Door postdoctoraal onderzoeker Sam Desiere, doctoraal onderzoeker Natalia Bermúdez-Barrezueta en doctoraal onderzoeker Giulia Tarullo
Aanwervingssubsidies voor kort- en middengeschoolde jongeren moesten werkgevers stimuleren om jongeren met een zwakkere positie op de arbeidsmarkt aan te werven. Nieuw onderzoek van UGent @ Work toont aan dat deze maatregel, goed voor 140 miljoen euro per jaar, geen enkele meetbare impact had op de kans om werk te vinden. “Onze resultaten tonen aan dat deze subsidies geen enkele meerwaarde hadden voor de jobkansen van jongeren,” zegt postdoctoraal onderzoeker Sam Desiere.
Achtergrond
Met de Zesde Staatshervorming werd Vlaanderen bevoegd voor het zogenaamde ‘doelgroepenbeleid’. Dat beleid voorziet subsidies voor werkgevers die iemand aanwerven uit een doelgroep met een zwakkere positie op de arbeidsmarkt. Het idee is dat lagere loonkosten leiden tot extra aanwervingen. Voor jongeren betekende dit dat vanaf 1 juli 2016 Vlaamse werkgevers bij de indienstneming van een kort- of middengeschoolde jongere onder de 25 jaar acht kwartalen lang een RSZ-vermindering konden krijgen. Die vermindering bedroeg maximaal €1.150 per kwartaal voor jongeren zonder diploma secundair onderwijs (kortgeschoolden) en maximaal €1.000 per kwartaal voor jongeren met ten hoogste een diploma secundair onderwijs (middengeschoolden). Vanaf 1 januari 2019 werden werkgevers voor kortgeschoolde jongeren zelfs volledig vrijgesteld van RSZ-bijdragen gedurende acht kwartalen.
In 2019 bedroeg de totale kost van deze maatregel 140 miljoen euro, waarvan 96 miljoen voor middengeschoolden en 44 miljoen voor kortgeschoolden. Bijna 30% van dit budget (39 miljoen euro) kwam terecht in de uitzendsector. De subsidies zijn inmiddels afgeschaft: De RSZ-vermindering voor middengeschoolden werd stopgezet op 1 januari 2020; die voor kortgeschoolden volgde enkele jaren later en is sinds 1 juli 2024 afgeschaft. Een van de redenen is dat (eigen) wetenschappelijk onderzoek aantoont dat aanwervingssubsidies in tijden van arbeidsmarktkrapte geen bijkomende jobs creëren. Het onderzoek van Ugent @ Work bevestigt dit. Het onderzoek zoomt ook in op de rol van uitzendkantoren, die 30% van alle subsidies ontvingen. De verrassende vaststelling is dat de subsidies ertoe leidden dat uitzendkantoren minder kort- en middengeschoolde jongeren te werk stelden.
Onderzoeksopzet
Het onderzoek bestond uit twee luiken. In het eerste deel analyseerden de onderzoekers 46.316 werkzoekenden met maximaal een diploma secundair onderwijs, geregistreerd bij VDAB tussen juli 2016 en juni 2019. Met een Regression Discontinuity Design vergeleken zij jongeren net jonger dan 25 jaar (wel subsidie) met leeftijdsgenoten net ouder dan 25 jaar (geen subsidie). Omdat beide groepen op alle punten vergelijkbaar zijn behalve in loonkost, kan elk verschil in tewerkstellingskansen worden toegeschreven aan de subsidie.
In het tweede deel gebruikten de onderzoekers een Difference-in-Differences-benadering op basis van RSZ-data van uitzendbedrijven. Daarbij werd gekeken naar verschillen in tewerkstelling tussen 24-jarigen (wel subsidie) en 26-jarigen (geen subsidie) vóór en na de invoering van de maatregel. Deze tweede methode bood een extra invalshoek om de effecten van de subsidie op de arbeidsmarkt te begrijpen.
Belangrijkste bevindingen
Uit het eerste luik blijkt dat de kans om binnen zes maanden na werkloosheid minstens één maand te werken even groot was met als zonder subsidie. Ook voor kortgeschoolden, die traditioneel meer moeite hebben om werk te vinden, werd geen verbetering vastgesteld. Het tweede luik liet zien dat de maatregel evenmin leidde tot meer tewerkstelling bij uitzendbedrijven.
Conclusie
De onderzoekers besluiten dat de afschaffing van de aanwervingssubsidies Vlaanderen aanzienlijke middelen heeft bespaard, zonder dat de jobkansen van jongeren eronder leden. Het onderzoek onderstreept het belang van voorafgaand bewijs over de effectiviteit van arbeidsmarktmaatregelen, zeker in een krappe arbeidsmarkt.
Meer over het onderzoek
Bekijk hier de wetenschappelijke publicatie
