Samenvatting
In de eerste helft van 2026 werden in België 5.115 werknemers geconfronteerd met een aangekondigd collectief ontslag, 3% minder dan een jaar eerder. Vlaanderen neemt inmiddels bijna twee derde van die aangekondigde ontslagen voor zijn rekening, met vooral de transport- en logistieke sector onder druk. Sociaal overleg blijkt een verschil te maken: bij afgeronde procedures werd ruim 10% van de aangekondigde ontslagen uiteindelijk vermeden. Tegelijk verschuift de aandacht in sociale plannen steeds meer van louter ontslagvergoedingen naar hertewerkstelling en opleiding. Individuele opleidingsbudgetten van 2.000 tot 3.000 euro, met uitschieters tot 5.000 euro, worden daarbij steeds gebruikelijker.
Opleidingsbudgetten worden een terugkerend onderdeel van sociale plannen
In de eerste zes maanden van 2026 werden in België 5.115 werknemers geconfronteerd met een aangekondigd voornemen tot collectief ontslag, tegenover 5.290 werknemers in dezelfde periode van 2025. Dat is een lichte daling met 3%. De collectieve ontslagen zijn geografisch sterk verschoven: waar Brussel en Wallonië vorig jaar relatief zwaar getroffen werden, concentreert bijna twee derde van alle aangekondigde ontslagen zich vandaag in Vlaanderen. Op basis van de reeds afgeronde procedures wordt ongeveer 10% van de aangekondigde ontslagen uiteindelijk vermeden dankzij het sociaal overleg. SD Worx, analyseert de meest recente cijfers van de FOD Waso en ziet het belang van opleidingsbudgetten in sociale plannen toenemen.
Meer procedures, maar minder werknemers getroffen
Tijdens de eerste jaarhelft van 2026 werden 63 informatie- en raadplegingsprocedures opgestart, tegenover 59 een jaar eerder. Toch ligt het aantal werknemers dat getroffen wordt door een aangekondigd collectief ontslag iets lager: 5.115 werknemers in 2026 tegenover 5.290 in 2025. Volgens SD Worx wijst dit erop dat er vandaag meer herstructureringsdossiers zijn, maar gemiddeld van kleinere omvang.
“Na het uitzonderlijk zware jaar 2024 en de piek die we in 2025 zagen met enkele zeer grote dossiers, zien we in 2026 meer collectieve ontslagen verspreid over verschillende ondernemingen. Het aantal getroffen werknemers blijft hoog, maar wordt minder sterk bepaald door één of twee uitzonderlijk grote herstructureringen”, duidt Claire Possemiers, Legal Consultant bij SD Worx, de laatste cijfers.
Vlaanderen veel harder getroffen, Brussel valt sterk terug
De grootste verschuiving zien we op regionaal niveau. Van alle werknemers die betrokken zijn bij een aangekondigd collectief ontslag in de eerste helft van 2026:
- 3.372 werknemers werken in Vlaanderen (+51% tegenover 2025)
- 1.528 werknemers in Wallonië (-24%)
- 215 werknemers in Brussel (-79%)
Daardoor stijgt het aandeel van Vlaanderen van 42% naar bijna 66% van alle aangekondigde collectieve ontslagen. Vooral Antwerpen (1.371 werknemers) en West-Vlaanderen (1.099 werknemers) worden zwaar getroffen. In Wallonië blijft Henegouwen (1.191 werknemers) veruit de zwaarst getroffen provincie.
Grootste stijgers en dalers per regio
Logistiek in België onder druk
Ook sectoraal is er een opvallende verschuiving. In de eerste helft van 2025 was de distributiesector het zwaarst getroffen met 1.847 aangekondigde ontslagen, voornamelijk door het dossier-Cora. In 2026 komt de transport- en logistieke sector op de eerste plaats met 1.853 aangekondigde ontslagen, goed voor meer dan één derde van alle aangekondigde collectieve ontslagen. Grote dossiers bij onder meer H&M Logistics, Nike European Logistics Center en UPS Belgium wegen zwaar op de cijfers.
Daarnaast blijven ook de volgende sectoren onder druk staan:
- petrochemie (924 werknemers)
- metaalverwerkende industrie (820 werknemers)
“De verschuiving richting logistiek is opvallend. De sector voelt de impact van automatisering, internationale concurrentie en reorganisaties binnen distributiecentra. Daardoor zien we vandaag een concentratie van collectieve ontslagen die we vorig jaar vooral in de distributiesector zagen.” duidt Claire Possemiers, Legal Consultant bij SD Worx.
Sociaal overleg voorkomt ongeveer één op tien aangekondigde ontslagen
Belangrijk is het onderscheid tussen een aankondiging van een collectief ontslag en de uiteindelijke betekening ervan. Bij een aankondiging start de informatie- en raadplegingsprocedure. Pas na afloop wordt duidelijk hoeveel jobs effectief verdwijnen.
Bij de dossiers die in de eerste helft van 2026 werden afgerond:
- 4.539 werknemers waren oorspronkelijk betrokken bij een aangekondigd collectief ontslag;
- Uiteindelijk werden 4.072 ontslagen betekend.
Dat betekent dat 467 aangekondigde ontslagen werden vermeden, of ruim 10%. In dezelfde periode van 2025 werden zelfs 760 aangekondigde ontslagen vermeden (van 6.403 naar 5.643), goed voor bijna 12%.
Vermeden ontslagen dankzij overleg
“Deze cijfers tonen dat sociaal overleg wel degelijk een verschil maakt. Niet elk aangekondigd ontslag wordt effectief uitgevoerd. Via alternatieven zoals natuurlijke afvloeiingen, interne hertewerkstelling of aangepaste reorganisatieplannen kunnen werkgevers en werknemersvertegenwoordigers een deel van het banenverlies beperken”, Claire Possemiers, Legal Consultant bij SD Worx.
Van ontslagvergoeding naar toekomstinvestering
SD Worx merkt zelf een duidelijke verschuiving in de inhoud van sociale plannen. Onderhandelingspartners besteden steeds meer aandacht aan maatregelen die de inzetbaarheid van werknemers op de arbeidsmarkt versterken. Opvallend is dat recente sociale plannen steeds vaker een individueel opleidingsbudget voorzien bovenop de wettelijke outplacementverplichtingen, terwijl extra opleidingsmaatregelen vroeger vaak beperkt bleven of volledig ontbraken. Werknemers kunnen dit budget inzetten voor bijscholing, omscholing of aanvullende studies die hun kansen op een nieuwe tewerkstelling vergroten.
“Opvallend is dat niet alleen het aantal opleidingsmaatregelen toeneemt, maar ook de omvang van de voorziene budgetten. In de afgelopen twee jaar is het gemiddelde opleidingsbudget duidelijk gestegen. Vandaag ligt een individueel opleidingsbudget in sociale plannen vaak tussen 2.000 en 3.000 euro met uitschieters tot 5.000 euro per werknemer.”
Claire Possemiers, Legal Consultant bij SD Worx
”De moderne sociale dialoog bij de onderhandelingen van sociale plannen gaat niet langer uitsluitend over afscheid nemen van werknemers, maar ook over investeren in hun volgende carrièrestap. Opleidingsbudgetten zijn daarvan een steeds zichtbaarder bewijs.”
De groeiende aandacht voor opleiding lijkt niet los te staan van de positieve hertewerkstellingsresultaten na een collectief ontslag. Volgens cijfers van de VDAB vindt ongeveer zeven op de tien werknemers binnen enkele maanden opnieuw een job. Opleidingsmaatregelen kunnen daarbij een belangrijke hefboom.
