Het kan iedereen overkomen: een gebeurtenis die je loopbaan helemaal op zijn kop zet. Een reorganisatie, ontslag, ziekte van een partner of kind, overlijden van een collega,… Maar ook positieve wendingen, zoals een onverwachte promotie of plots de kans om een groot project te leiden. Zulke gebeurtenissen noemen we loopbaanschokken. Ze komen onverwacht, liggen buiten onze controle en ze dwingen ons om stil te staan bij onze loopbaan. In een recent practitioner essay in Career Development International laten Jos Akkermans en William Donald zien hoe HR en loopbaanprofessionals medewerkers kunnen ondersteunen om sterker uit zo’n schok te komen.
Het essay reikt drie concrete aanpakken aan die direct toepasbaar zijn in organisaties: metaforen gebruiken, scenario’s oefenen en verhalen herschrijven.
1 – Metaforen als gespreksinstrument
Een loopbaan is soms een storm, soms een reis, soms een bergpad. Zulke metaforen helpen mensen om hun gevoelens en ervaringen rond een loopbaanschok uit te drukken. Het maakt zware of onduidelijke situaties tastbaar.
Tips voor HR:
- Breng metaforen binnen in ontwikkelgesprekken: vraag medewerkers hoe zij hun loopbaan zien of beleven.
- Stimuleer teams om samen een beeldtaal te ontwikkelen rond verandering. Dat maakt onzekerheid minder bedreigend.
- Laat mensen hun eigen metaforen kiezen: zo wordt reflectie persoonlijk en krachtig.
2 – Scenario’s als voorbereiding
Wat als je morgen je job kwijt bent? Wat als je plots leidinggevende wordt van je team? Wat als je sector in een crisis belandt? Zulke scenario’s kan je oefenen in een veilige omgeving. Het helpt medewerkers om niet verlamd te raken, maar voorbereid en zelfbewust te reageren.
Tips voor HR:
- Gebruik scenario’s in leiderschapsontwikkeling en mobiliteitsprogramma’s.
- Bouw simulaties in tijdens reorganisaties of outplacementtrajecten.
- Geef medewerkers ruimte om te experimenteren en reflecteer na afloop samen.
3 – Narratieven als richtingwijzer
Loopbanen zijn verhalen. En verhalen kan je herschrijven. Door medewerkers verschillende toekomstscenario’s te laten verkennen – ook de minder gewenste – ontstaat ruimte om opnieuw richting te geven. Een ontslag kan dan, hoe pijnlijk ook, onderdeel worden van een groter verhaal van groei en heroriëntatie.
Tips voor HR:
- Zet storytelling-technieken in tijdens coaching of teamdagen.
- Stimuleer medewerkers om hun eigen “loopbaanverhaal” hardop te vertellen en alternatieven te schetsen.
- Gebruik narratief werk in re-integratie, bij talentontwikkeling en in loopbaanprogramma’s.
HR als partner in wendbaarheid
Loopbaanschokken zijn geen uitzondering meer, ze zijn de realiteit van een arbeidsmarkt in beweging. HR kan medewerkers helpen er sterker uit te komen. Niet door alles glad te proberen strijken, maar door ruimte te maken voor reflectie, oefening en herinterpretatie. De drie tools – metaforen, scenario’s en narratieven – zijn laagdrempelig, krachtig en direct toepasbaar en ze kunnen medewerkers helpen om grip te krijgen op onzekerheid en hen zo versterken hun veerkracht.
En zo kan je als HR-professional een verschil maken en draag je bij aan loopbanen, waarin mensen productief, gezond en gemotiveerd blijven, ook wanneer het onverwachte gebeurt.
