Werk is de beste weg uit de armoede. Het is een mantra dat zo vaak is herhaald dat het bijna buiten elke kritiek staat. Feit is dat wie werk heeft, veel beter beschermd is tegen armoede. Maar wie vandaag in armoede leeft en werkzoekende is, ervaart een steeds moeilijkere zoektocht naar een duurzame tewerkstelling. De veralgemeende invoering van flexwerk op 1 juli 2026 vermindert de jobkansen van kwetsbare werkzoekenden drastisch. Het aantal ontvangen vacatures voor flexwerk bij de VDAB neemt exponentieel toe. Waar er in 2016 nog maar 2.762 openstaande vacatures voor flexwerk waren, zijn dat er in 2025 23.923 vacatures (cijfers VDAB).
Flexwerk lijkt de nieuwe norm
Waar reguliere deeltijdse contracten of zelfs interimwerk voorheen de norm waren, is flexwerk nu alomtegenwoordig. Verschillende experten waarschuwen dat flexwerk reguliere, laagdrempelige deeltijdse contracten zal verdringen (HIVA, 2023). Het verdringingseffect van flexwerk op andere jobs meten is niet eenvoudig (FOD Sociale Zekerheid). Vanuit de leefwereld van mensen in armoede, is het wel duidelijk. De kansen op werk slinken voor mensen in een kwetsbare positie.
“Flexwerk bemoeilijkt mijn zoektocht naar werk. Er staat overal ‘flexwerkers gezocht’, maar ik mág geen flexwerk doen omdat ik een uitkering heb. Iedereen moet langer en meer werken, maar het wordt mij zo onmogelijk gemaakt. Mijn werkloosheidsuitkering is beperkt.”
De arbeidsmarkt wordt steeds minder toegankelijk voor wie geen diploma heeft of voor mensen met een beperking of rugzakje om allerlei redenen. Het schoentje knelt twee keer. Het gaat over het overbruggen van de afstand die de arbeidsmarkt heeft tot jou én op het einde van de rit effectief een job vinden. En daar verknallen de nieuwe flexijobs het nu voor heel wat werkzoekenden.
Weg naar duurzaam werk loopt dood voor bepaalde groepen
Met de structurele inbedding van flexwerk in quasi alle sectoren is de weg naar duurzaam en lonend werk voor de meest kwetsbaren veranderd van een hindernissenparcours naar een doodlopende straat. Het Netwerk tegen Armoede waarschuwt al maanden voor een stijgend armoederisico ten gevolge van heel wat ingrijpende hervormingen op alle niveaus: de beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd en nu ook de veralgemeende invoering van flexijobs (federaal), de grote besparingen bij VDAB (Vlaams) en de onderfinanciering van de OCMW’s (lokaal). Dat zal leiden tot meer mensen die in armoede vallen, maar het zal bovendien armoede verdiepen voor wie al in de miserie zat. Het wordt nog moeilijker om eruit te geraken.
Flexijobs vergroten de sociale ongelijkheid in de samenleving
Wie al een stabiel inkomen heeft door pensioen of 4/5de werkt, heeft vrije toegang tot flexwerk. De deuren blijven echter gesloten voor wie écht een hefboom nodig heeft om werk en een hoger inkomen te vinden. Mensen in armoede, mensen in langdurige ziekte of mantelzorgers smeken al jaren om werk op maat, om een beperkt aantal uren per week te kunnen werken als veilige opstap of finaal eindpunt. Nu dat flexibele arbeidsregime er eindelijk is, is het wettelijk vergrendeld voor wie er het meeste baat bij zouden hebben. De combinatie van (minder dan) deeltijds werk met aanvullende uitkering, is zeer moeilijk in de praktijk. Nochtans is voltijds werken niet voor iedereen mogelijk. Die groepen hebben nood aan flexwerk, maar ze staan erbij en kijken ernaar en worden institutioneel uitgesloten.
“Ik zit inmiddels tien jaar in de invaliditeit. Bij een re-integratietraject zou het deugd doen om hier en daar al eens een paar uur te gaan werken om te proeven van de arbeidsmarkt. Maar het mag simpelweg niet van de wetgever. Op die manier word je gefnuikt in je groei.”
Mensen in armoede twee keer kind van de rekening
De belastingvrijstelling van flexwerk verhoogt de financiële druk op de sociale zekerheid, dat kaart ook minister Van Petegem aan (De Standaard). De staat mist inkomsten terwijl ze anderzijds extra besparingen invoert tegen de begrotingscontrole in het najaar 2026. Elke misgelopen euro verkleint rechtstreeks de beleidsruimte om de laagste uitkeringen eindelijk op te trekken tot boven de Europese armoedegrens (1.565 netto euro voor een alleenstaande). Dat treft mensen in armoede dubbel zo hard. De arbeidsmarkt drukt hen weg én hun sociaal vangnet brokkelt af. Wie echt armoede wil bestrijden, moet bestaanszekerheid garanderen.
Maak werk van maatwerk in plaats van flexwerk
We moeten het roer fundamenteel omgooien. Daarom roepen we de federale overheid op: ‘bezint eer ge begint’. Flexwerk ontwricht onze reguliere arbeidsmarkt. Onze boodschap is even eenvoudig als dringend: “Pak flexwerk aan en werk armoede weg”. Begeleid werkzoekenden en werkgevers naar een inclusieve arbeidsmarkt. Zorg voor wet- en regelgeving die een uitkering vlot laat combineren met een inkomen uit arbeid. Wees gerust, heel wat mensen die vandaag mantelzorger zijn, ziek zijn en niet-beroepsactief zullen de stap zetten naar tewerkstelling … al is het maar voor een beperkt aantal uren. Maak werk van maatwerk in plaats van flexwerk.
Gastbijdrage door Sanne Coremans – beleidsmedewerker Werk Netwerk tegen Armoede
