Samenvatting
Net voor de zomervakantie blijkt uit onderzoek van IDEWE dat 9% van de werknemers verwacht wordt om buiten de werkuren werkgerelateerde berichten te beantwoorden. Dat is een duidelijke daling tegenover 13% in 2022. Vooral in het onderwijs en in kantooromgevingen is de bereikbaarheidsdruk sterk afgenomen, mogelijk onder invloed van de deconnectiewet uit 2023. Toch blijft de uitdaging bestaan: deconnectie werkt pas echt wanneer teams en leidinggevenden heldere afspraken maken over bereikbaarheid, urgenties en vervanging tijdens afwezigheid. Volgens IDEWE profiteren zowel werknemers als werkgevers daarvan via meer energie, een betere werk-privébalans, hogere betrokkenheid en een duurzamere inzetbaarheid.
De zomervakantie staat voor de deur. Voor veel werknemers hét moment om het werk even achter zich te laten. Bijna 1 op de 10 werknemers (9%) zegt echter dat hun leidinggevende verwacht dat ze buiten de uren werkgerelateerde berichten beantwoorden. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van IDEWE, de externe dienst voor preventie en bescherming op het werk. Er is wel verbetering tegenover 2022, toen nog 13% zulke bereikbaarheidsdruk ervaarde, maar toch blijven goede afspraken belangrijk. Daarom deelt IDEWE 8 praktische tips voor werkgevers en werknemers
De cijfers tonen niet alleen in het algemeen een positieve evolutie. In het onderwijs daalde het aandeel werknemers dat bereikbaarheidsdruk ervaart heel sterk: van 20% in 2022 naar 10% vandaag. Ook in kantooromgevingen is de daling opvallend: van 10% naar 4%. De meeste andere sectoren vertonen een stagnering of heel lichte daling, zoals de bouw, zorg, industrie, logistiek, overheid en schoonmaak.
Betrokken, gemotiveerder en duurzamer inzetbaar
De wetgeving heeft er grotendeels mee voor gezorgd dat deconnectie vandaag een herkenbaar begrip is en dat veel organisaties er beleidsmatig rond zijn gaan werken. Toch ziet Rosanne Volckaert, preventieadviseur psychosociale aspecten bij IDEWE, vooral op teamniveau het verschil. “Een beleid rond deconnectie is belangrijk, maar wordt pas voelbaar wanneer collega’s en leidinggevenden concrete afspraken maken: wanneer moet iemand bereikbaar zijn, via welk kanaal, en wat kan wachten? Die duidelijkheid helpt werknemers om na de werkuren echt los te laten, zonder het gevoel te hebben dat ze toch beschikbaar moeten blijven.”
“Werknemers die voldoende kunnen herstellen en opladen tijdens vakanties, ervaren doorgaans meer energie, een betere werk-privébalans en meer controle over hun tijd en aandacht. Maar dat lukt pas wanneer je ook mentaal afstand kan nemen van het werk, en dus niet als je voortdurend mails, berichten of telefoontjes moet opvolgen. Ook werkgevers hebben daar baat bij: deconnectie maakt je werknemers meer betrokken, gemotiveerd en duurzaam inzetbaar.”
De komende zomervakantie is de periode bij uitstek om te deconnecteren en zo te recupereren. Daarom deelt IDEWE tips voor werkgevers en werknemers:
Werkgevers
- Maak afspraken vóór de koffers gepakt zijn:
Bespreek vooraf wanneer contact tijdens verlof wel en niet aangewezen is. Duidelijke afspraken voorkomen frustraties en misverstanden. - Laat je mensen op vakantie gaan, niet de kennis:
Zorg ervoor dat belangrijke informatie niet bij één persoon zit. Een goede overdracht en toegankelijke documentatie maken het makkelijker om écht los te koppelen van het werk. - Niet alles is het storen waard:
Spreek af wat écht dringend is en wat gerust kan wachten tot na de vakantie. Zo vermijd je dat werknemers onnodig bereikbaar blijven. - Verwittig ook klanten en partners:
Communiceer verlofperiodes tijdig naar klanten en andere externe contacten. Stem verwachtingen af en voorzie voldoende back-up zodat werknemers niet alsnog moeten inspringen. - Geef het goede voorbeeld:
Leidinggevenden zetten de toon. Wie zelf deconnecteert en de verlofperiodes van collega’s respecteert, maakt het voor anderen makkelijker om hetzelfde te doen.
Werknemers
- Laat ook je meldingen met vakantie gaan
Schakel meldingen van e-mail, WhatsApp, Microsoft Teams of andere werkapplicaties uit. Zo creëer je ook mentaal meer afstand van het werk. - Gun elkaar vakantie
Respecteer de verlofperiodes van collega’s en contacteer hen alleen wanneer het echt noodzakelijk is. Niet storen is de norm, niet de uitzondering. - Let op je Out of Office
Staat in je interne OoO ‘bel me gerust als er iets is’? Dan zál men je ook bellen. Maak daarom duidelijk wanneer je afwezig bent en wie in jouw plaats gecontacteerd kan worden.
Over het onderzoek
De gegevens zijn gebaseerd op resultaten uit IDEWE’s bevragingen bij werknemers in het kader van psychosociaal welzijn (RAPSi – risicoanalyse psychosociale aspecten), uitgevoerd bij 168.732 respondenten tussen 2022 en 2025.
