Een kwart van de werknemers in ons land (25,0%) die een zware job uitoefenen, kampt met fysieke ongemakken tijdens het bewegen. Opvallend: voor het eerst in vijf jaar neemt het aantal werknemers met fysieke klachten in ons land niet toe. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van Mensura, de grootste welzijns- en preventiedienst van het land, op basis van de gegevens van 280.000 werkende Belgen die onderworpen zijn aan een jaarlijkse medische controle. “De nieuwe ergonomiewetgeving, die exact twee jaar geleden werd ingevoerd, lijkt haar eerste vruchten af te werpen”, aldus Mensura.
Jaarlijks moeten honderdduizenden werknemers verplicht op medische controle bij de arbeidsarts omdat ze een specifieke job hebben met verhoogd risico, zoals nachtarbeid, jobs met hoge blootstelling aan lawaai of zware fysieke arbeid. Mensura analyseert jaarlijks hoeveel van die werknemers fysieke klachten hebben. Net als vorig jaar blijkt één op de vier (25%) van de onderzochte werknemers te kampen met een of meerdere fysieke aandoeningen. Dat betekent dat voor het eerst in vijf jaar het aantal werknemers met fysieke klachten in ons land niet is toegenomen. Dat is positief na de grote stijging van het aantal werknemers met fysieke klachten tussen 2021 en 2024: van 18,2% naar 25,2% (+38,5%).
“De afvlakking in de cijfers is een positieve kentering. Ze hangt voor een stuk samen met de nieuwe ergonomiewetgeving die twee jaar geleden werd ingevoerd. Ergonomische aanpassingen op de werkvloer zijn vaak een essentieel onderdeel om ervoor te zorgen dat werknemers met fysiek zware jobs aan de slag kunnen blijven. Investeren in ergonomie is geen luxe, maar een noodzaak. De nieuwe wet onderstreept dat en verplicht bedrijven om risico’s structureel aan te pakken. Al blijft er nog veel werk op de plank voor bedrijven om de wetgeving in de praktijk om te zetten. Volgens cijfers van de overheid heeft 70% van de bedrijven geen of een onvolledige ergonomische analyse, wat het uitgangspunt is – of zou moeten zijn – voor gerichte maatregelen”, aldus Gerrit Pollentier, ergonomie-expert bij Mensura.
Lage rugpijn
De meest voorkomende fysieke klachten op de werkvloer hebben te maken met lage rugpijn. Bijna één op de vijf (18,2%) heeft er last van. Maar het aantal werknemers dat kampt met lage rugpijn is het voorbije jaar wel gedaald met 3,2%. Naast lage rugpijn rapporteren werknemers vooral schouderklachten (5,4%) en nekklachten (4%). Het voorbije jaar bleef dat aandeel nagenoeg stabiel.
“Meer dan 30% van de langdurig zieken zit thuis door spier- en gewrichtsproblemen. Zware fysieke arbeid vergroot de kans op zulke aandoeningen. Preventie op de werkvloer blijft dan ook erg belangrijk. En daar moeten we ambitieuzer durven zijn. Van louter risico’s beperken naar werk zodanig organiseren dat het gezond gedrag uitlokt. Aanvullend kan inzetten op het bevorderen van een gezonde levensstijl ook ergonomische winst opleveren. Volgens recent onderzoek dat verscheen in The Lancet is 40% van de lage rugpijn te voorkomen of te beïnvloeden door bovenop goede werkomstandigheden in te zetten op een gezonde levensstijl. Ook werknemers hebben daar een stuk verantwoordelijkheid op te nemen. Gezond, ergonomisch werk kan immers het fysieke én mentale welzijn actief versterken.” – Gerrit Pollentier van Mensura
Meeste fysieke klachten in bouw en voeding
In welke sectoren hebben de meeste werknemers fysieke klachten? De bouw (28,8%) en de voeding (27,2%) zijn de sectoren met de hoogste percentages fysieke klachten. Maar in beide sectoren neemt het aantal werknemers met fysieke klachten af. De voorbije twee jaar met respectievelijk 5,6% in de bouw en 6,2% in de voeding.
In de logistiek en de zorg, twee andere sectoren met traditioneel een hoog percentage werknemers met lichamelijke klachten, bleven de cijfers in vergelijking met 2023 nagenoeg stabiel.
Beeldschermwerkers
Ook beeldschermwerkers vormen door hun zittend beroep een risicogroep voor lage rugpijn en nek- en schouderklachten. Opvallend: bij die groep liggen de cijfers van fysieke klachten duidelijk hoger dan bij de andere, fysiek meer belastende beroepen. Zo klaagt de helft van de beeldschermwerkers (49,9%) van nekpijn, meer dan de helft (53%) van rugpijn en meer dan één op drie (36,2%) van schouderpijn.
Toch is ook bij beeldschermwerkers een positieve trend te zien. De drie meest voorkomende fysieke klachten komen (iets) minder vaak voor dan drie jaar geleden.
“Elke euro die een organisatie investeert in een betere gezondheid op de werkvloer, brengt gemiddeld bijna twee euro op voor de organisatie, zo tonen internationale studies. Door de nieuwe ergonomiewet lijkt er een eerste voorzichtige kentering ingezet. Er is meer aandacht voor het thema en sommige organisaties zijn echt wakker geschoten. Toch is er nog veel marge voor gerichte preventie. De win die preventie en ergonomie op de werkvloer kunnen opleveren is nog te weinig gekend”, besluit Gerrit Pollentier van Mensura.
Over de cijfers
De cijfers voor de sectoren bouw, diensten, logistiek, onderwijs, publieke sector, voeding en zorg komen uit de gegevens van Mensura van de verplichte medische onderzoeken die onderworpen werknemers moeten ondergaan. In totaal omvat de dataset van Mensura zo’n 100.000 werknemers per jaar, over de voorbije drie jaar gaat het om 284.364 werknemers. De cijfers over beeldschermwerkers komen uit een online enquête van Mensura, waarin beeldschermwerkers zelf hun klachten rapporteren. Het aantal beeldschermwerkers dat de enquête invult, wisselt jaar na jaar. In 2025 werd de enquête door zo’n 2.000 werknemers ingevuld. In de voorbije vijf jaar werden op deze manier de gegevens van in totaal 20.568 werknemers verzameld.
