In De Tijd beschrijft journalist Peter Suy hoe Airbus zijn plan afzwakt om medewerkers opnieuw vier dagen per week naar kantoor te halen. Het thuiswerkconflict legt een fundamentelere vraag bloot: welk organisatieprobleem probeert Airbus met meer aanwezigheid op te lossen?
Verkeerd debat
Het debat over thuiswerk wordt nog te vaak voorgesteld als een strijd tussen werkgevers die bezorgd zijn over productiviteit en werknemers die hun flexibiliteit verdedigen. Dat helpt ons weinig vooruit. Een veel interessantere vraag is welk probleem een organisatie hoopt op te lossen door mensen terug naar kantoor te halen. Samenwerking, verbondenheid en kennisoverdracht ontstaan niet vanzelf als mensen een kantoorgebouw binnenstappen. Omgekeerd biedt thuiswerk geen garantie op meer autonomie, focus of welzijn. Veel hangt af van het soort werk, de afspraken binnen het team, de kwaliteit van het leiderschap en de manier waarop het werk georganiseerd is.
Dubbele uitkomst
We volgen dat debat bij #ZigZagHR al sinds 2020. In een van onze eerste afleveringen van Brainpickings, onze podcastreeks waarschuwde Cédric Velghe, arbeidspsycholoog, medeoprichter van The Vigor Unit en specialist in evidence-based HR, al voor een volledige terugkeer naar het pre-coronatijdperk.
Een recente meta-analyse van 108 studies bij meer dan 45.000 werknemers sterkt hem daarin, zo schreef hij in Terug naar kantoor? Meer telewerk vergroot gemiddeld de autonomie, maar kan ook het gevoel van sociale isolatie versterken. Toch blijft de eindbalans licht positief voor jobtevredenheid, organisatiebetrokkenheid, verloopintenties en prestaties. Voor stress, burn-out, engagement en werk-privéconflicten vonden de onderzoekers gemiddeld geen negatief effect. Thuiswerk terugschroeven lost de problemen die ermee gepaard kunnen gaan dus niet noodzakelijk op. Het beperkt wel de autonomie en flexibiliteit.
Sterk bewijs
Ook Nicholas ‘Nick’ Bloom, Brits-Amerikaans econoom en professor aan Stanford University, kwam na een grootschalig experiment tot een vergelijkbare conclusie. Bloom onderzoekt al jaren de relatie tussen thuiswerk, management en productiviteit en geldt internationaal als een van de belangrijkste wetenschappelijke stemmen in het debat over hybride werk.
In ons interview met Bloom bespraken we een experiment waarbij 1.612 medewerkers willekeurig werden verdeeld over voltijds kantoorwerk en een hybride regeling met twee thuiswerkdagen. De hybride medewerkers waren tevredener en verlieten hun werkgever een derde minder vaak. Hun prestaties en promotiekansen gingen er niet op achteruit.
Andere vraag
Fysieke ontmoeting kan leren, creativiteit, kennisdeling en verbondenheid versterken. Maar hoeveel aanwezigheid daarvoor nodig is, verschilt per organisatie, team en moment. Het aantal kantoordagen is een te eenvoudige maatstaf voor een complex organisatievraagstuk. We herleiden die spanning graag tot thuis of kantoor, autonomie of controle, terwijl beide opties waardevol kunnen zijn.
Mijn standpunt? Er bestaat geen thuiswerkregeling die altijd juist of fout is. De kunst bestaat erin om een werkbaar evenwicht te kiezen, uit te leggen waarom en dat opnieuw te bekijken wanneer de context verandert. Airbus heeft vooral ervaren dat een complex organisatievraagstuk zich zelden met één eenvoudige regel laat oplossen.
Over Lesley Arens
Lesley Arens is oprichter en hoofdredacteur van #ZigZagHR. Vanuit meer dan twintig jaar ervaring in de wereld van werk en HR verbindt ze inzichten van bedrijfsleiders, HR-professionals, onderzoekers en werkenden om veranderingen op de arbeidsmarkt en binnen organisaties te duiden.
