De hervorming van het systeem van vrijwillige overuren is inmiddels wettelijk verankerd en gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad(*). De nieuwe regeling ligt daarmee definitief vast en heeft retroactief uitwerking vanaf 1 april 2026. De wetgever kiest voor één uniform kader dat meer flexibiliteit biedt aan ondernemingen, terwijl werknemers kunnen rekenen op een duidelijk en fiscaal gunstig regime. Hieronder lichten we de belangrijkste elementen van deze hervorming toe.
Eén geïntegreerd systeem: tot 360 vrijwillige overuren per jaar voor voltijdse werknemers
Het vroegere duaal systeem (gewone vrijwillige overuren en de zogenaamde relance uren) is volledig verdwenen. Voortaan kan een werknemer maximaal 360 vrijwillige overuren per kalenderjaar verrichten, zonder dat hiervoor een specifieke reden vereist is en zonder dat inhaalrust verplicht moet worden toegekend.
Van deze 360 uren kunnen 240 uren netto worden uitbetaald, wat betekent dat op die uren geen overloontoeslag verschuldigd is en dat er geen sociale zekerheidsbijdragen en bedrijfsvoorheffing worden ingehouden. Voor de uren die van deze vrijstelling genieten, mag geen conventioneel overloon worden toegekend aan de werknemer.
De resterende 120 uren worden belast zoals klassieke overuren en geven recht op de gebruikelijke overloontoeslag wanneer de grenzen van 9 uur per dag of de normale wekelijkse arbeidsduur worden overschreden. Belangrijk is dat vrijwillige overuren niet worden meegerekend voor de interne grens, de limiet waarboven inhaalrust verplicht is.
Voorafgaand schriftelijk akkoord blijft noodzakelijk
Werknemers mogen enkel vrijwillige overuren presteren wanneer zij vooraf schriftelijk hebben ingestemd. Onder de nieuwe regeling geldt het akkoord voor één jaar en wordt het automatisch verlengd. Beide partijen kunnen evenwel het akkoord beëindigen, mits een opzegtermijn van één maand gerespecteerd wordt. Deze aanpassing vormt een vereenvoudiging ten opzichte van het vroegere systeem, waarin overeenkomsten slechts voor zes maanden konden worden gesloten.
Specifieke regeling voor deeltijdse werknemers
Voor deeltijdse werknemers zijn de voorwaarden om vrijwillige overuren te presteren vanaf 1 april 2026 duidelijk aangescherpt. Als eerste aandachtspunt kunnen vrijwillige overuren voor deeltijdse werknemers slechts worden toegepast in situaties waarin de grenzen van voltijdse arbeidsduur daadwerkelijk worden overschreven.
De regeling bepaalt verder dat een deeltijdse werknemer pas vrijwillige overuren kan verrichten wanneer hij of zij al minstens drie jaar deeltijds bij dezelfde werkgever werkt op basis van een deeltijdse arbeidsovereenkomst en wanneer er bovendien sprake is van een tijdelijke toename van het werkvolume.
Deze voorwaarden zijn echter niet van toepassing op deeltijdse werknemers die op 1 juni 2026 reeds verbonden waren door een geldige overeenkomst met de werkgever inzake vrijwillige overuren (als deeltijdse werknemer). De nieuwe regeling bepaalt bovendien expliciet dat werknemers die deeltijds werken in het kader van een loopbaanonderbreking, tijdskrediet of thematisch verlof (denk bijvoorbeeld aan ouderschapsverlof) volledig uitgesloten zijn van het verrichten van vrijwillige overuren.
Sectorale aandachtspunten: focus op de horeca
De horecasector kent een uitgebreidere regeling waarbij werknemers tot 450 vrijwillige overuren per jaar mogen presteren bij werkgevers die met een gecertificeerde kassa werken. Van deze 450 uren worden er 360 netto uitbetaald, zonder overloontoeslag, sociale zekerheidsbijdragen of fiscale inhoudingen, terwijl 90 uren onderworpen blijven aan sociale bijdragen en belastingen en met overloon worden betaald. De nieuwe regeling behoudt zo niet enkel de bestaande flexibiliteit in de sector maar vergroot deze ook verder.
Retroactieve uitwerking vanaf 1 april 2026
Hoewel de nieuwe wetgeving pas op 1 juni 2026 werd gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad, zijn de nieuwe regels retroactief van kracht vanaf 1 april 2026. Akkoorden over vrijwillige overuren die vóór 1 april 2026 werden gesloten en na die datum doorlopen, blijven geldig tot hun einddatum. Vanaf 1 april 2026 vallen ze wel onder de nieuwe regels. Ook akkoorden die tussen 1 april 2026 en 31 mei 2026 werden gesloten voor een duur van zes maanden, blijven geldig tot het einde van die periode en zijn onderworpen aan de nieuwe regels. Na afloop dient de tewerkstelling van vrijwillige overuren te worden geregeld via een nieuwe overeenkomst die voldoet aan de voorwaarden van het nieuwe stelsel.
Gastbijdrage door Cindy Nys, Legal Advisor & Senior Manager Tax & Legal bij Grant Thornton en Sophie Vissers, Legal Advisor binnen Tax & Legal bij Grant Thornton
(*) Wet van 18 mei 2026 houdende wijzigingen met betrekking tot de regeling van de vrijwillige overuren en van het Sociaal Strafwetboek, BS 1 juni 2026.
