Deze column is de laatste in de reeks Chili Con Caers van dit academiejaar. Na het zomerreces van ZigZagHR duikt deze column weer wekelijks in jouw news feed op, maar voorlopig laat ik de actualiteit gedijen zoals ze wil en zoek ik net zoals zovele andere Vlamingen de grote vakantie op. Ook nu weer word ik in deze periode aangeklampt met de vraag hoe je zo’n grote vakantie goed aanpakt, of wat je beter niet doet. Vrienden, collega’s, journalisten, iedereen lijkt wel op zoek naar de nieuwe hype die deze grote vakantie zoveel beter maakt dan de vorige. Maar wat denk jij als hr-professional daar nu van?
Ik herinner dezer dagen aan ons eigen onderzoek waarmee we enkele jaren geleden nog de voorpagina van het Het Laatste Nieuws haalden, helemaal links bovenaan met een oranje parasolletje erbij. Dat onderzoek verduidelijkte toen dat we massaal gelijkaardige strategieën toepassen in de periode rond onze grote vakantie. Heel wat werknemers gaan in de aanloop naar die vakantie bijvoorbeeld wat harder werken om al het werk van de plank te krijgen. Misschien ken je zelf ook dat gevoel als het zwarte cijfer achter je email inbox op nul springt en je dus voor heel even geen uitstaand werk meer hebt. Misschien ken je zelfs het lichte schuldgevoel omdat je enkele van die mails op gelezen hebt gezet door ‘wat bedoel je precies?’ naar de verzender terug te sturen en misschien heb je ook wel eens de urgentie gevoeld om je laptop snel dicht te duwen vooraleer er weer een nieuwe mail binnen kwam. In dat geval ben je heus niet alleen: veel werknemers vinden het oké om even harder te werken om dan beloond te worden door het gevoel van afwerking. Bovendien blijken we ook collectief gelijkaardig gedrag te stellen als we terugkeren. Veel werknemers rapporteren bijvoorbeeld dat ze in de weken na hun vakantie harder werken om het werk gedaan te krijgen dat zich tijdens de vakantie opgestapeld heeft.
Uit ons onderzoek bleek ook dat beide handelingen niet echt significant inwerkten op de kans om een burn-out te ontwikkelen. Maar die kans verdubbelde wel voor wie tijdens de grote vakantie nadrukkelijk bleef verder werken en voor wie aangaf dat men tijdens de vakantie bereikbaar was gebleven. Ook vandaag zou ik op basis van die bevindingen nog steeds adviseren om voldoende te deconnecteren van het werk tijdens de grote vakantie. Afstand nemen doet wonderen voor het reguleren van emoties en het terugvinden van het helicopterperspectief en het vormt een basis waarop het volgende werkjaar kan worden gebouwd.
Aan hr-professionals vertel ik in deze periode ook vaker dat ze moeten opletten als hun werknemers terugkeren uit vakantie. We raken immers wel eens geïnspireerd op een bergtop in de Alpen, een cruise tussen Noorse fjorden of van een heerlijke roséwijn op een Toscaanse akker. Opeens hebben we door hoe het allemaal anders moet of beter kan. Zodra we terug op het werk zijn, gaan we dan ook enthousiast job craften om die vakantie-ideëen uit te werken. Dat is geweldig vanuit ons perspectief, maar niet zelden een nachtmerrie voor leidinggevenden en hr-professionals. Want zij zien dat gedrag niet alleen bij jou, maar ook bij je 15 andere collega’s. Als iedereen individueel aan het craften gaat, wordt er vaak collectieve chaos gecraft. In combinatie met de extra inspanning die we leveren om het opgestapelde werk van de plank te krijgen is het dus geen wonder dat het zogenaamde ‘holiday-effect’ al snel na de terugkeer uit vakantie uitgewerkt is.
Hr-professionals maken dus best werk van reflectiemomenten tijdens de zomervakantie om tot collaboratieve crafting te komen. Daarbij zoeken werknemers actief naar een pareto-optimum: een werknemer mag pas craften naar iets beter voor zichzelf als niemand daar slechter af door raakt. Dat kan best wat onderhandeling vereisen, maar finaal zien we wel dat er sterke positieve groepsemoties ontstaan zodra er pareto-optima worden bereikt.
Voor deze zomer zou ik ook willen oproepen om eens niet ‘te’ te gaan. Het lijkt immers wel alsof zowat alles gepolariseerd moet worden. Sommigen roepen op om te ontspannen door eens superactief te zijn, terwijl anderen je net een klooster, abdij of een dure retraite aanpraten. Van sommigen moet je eens met je hele familie weg (ja, ook de bomma van 93 moet echt mee naar Peru), terwijl anderen je net een kind- en partnervrij verlof aanbevelen. Maar misschien moeten we toch maar eens terugkeren naar die eeuwenoude wijsheid: alles met mate.
Boek deze zomer dus eens niet alle dagen te vol of te leeg. Kies deze zomer eens niet voor totale bereikbaarheid of voor totale deconnectie, maar voor enkele korte en getimede werkmomenten tijdens je vakantie. Omdat even connecteren en stevig knallen soms beter kan zijn dan wekenlang piekeren omdat je ‘weg’ moet blijven van het werk. Lijst op die bergtop eens geen zeven prioriteiten of mijlpalen op die je volgend jaar wil nastreven, maar laat je ook niet leiden door laissez-faire. Het eerste leidt meestal tot zoveel verandering en fricties met de niets-vermoedende omgeving dat nostalgie en conflicten vooruitgang verlammen, terwijl berusting carrièredeuren negeert en die pas overweegt als die deuren (door tijdsgebrek in de resterende carrière) definitief gesloten zijn. Trop is te veel, zei Paul Vanden Boeynants, maar te weinig ook. Alles met mate dus.
Laten we deze vakantie dus maar gebruiken om eens tot rust te komen, zonder iets ‘te’ te doen. Misschien duurt ons holiday effect dit jaar dan net iets langer. Fijne zomer iedereen, en tot 31 augustus.
