Het nieuws van deze week was triest en dankbaar. Het netwerk rond Margriet Hermans kondigde immers tegenslag aan die bekend noch onbekend Vlaanderen onberoerd liet. Temeer omwille van de opvallende boodschap waarin Hermans al meteen terugblikte en haar leven fantastisch noemde, vol liefde, vriendschap en plezier. Een leven waar ze met veel dankbaarheid op terug kon kijken. Toevallig publiceerde De Standaard net dit weekend een interview met Johan Verminnen die nog een laatste keer op het podium wil omdat hij vindt dat er aan elke reis een einde komt en goed wil aankomen. Wat denk jij als hr-professional daar nu van?
In een eerdere column voor deze community, had ik het al eens over de Kübler-Ross curve die ook nu weer erg relevant is. De curve werd ontwikkeld om het rouwproces in beeld te brengen, maar werd gaandeweg couranter gebruikt om met negatief nieuws of veranderingsprocessen om te gaan. Volgens Kübler-Ross gaan we tijdens het rouwproces eerst door vier fases van schade (schok, ontkenning, frustratie en depressie) om daarna weer stabiliteit te vinden doorheen drie fases van herstel (experimenteren, beslissen en integreren). Om de curve goed te kunnen toepassen, zijn er wel drie belangrijke weetjes. Ten eerste duren niet alle fases bij iedereen even lang. Sommige mensen stabiliseren bijvoorbeeld heel snel na een schok en ontkennen amper, terwijl anderen soms langer vast zitten in ontkenning of depressie dan anderen. Je kan dus onmogelijk oordelen of een bepaalde boodschap, keuze of gedrag nu snel of traag komt. Zeker als het over rouw gaat, hoeven we niemand te veroordelen omdat die de gemiddelde curve (of maatschappelijke norm) niet volgt.
Ten tweede deelt niet iedereen meteen het negatieve nieuws met de buitenwereld, waardoor de boodschap niet altijd moet corresponderen met de fases van schok of ontkenning. De persoon is die fases immers misschien al voorbij wanneer het nieuws wordt verspreid. En dat is meteen ook het derde weetje: op het ogenblik dat wij het nieuws horen zitten wij misschien in schok en zullen we op die manier reageren, terwijl de persoon zelf al verder zit op de curve en andere dingen van ons nodig heeft.
Wie Hermans niet in haar privéleven kent, kan moeilijk inschatten waar zij zich nu op haar Kübler-Ross curve bevindt. Maar de media accentueerden wel het spanningsveld tussen haar boodschap en onze eigen Kübler-Ross curve, die het onverwacht, lovend en inspirerend maakt dat ze er meteen zo’n krachtige boodschap aan kan koppelen: dat we niet moeten treuren om wat er niet meer komt, maar dankbaar moeten zijn voor wat we hebben gekregen. Omdat tijd altijd eerst geeft voordat het neemt. Afgenomen tijd is geen straf, maar gegeven tijd is wel een geschenk.
Net daarom contrastreert die titel bij Johan Verminnen zo sterk. Die lijkt immers te benadrukken dat een leven of een carrière niet af is en dat er dus nog iets nodig is om het ‘af’ of ‘goed’ te maken. Maar is het eigenlijk ooit ‘af’?
Als hr-professional herken je daarin waarschijnlijk meteen de product-focus: we zijn erop gericht om iets heel concreet te bereiken zoals miljonair worden, rond de maan vliegen of eindelijk die promotie naar het directieniveau maken. Die product-focus maakt ongelukkig als het doel niet gehaald wordt en maakt ook niet altijd zomaar gelukkig als het doel wél gehaald wordt. Werknemers krijgen dan vaak een nieuw doel in beeld, of worstelen met het proberen behouden van wat ze verworven hebben (zoals een demotie vermijden).
Daarom sturen hr-professionals liever naar de proces-focus. Het kan immers erg mentaal gezond zijn, weerbaarheid en veerkracht creëren als werknemers vinden dat hun carrière compleet kan zijn zonder af te zijn. Dat hun carrière goed kan zijn en dat meer niet per se nodig of beter is, maar eerder goed op een andere manier. In de proces-focus is het doel daarom ondergeschikt aan het gevoel dat men heeft terwijl men naar het doel onderweg is. Net zoals in de product-focus kan er ook in die proces-focus uiteraard teleurstelling ontstaan als het doel niet wordt gehaald (mentale immuniteit voor tegenslag is maar weinigen gegeven), maar wie het proces centraal stelde heeft onderweg wel voldoende geluk beleefd om die teleurstelling uit te vlakken. De teleurstelling is dan geen smet op de carrière maar kan een lichte schakering van puur roze blijven.
De boodschap van Hermans inspireert rond de proces-focus, terwijl de titel van Verminnen de product-focus dient. En voor die laatste hopen we dat die laatste keer op het podium het af mag maken.
Laten we deze week dus maar gebruiken om eens na te gaan in welke mate onze werknemers een proces- of een productfocus hebben, door hen te vragen of hun carrière op dit ogenblik compleet is zonder af te zijn. Omdat zij daarop zullen vragen of dat niet hetzelfde is en wij dan een open doel hebben om het verschil uit te leggen. Zo planten we een zaadje aan reflecties dat aan het groeien gaat. En wij gaan genieten van die groei, niet van het uiteindelijke resultaat.
Ralf Caers
===
In zijn wekelijkse rubriek ‘Chili con Caers’ geeft Ralf Caers smaak aan de HR-actualiteit en roept hij op tot kritische reflectie
