Hoe Gert Roeckx (Signify Belgium) met de begeleiding van Marleen Boen (Training & Coaching Square) ontdekte dat macht delen begint bij jezelf. Over vertrouwen, zelfinzicht en anders leidinggeven.
Een octopus heeft acht armen die grotendeels zelfstandig kunnen functioneren. Ze nemen informatie waar, reageren op hun omgeving en sturen hun bewegingen aan zonder voor elke handeling op instructies van het hoofd te wachten. Voor Gert, CEO van Signify Belgium, is het een inspirerend beeld voor een andere manier van leidinggeven. Waarom zouden alle belangrijke beslissingen in een organisatie langs de leidinggevende passeren, terwijl zoveel kennis en ervaring bij medewerkers zit? Tijdens het #ZigZagHR Forum vertelde hij samen met zijn coach Marleen Boen van Training & Coaching Square hoe hij die gedachte bij Signify in de praktijk bracht. Een verhaal over macht en verantwoordelijkheid, over de noodzaak om jezelf als leider beter te leren kennen en over de voorwaarden die medewerkers nodig hebben om zelfstandig beslissingen te nemen.


De macht van de tentakels
Gert leerde het beeld van de octopus kennen via de documentaire My Octopus Teacher en het gedachtegoed van Rik Vera over de octopusorganisatie. De vergelijking sprak hem aan omdat ze ingaat tegen het vertrouwde organisatiemodel waarin informatie naar boven stroomt en beslissingen vervolgens weer naar beneden worden doorgegeven. Bij Signify wilde hij meer beslissingsruimte creëren op de plaatsen waar het werk daadwerkelijk gebeurt. Dat vroeg ook een andere organisatie van de teams. Waar sales, lichtspecialisten en ordermanagement vroeger vooral binnen hun eigen afdeling werkten, werden medewerkers samengebracht rond marktsegmenten. Zo ontstonden multidisciplinaire teams waarin verschillende expertises samenwerken aan een gemeenschappelijk resultaat.
De omslag was niet eenvoudig. Medewerkers waren gewend om vanuit hun eigen functie te denken. Sales kon bijvoorbeeld een dossier overdragen zonder goed te beseffen hoeveel bijkomend werk daardoor bij ordermanagement terechtkwam. Gert spreekt in dat verband over kringbewustzijn: begrijpen welke gevolgen je eigen beslissingen en handelingen hebben voor collega’s en andere onderdelen van de organisatie. Autonomie vraagt dus ook dat medewerkers verder kijken dan hun eigen opdracht.
Van macht uitoefenen naar macht delen
De verandering begon bij Gert zelf. Hij vertelde hoe hij jarenlang worstelde met de tegenstelling tussen de eisen van een internationale onderneming en zijn eigen overtuigingen over mensgericht leiderschap. Resultaten, controle en winstgevendheid bleven belangrijk. Tegelijk wilde hij medewerkers meer ruimte geven en bezieling brengen in de organisatie.
Aanvankelijk reageerde hij vooral door zich tegen de corporate logica te verzetten. In zijn samenwerking met Marleen ontdekte hij dat hij daarmee zelf ook gevangen bleef in een bepaalde opvatting over macht. Ze onderzochten verschillende manieren om macht uit te oefenen: van directief beslissen tot het daadwerkelijk overdragen van verantwoordelijkheid.
Gert leerde dat directief optreden in sommige omstandigheden nodig kan zijn, maar dat het niet de vanzelfsprekende standaard hoeft te zijn.
Macht delen betekent niet dat een leidinggevende geen verantwoordelijkheid meer draagt. Het betekent dat medewerkers de ruimte krijgen om zelf beslissingen te nemen en daar verantwoordelijkheid voor op te nemen. Daarbij horen duidelijke afspraken over de grenzen waarbinnen ze kunnen handelen.
Eerst de mens, dan de methode
Marleen Boen bracht de persoonlijke ontwikkeling achter die verandering in beeld. Volgens haar begint leiderschapsontwikkeling bij de bereidheid om iets anders te willen en die wens ook uit te spreken. Gert wilde niet langer voortdurend de strijd aangaan met de corporate structuur. Hij wilde ontdekken hoe hij binnen die structuur ruimte kon maken voor zijn overtuigingen.
Dat vroeg zelfonderzoek. Wat drijft hem? Welke kwaliteiten wil hij inzetten? En welke overtuigingen staan hem daarbij in de weg? Die benadering trok hij door naar zijn medewerkers. Toen Signify zestig salesmedewerkers opleidde in solution selling, begon de training niet bij verkooptechnieken. Eerst kregen deelnemers vragen over zichzelf: hoe staan ze tegenover klanten, hoe werken ze samen met collega’s en welke overtuigingen beïnvloeden hun gedrag? Gert beschreef dat als een beweging van ‘ik’ naar ‘wij’ naar ‘het’. In organisaties beginnen gesprekken vaak bij de taak of het resultaat. Maar de manier waarop mensen naar zichzelf en anderen kijken, beïnvloedt hoe ze die taak uitvoeren. Voor sommige medewerkers bleek dat zelfonderzoek bijzonder confronterend. Toch wil Signify die aandacht voor zelfbewustzijn verder uitbreiden binnen de organisatie.
