De Vlaamse kmo-ondernemers zijn ondanks economisch moeilijkere tijden uitgesproken ambitieus, maar de manier waarop ze groei willen realiseren lijkt te veranderen. Zo verwacht 87,2% het komende jaar te groeien. Tegelijk wil nog 72,5% het personeelsbestand uitbreiden, tegenover 89,5% een jaar eerder. Van de 625 ondernemers die groei verwachten, wil dus ruim één op vijf groeien zonder extra medewerkers aan te werven. Dat blijkt uit de jaarlijkse Trendbevraging van opleidingsbedrijf BlackBird bij 717 Vlaamse kmo-ondernemers.
Bij de bevraagde kmo-ondernemers lijken groei en extra aanwervingen daarmee minder vanzelfsprekend aan elkaar gekoppeld. Van de 625 bevraagde ondernemers die het komende jaar groei verwachten, wil 77,8% het personeelsbestand uitbreiden. 20,7% wil met een stabiel team verder groeien. De algemene aanwervingsintentie daalt daarmee tegenover 2025 met 17 procentpunten, van 89,5% naar 72,5%.
“Ondernemers willen nog altijd groeien, maar een groeiend bedrijf hoeft niet langer automatisch een groter vast team te betekenen”, zegt Andy Coomans, co-founder van BlackBird. “In gesprekken met ondernemers merken we dat de vraag verschuift van ‘hoeveel mensen moeten we erbij nemen?’ naar ‘welke capaciteit hebben we nodig en hoe organiseren we die?’ Bedrijven willen kunnen opschalen wanneer de vraag stijgt, maar proberen tegelijk te vermijden dat hun vaste structuur te zwaar wordt wanneer de markt opnieuw verandert.”
Groei met hetzelfde team vraagt een andere organisatie
Die veranderende kijk op groei sluit aan bij een tweede opvallende vaststelling uit de bevraging. Zelfsturing versterken is met 58,3% de meest genoemde uitdaging bij de ondernemers. Dat aandeel ligt 4,3 procentpunten hoger dan in 2025. Het rendement optimaliseren volgt met 48,8%. Voor BlackBird onderstreept die evolutie dat groei niet alleen een personeelsvraagstuk is, maar ook een organisatievraagstuk.
“Groeien met hetzelfde team kan alleen als ook de manier van werken mee evolueert”, zegt Coomans. “Efficiënter werken betekent niet dat dezelfde mensen gewoon méér moeten doen. Je moet kritisch kijken naar processen, verantwoordelijkheden, technologie en expertise. Anders vertaalt groei zonder extra mensen zich uiteindelijk gewoon in hogere werkdruk.”
De cijfers wijzen ook op verschillen tussen ondernemingen. Bij bedrijven ouder dan twintig jaar wil 59,9% het personeelsbestand uitbreiden, tegenover 83,6% bij ondernemingen die vijf tot tien jaar bestaan.
Ook buiten het vaste team zoeken ondernemers capaciteit
BlackBird ziet die zoektocht naar een andere organisatievorm ook terug in gesprekken met kmo-ondernemers. Naast vaste medewerkers kijken bedrijven volgens Coomans vaker naar freelancers, onderaannemers en andere flexibele samenwerkingsvormen om tijdelijk capaciteit of gespecialiseerde kennis toe te voegen.
“Niet elke expertise die je bedrijf nodig heeft, moet permanent op de loonlijst staan”, zegt Coomans. “We merken dat ondernemers bewuster afwegen welke competenties structureel deel van het bedrijf moeten uitmaken en welke ze flexibel kunnen organiseren. Zeker bij gespecialiseerde kennis kan het interessanter zijn om tijdelijk expertise binnen te halen.”
Volgens Coomans speelt ook de onzekerheid in de markt daarin een rol.
“Wanneer je vandaag iemand vast aanwerft en de vraag morgen terugvalt, kan je die vaste structuur niet zomaar weer afbouwen. Flexibele capaciteit geeft ondernemers meer ruimte om mee te bewegen met de markt, zelfs wanneer die capaciteit op korte termijn soms duurder is.”
Dat betekent volgens BlackBird niet dat vaste medewerkers minder belangrijk worden. Voor structurele functies en voor de continuïteit van een bedrijf blijft een sterk vast team essentieel. Wel ziet Coomans ondernemers kritischer kijken naar welke capaciteit ze vast in huis halen en welke niet.
Hoge groeiambitie, andere groeiformule
Dat 87,2% van de bevraagde ondernemers het komende jaar groei verwacht, toont dat de ambitie bij deze kmo-ondernemers hoog ligt. Tegelijk daalt de aanwervingsintentie fors. Die combinatie sluit volgens Coomans aan bij wat hij de afgelopen maanden in gesprekken met ondernemers hoort: groei wordt kritischer bekeken vanuit productiviteit, rendement en weerbaarheid.
“Ondernemers willen kansen blijven grijpen, maar ze kijken vandaag bewuster naar wat die groei onderaan de streep oplevert. Alleen omzet toevoegen is niet genoeg. Je wilt ook marge overhouden en voldoende buffer behouden om de volgende verandering in de markt op te vangen. Een groter vast team kan daar deel van uitmaken, maar is niet meer automatisch het vertrekpunt. De vraag is steeds vaker: hoe bouwen we een organisatie die kan groeien zonder onnodig zwaar te worden? Dat kan een gezonde reflex zijn, zolang flexibiliteit niet ten koste gaat van continuïteit, kennisopbouw en de mensen die vandaag al in het bedrijf werken.”
