Samenvatting
Naar aanleiding van Wereld Endometriose Dag wordt aandacht gevraagd voor de impact van menstruatieklachten en endometriose op het werk. In België bestaat er geen wettelijk menstruatieverlof, waardoor werknemers aangewezen zijn op gewone ziekteverlofregelingen, met sinds 2026 beperkte flexibiliteit via enkele ziektedagen zonder medisch attest. Endometriose treft veel mensen en kan werken sterk bemoeilijken, maar blijft vaak ondererkend. Daarom groeit het debat over meer begrip, minder taboe en aanpassingen zoals flexibele uren of telewerk.
28 maart is Wereld Endometriose Dag. Eén op 7 vrouwen krijgt in haar leven te maken met endometriose. Naar aanleiding daarvan wil Group S deze onzichtbare aandoening bij vrouwen – slopende menstruatiepijn – en de impact ervan op het beroepsleven onder de aandacht brengen. Welke regelingen bestaan er in België en hoe staat het met de debatten rond menstruatieverlof?
Menstruatieverlof: mogelijk in andere landen, maar nog niet in België
Momenteel bestaat er in België geen wettelijk menstruatieverlof. In landen als Spanje is dat wél het geval: daar bestaat al sinds 2023 een specifieke wettelijke verlofregeling voor pijnlijke menstruatie. Het Belgische arbeidsrecht zegt daarentegen niets over verlof in verband met de menstruatiecyclus.
Laura Lequeu van vzw ‘Toi Mon Endo’: “Menstruatieverlof moet in een duidelijk kader worden geplaatst, zodat het de juiste boodschap geeft. Als een vrouw zoveel last heeft van haar maandstonden dat ze niet naar behoren kan werken, is het logisch dat ze kan gebruikmaken van menstruatieverlof. Dat moeten we als een normale oplossing beschouwen. Bij zo’n regeling is het ook de bedoeling dat vrouwen worden aangemoedigd om advies te vragen aan een arts, zodat ze de precieze oorzaak van hun klachten beter kunnen doorgronden. Als hun pijn wordt gebanaliseerd en ze alleen ‘ga maar thuis uitzieken’ te horen krijgen, komt de beoogde boodschap niet over.”
Dat betekent echter niet dat deze kwestie nooit ter sprake komt in het publieke debat. Integendeel: de gesprekken rond menstruatieverlof maken deel uit van een bredere discussie over de erkenning van gynaecologische gezondheidskwesties op het werk, de strijd tegen taboes en hoe bedrijven een antwoord kunnen bieden op de concrete gezondheidsvragen van hun werknemers.
“Sommige Belgische bedrijven zetten eigenhandig initiatieven op, zoals specifieke rustdagen, meer telewerk of aangepaste werktijden. Maar zulke maatregelen worden tot nu toe alleen geregeld via het bedrijfsbeleid en zijn nog niet wettelijk verplicht”, vertelt Sarah Meunier, woordvoerster van Group S.
Endometriose: een chronische aandoening met wezenlijke gevolgen op het werk
Endometriose is een chronische aandoening waar ongeveer een op de tien menstruerende mensen (of mensen die vroeger menstrueerden) last van heeft. Laura Lequeu van vzw ‘Toi Mon Endo’: “Het gaat over maar liefst een tot twee op de tien vrouwen.”
De aandoening kan gepaard gaan met ernstige pijn, chronische vermoeidheid en onvoorspelbare kwalen die het extreem moeilijk maken om je door de werkdag heen te worstelen.
Hoewel endometriose de voorbije jaren steeds meer onder de aandacht is gekomen, wordt de aandoening nog altijd te weinig gediagnosticeerd. Ook op het werk wordt er nog onvoldoende rekening mee gehouden. Veel mensen met endometriose verbijten de pijn en gaan toch werken, uit angst om gestigmatiseerd te worden of omdat er geen aangepaste regeling is voor hen. “Dat fenomeen heet ‘presenteïsme’”, licht Laura Lequeu van vzw ‘Toi Mon Endo’ toe.
De Wereld Endometriose Dag is bedoeld om het publiek bewust te maken over de aandoening, op te roepen tot meer erkenning van onzichtbare pijn en te ijveren voor inclusievere werkomgevingen waar rekening wordt gehouden met de werknemers.
Ziekteverzuim zonder medisch attest: dit zegt de Belgische wet
In België bestaat er geen officiële regelgeving voor menstruatieverlof, maar er is wél een wettelijk mechanisme dat enige flexibiliteit kan bieden als iemand af en toe last heeft van pijn.
“Vanaf 2026 zijn zieke werknemers niet langer verplicht om hun werkgever een medisch attest te bezorgen voor de eerste dag van hun ziekteperiode. Dat geldt slechts voor twee ziekteperiodes per jaar. Er bestaat wel een uitzondering voor ondernemingen met minder dan vijftig werknemers: daar moeten zieke werknemers alsnog een medisch attest inleveren voor hun eerste ziektedag, en dat voor twee ziekteperiodes per jaar. Dat moeten ze echter vastleggen in een cao of in het arbeidsreglement”, aldus Sarah Meunier, woordvoerster van Group S.
Die arbeidsongeschiktheidsdagen kunnen om het even welke oorzaak hebben, onder andere pijn door menstruatie of endometriose. In elk geval moet de werkneemster onmiddellijk aan de werkgever melden dat ze die dag afwezig zal zijn en een ziektedag zonder medisch attest wil nemen. Dat systeem is in eerste instantie bedoeld om de druk op het medische systeem te verlichten. Daarnaast kan het helpen om beter om te gaan met occasionele kwalen, zonder dat werknemers verplicht zijn om elk probleem medisch te rechtvaardigen.
Een inclusievere aanpak voor gezondheid op het werk?
Het debat rond menstruatieverlof gaat veel verder dan de discussie over afwezigheidsdagen. Het werpt ook algemenere vragen op over hoe bedrijven:
- rekening kunnen houden met onzichtbare chronische aandoeningen;
- een sfeer van vertrouwen kunnen scheppen;
- redelijke aanpassingen kunnen aanbieden (telewerk, flexibele werktijden, open dialoog);
- de taboes over menstruatie kunnen doorbreken.
Naar aanleiding van Wereld Endometriose Dag willen ze iedereen eraan herinneren dat ‘gezondheid op het werk’ onlosmakelijk verbonden is met inclusie, respect en welzijn op lange termijn.