102 eenden
Om te laten ervaren hoe verschillend mensen naar dezelfde opdracht kijken, kregen de deelnemers aan het Forum allemaal zes legoblokjes. De opdracht was eenvoudig: bouw een eend. Het resultaat? Een bonte verzameling verschillende eenden. Gert vertelde dat hij dezelfde oefening eerder had gedaan met 108 collega’s. Daaruit kwamen 102 verschillende ontwerpen voort. De boodschap was duidelijk: zelfs bij een eenvoudige opdracht, met dezelfde instructies en hetzelfde materiaal, komen mensen tot heel uiteenlopende resultaten. In een organisatie zijn de opdrachten doorgaans veel complexer.
Volgens Marleen begint samenwerking daarom bij het erkennen van die verschillen. Mensen kijken vanuit hun eigen ervaringen, talenten en verwachtingen naar een situatie. Dat betekent niet dat iedereen zijn zin kan krijgen. Wel dat medewerkers de kans verdienen om hun perspectief te delen voordat beslissingen worden genomen. Wie zich niet gehoord voelt, haakt volgens haar vaak al af voordat de samenwerking goed begonnen is.



Vertrouwen vraagt oefening
Meer autonomie binnen teams vraagt ook een andere manier van samenwerken. Bij Signify werd daarom expliciet gewerkt aan vertrouwen, kwetsbaarheid en feedback. Gert verwees naar het model van Patrick Lencioni, waarin vertrouwen de basis vormt voor effectieve samenwerking. Vertrouwen betekent volgens hem meer dan weten dat een collega zijn afspraken nakomt. Het gaat ook over kunnen toegeven dat je iets niet weet, hulp nodig hebt of ergens mee worstelt. Dat vraagt oefening, zeker in teams waar medewerkers gewend zijn vooral over taken en resultaten te praten.
Ook feedback bleek een belangrijk aandachtspunt. Signify investeerde bewust in de kunst van feedback geven én ontvangen, zowel tussen medewerkers onderling als tussen medewerkers en leidinggevenden. Feedback is daarbij geen eenrichtingsverkeer, maar een gesprek waarin beide partijen verantwoordelijkheid opnemen. Het gaat niet uitsluitend om verbeterpunten benoemen, maar ook om kwaliteiten en successen herkennen. Gert vertelde hoe hij vergaderingen bewust begon met twintig minuten aandacht voor wat goed liep, voordat problemen en frustraties besproken werden. Die aanpak sluit aan bij appreciative inquiry: onderzoeken wat goed werkt en hoe je daarop kunt voortbouwen.
Marleen benadrukte dat de manier waarop feedback wordt gegeven een groot verschil maakt. Kritiek kan iemand defensief maken, terwijl feedback die vertrekt vanuit iemands kwaliteiten en concrete ondersteuningsbehoeften ruimte kan creëren voor verandering. Daarom is het belangrijk om feedback af te sluiten met een checkvraag: hoe komt deze feedback bij jou binnen? Helpt ze je vooruit? Zo wordt feedback niet alleen gegeven, maar ook getoetst op haar effect. Want de essentie is niet alleen wat je zegt, maar ook (en vooral) of de feedback voedend is voor degene die ze ontvangt.
Vier vragen als beslissingskompas
De octopusorganisatie krijgt bij Signify een heel concrete vertaling in de manier waarop medewerkers beslissingen nemen. Gert ontwikkelde daarvoor een kompas met vier vragen:
- Is het goed voor de collega?
- Is het goed voor de klant?
- Is het goed voor het bedrijf?
- Is het goed voor de gemeenschap?
Wanneer een beslissing met die vier perspectieven rekening houdt, hoeven medewerkers volgens Gert niet telkens toestemming te vragen aan hun leidinggevende. Dat kompas biedt houvast zonder voor elke situatie een gedetailleerde procedure uit te schrijven.
Veranderen begint met een wens
Marleen vatte de persoonlijke kant van het traject samen in vijf ontwikkelkrachten: een veranderingswens formuleren, verschillen erkennen, eigen talenten kennen, bewust omgaan met gedachten en leren om vanuit die inzichten in beweging te komen.
Vooral het vertrekpunt vindt ze belangrijk. Een verandering begint met de bereidheid om een andere toekomst voor te stellen, ook wanneer nog niet duidelijk is hoe die gerealiseerd kan worden. Dat vraagt volgens haar ook de moed om niet alles vooraf te weten en te aanvaarden dat een verandertraject anders kan verlopen dan verwacht.
Gert vertelde dat zijn overtuigingen over mensgericht leiderschap al veel langer aanwezig waren. De samenwerking met Marleen en de voorbeelden van andere organisaties hielpen hem om die ideeën ook daadwerkelijk in praktijk te brengen.
Zijn verhaal illustreert daarmee dat gedeeld leiderschap niet uitsluitend een kwestie is van structuren aanpassen. Ook de opvattingen van de leidinggevende over macht, controle en verantwoordelijkheid veranderen mee.
Drie lessen voor HR
- Organiseer teams rond gedeelde resultaten, niet uitsluitend rond functies.
Breng verschillende expertises samen en versterk het bewustzijn van de impact die medewerkers op elkaars werk hebben. - Geef autonomie een duidelijk beslissingskader.
Medewerkers kunnen meer verantwoordelijkheid opnemen wanneer ze weten welke belangen ze moeten afwegen en binnen welke grenzen ze zelfstandig kunnen handelen. - Investeer in zelfbewustzijn en feedbackvaardigheden.
Gedeeld leiderschap vraagt dat medewerkers hun eigen kwaliteiten en valkuilen kennen, verschillen kunnen bespreken en feedback leren geven én ontvangen.





