Spaghetti eten vinden we normaal. Hond eten roept bij de meeste mensen meteen weerstand op. Met die opvallende vergelijking opende Joke Oosters (Trust for Business) de Leadership-track van het #ZigZagHR Forum. We zien wat we kennen. We zien wat vertrouwd is, want dat voelt veilig. En we eten wat we kennen. Maar wie echt iets uit een dag als deze wil halen, moet durven proeven, horen en zien wat hij nog niet kent. Dat is lastig. Het vraagt dat je spanning toelaat en jezelf reguleert. Daarom nodigde Joke iedereen uit om die dag eens iets anders te proberen. Figuurlijk, gelukkig.
We houden allemaal van spaghetti
We houden allemaal van spaghetti. Zonder dat we het beseffen, zoeken we naar wat we lekker vinden, naar wat we kennen, omdat het vertrouwd is. Wat oud is, voelt vertrouwd. En het gekke is: dan denken we ook dat het veilig is. Wanneer we iets horen dat niet aansluit bij onze overtuigingen, hebben we ons oordeel vaak al klaar. Dat klopt toch niet? Bij ons werkt dat niet. Zo heb ik het niet geleerd.
En wat we al die jaren hebben gekend, is die ene leider die ons moet redden, die het voor ons bedenkt, ons stuurt en richting geeft. Maar die tijd is voorbij. Wat we vandaag nodig hebben, is een robuuste interne veiligheidsbeleving, zodat we kunnen navigeren in complexe omstandigheden en samen gedeeld leiderschap kunnen opnemen. Dat is bij wijze van spreken hond. En die hebben we nog niet echt gegeten. We zijn het niet gewoon. Dus denken we dat het niet goed is, omdat het niet vertrouwd voelt, en daardoor schijnbaar ook niet veilig.
Volgens Joke zoeken we voortdurend naar herkenning en bevestiging. We beoordelen nieuwe informatie vanuit wat we al weten en ervaren hebben. Daardoor missen we soms inzichten die onze kijk op de werkelijkheid kunnen verruimen. Haar uitnodiging aan het publiek? Laat tijdens de keynote en praktijkcases die vertrouwde spaghetti eens links liggen. Misschien staat er wel iets op het menu dat je nog nooit hebt geproefd.
Leren mag ‘schuren’
Nieuwe inzichten kunnen weerstand oproepen, zeker wanneer ze onze overtuigingen fundamenteel in vraag stellen. Joke maakte daarbij het onderscheid tussen drie zones: de (valse) comfortzone, de struggle zone en de panic zone.
Groeien kan alleen in de struggle zone. Dat is zoals hond eten: iets toelaten wat je nog niet kent. En dat is onlosmakelijk verbonden met spanning. Wanneer je die spanning reguleert, kan je aanwezig blijven in de struggle zone. Dan word je niet verleid om terug te keren naar de valse comfortzone, of om jezelf te forceren tot iets wat niet veilig voelt: de panic zone. In die laatste twee zones is groei onmogelijk. Hoe groter onze emotionele én mentale maturiteit, hoe beter we die spanning kunnen dragen, en hoe meer we kunnen groeien.
Dat betekent natuurlijk niet dat we alles zomaar voor waar aannemen. Bij iets nieuws hoort altijd weerstand. En weerstand is niet slecht. Het is een beschermingsmechanisme: je systeem beschermt je tegen de mogelijk destructieve impact van een verandering.
Daarom vraagt elke verandering een bewuste keuze. Als ik dit nieuwe toelaat, wat wordt dan de impact? En wil ik die impact? Om die vraag te kunnen stellen, moet je eerst je spanning reguleren. Van daaruit kan je makkelijker nadenken over je eigen denken, en een bewuste keuze maken.
Vier niveaus van luisteren
Hoe doe je dat concreet? Joke introduceerde vier niveaus van luisteren:
- Wat heb ik gehoord? Geef exact, in de woorden van de ander, terug wat die gezegd heeft.
- Wat denk ik bij wat de ander zegt? Welke van mijn gedachten zijn relevant voor de ander om te horen? Welke gedachten kan ik delen die bijdragen aan wat we samen aan het doen zijn?
- Wat voelde ik? Riep de boodschap enthousiasme, irritatie, twijfel of ongemak op?
- Wat voelde de spreker volgens mij? Kun je je verplaatsen in het perspectief en de beleving van de ander?
De oefening lijkt eenvoudig, maar vraagt behoorlijk wat zelfbewustzijn. Joke daagde de deelnemers uit om tijdens de rest van de dag bewust op die vier niveaus te luisteren.
Luisteren om in verbinding te blijven
Voor leidinggevenden is dat zeker relevant. In gesprekken met medewerkers spelen altijd eigen ervaringen, verwachtingen en overtuigingen voortdurend mee. Wie zich daarvan bewust is, kan beter onderscheiden wat iemand werkelijk zegt en welke betekenis hij daar zelf aan geeft. Want net wanneer we oordelen, verliezen we de verbinding: met onszelf, met de ander, of met wat we samen willen bereiken.
Met die gedachte stuurde Joke het publiek de rest van de congresdag in. Niet op zoek naar bevestiging van wat we al weten, maar met de nieuwsgierigheid om ook andere perspectieven te onderzoeken. Vandaag staat er geen spaghetti op het menu, maar hond. Smakelijk 🙂
Drie lessen voor HR
- Erken je bril en verruim je lens
Wat voor jou vanzelfsprekend is, hoeft dat voor een ander niet te zijn. Je eerdere ervaringen vormen je overtuigingen, en daardoor zie je vooral wat je al kent. Erken die lens van perceptie, en verbreed en vergroot hem daarna. Zo kan je meer zien, ook wat je nog niet kent maar vandaag wel nodig hebt. - Zie weerstand als bescherming.
Weerstand is een moment om even te vertragen en te reflecteren. Als ik dit nieuwe toelaat, wil ik dan ook de verandering toelaten die het met zich meebrengt? Door weerstand in te sluiten, word je net wendbaarder. Door weerstand uit te sluiten, krijg je tegenwerking en meer van hetzelfde. Meer spaghetti dus. Die kan hardnekkig zijn 😉 - Leer leidinggevenden anders luisteren.
Waarachtig luisteren op vier niveaus zorgt ervoor dat de ander echt erkenning ervaart. Die voelt zich begrepen en gehoord, en ervaart verbinding met jou. De ander krijgt ook nieuwe lenzen van perceptie aangereikt, en tussen twee mensen die echt naar elkaar luisteren, wordt groei mogelijk. Vaak heeft een probleem erkenning nodig, geen oplossing.
===
We delen de komende weken het verslag van alle sessies van het #ZigZagHR Forum op zigzaghr.be #StayTuned
