?
“We hebben niet per se minder pendeltijd nodig, maar wel meer aandacht voor de overgang tussen werk en privé. We proberen onze dagen voortdurend efficiënter in te vullen, terwijl we vergeten dat ook momenten waarop we even niets moeten waardevol kunnen zijn. De reis naar huis kan zo’n moment zijn. Niet omdat langer onderweg zijn beter is, maar omdat we de tijd die er al is ook kunnen gebruiken om mentaal afstand te nemen van het werk,” vertelt prof. dr. Lode Godderis.
Hoe langer de pendeltijd, hoe minder ruimte om op adem te komen
Ook de duur van de terugreis speelt een belangrijke rol. Hoe langer de pendeltijd, hoe vaker we hem als verloren tijd zien. Bij wie langer dan 45 minuten onderweg is, loopt dat aandeel op tot 76%, tegenover 26% bij wie binnen het kwartier thuis is. Ook het aandeel dat de terugreis als een stressmoment ervaart, ligt aanzienlijk hoger (43% tegenover 17%).
Dat verschil laat zich ook voelen bij thuiskomst. Bijna twee op de drie van hen (63%) komt mentaal vermoeid thuis. En ook het aandeel dat rustiger thuiskomt dan bij het vertrek van het werk, ligt aanzienlijk lager: slechts 49% van wie langer dan 45 minuten onderweg is, tegenover 68,5% van wie maximaal een kwartier pendelt.
De onderschatte waarde van woon-werkverkeer
We pendelen nu eenmaal. En hoewel niemand zit te wachten op extra files of langere treinritten, hoeft de tijd tussen werk en thuis daarom niet automatisch verloren tijd te zijn. Vanuit die gedachte roepen Mazda en prof. dr. Lode Godderis op om bewuster om te gaan met de dagelijkse terugreis. Niet als pleidooi om langer te pendelen, noch als voorschrift voor wat mensen onderweg moeten doen, maar als uitnodiging om die tijd niet automatisch als verloren tijd te beschouwen of opnieuw met werk te vullen.
Die aandacht voor de tijd tussen vertrek en aankomst zit ook vervat in Mazda’s kijk op mobiliteit. Want naast de bestemming speelt ook de beleving van de rit zelf een rol:
“Voor ons maakt dit principe al lang deel uit van onze ontwerpfilosofie. “Ma” is de Japanse filosofie die het belang van lege ruimten tussen objecten viert, of de pauze tussen twee momenten. Zo wordt die ruimte niet als leeg of nutteloos wordt beschouwd, maar krijgt die net een zinvolle betekenis. Door dit te integreren in onze wageninterieurs, creëren we een rustige en comfortabele omgeving, gericht op sereniteit en welzijn. Niet alleen de bestemming telt, maar ook de tijd ertussen en hoe je die als bestuurder beleeft,” vertelt Jo Stenuit, Design Director bij Mazda Motor Europe.
Mazda geeft ook als werkgever pendeltijd de aandacht die het verdient
Mazda wil de waarde van de woon-werkrit niet alleen onderzoeken, maar er ook zelf mee aan de slag gaan als werkgever. Daarom moedigt Mazda haar medewerkers aan om tijdens hun pendeltijd het werk los te laten en die tijd bewust voor zichzelf te nemen. Gebruik de rit naar huis als ruimte om de werkdag af te sluiten. Of dat nu gebeurt met muziek, in stilte of met volle aandacht voor de rit: hoe medewerkers die overgang invullen, kiezen ze zelf.
Met dit initiatief wil Mazda haar medewerkers aanmoedigen om bewuster stil te staan bij hun rit naar huis en bij de overgang van werk naar privé. Zo krijgt mobiliteit niet alleen betekenis in de bestemming, maar ook in de weg ernaartoe.
“We kijken bij mobiliteit heel vaak naar vertrek en aankomst: hoe snel raken we van A naar B? Maar uiteindelijk zit er een mens achter het stuur. Voor Mazda telt daarom niet alleen wanneer iemand aankomt, maar ook hoe je aankomt,” vertelt Tim Bosmans, Managing Director bij Mazda Motor Benelux.
===
Over het onderzoek
Het onderzoek werd uitgevoerd door onderzoeksbureau iVox in opdracht van Mazda tussen 22 september 2026 en 30 september 2026. De online enquête bij 1000 werkende Belgen 18+ is representatief op taal, geslacht, leeftijd en diploma. De maximale foutenmarge bij 1000 werkende Belgen 18+ bedraagt 3,02%.
