Shadow AI groeit in Belgische organisaties

Inetum-onderzoek toont dat AI steeds vaker deel uitmaakt van het dagelijkse werk, maar dat governance, cybersecurity en duidelijke AI-richtlijnen achterop hinken

Van lange rapporten samenvatten tot e-mails en presentaties opstellen: artificiële intelligentie is in korte tijd een vast onderdeel van ons dagelijkse werk geworden. Volgens de nieuwste Europese Digitale Barometer, uitgevoerd door Institut Bona Fidé in opdracht van Inetum, gebruikt 68% van de Belgische leidinggevenden al AI binnen hun organisatie. Toch gebeurt dat vaak nog buiten de afgesproken regels en procedures: 47% geeft toe AI in het geheim op het werk te gebruiken, terwijl 18% tools of software gebruikt die niet door de werkgever zijn goedgekeurd. Tegelijk maakt zes op de tien leidinggevenden zich zorgen over het risico op cyberaanvallen op hun organisatie. Jouri Goos, Head of Consulting bij Inetum België, deelt vijf manieren waarop organisaties meer waarde uit AI kunnen halen en tegelijk de cyberveiligheidsrisico’s en shadow-AI onder controle kunnen houden.

Bijna zeven op de tien Belgische leidinggevenden (68%) geven aan dat hun organisatie AI gebruikt. Daarmee is de technologie een essentieel onderdeel van het dagelijkse werk geworden. Bij bedrijven met meer dan 250 werknemers loopt dat aandeel zelfs op tot 76%. Veel leidinggevenden gebruiken AI bovendien frequent: 59% zet de technologie minstens enkele keren per week in en een op de vier doet dat dagelijks. Bij leidinggevenden jonger dan 45 jaar stijgt dat laatste cijfer tot 30%.

De voordelen zijn duidelijk. Drie op de vier Belgische AI-gebruikers (75%) zeggen dat AI hun productiviteit verhoogt en 64% vindt dat de technologie hun werkomstandigheden verbetert. Toch merkt niet iedereen een verschil: een op de vier zegt helemaal geen impact te voelen. Dat suggereert dat veel organisaties AI voorlopig vooral inzetten voor eenvoudige taken, en minder voor strategische toepassingen.

Shadow-AI zet governance onder druk

AI wordt dan wel breed gebruikt, maar niet altijd openlijk. Bijna de helft van de Belgische leidinggevenden (47%) geeft toe AI te gebruiken zonder collega’s of het management daarvan op de hoogte te brengen. Bij middelgrote bedrijven met 10 tot 250 werknemers loopt dat cijfer op tot 55%.

Sommigen gaan nog een stap verder. Bijna een op de vijf leidinggevenden (18%) gebruikt tools of software die het bedrijf niet heeft goedgekeurd. Bij leidinggevenden jonger dan 45 jaar stijgt dat aandeel tot 27%. Opvallend, want zes op de tien leidinggevenden (60%) maken zich tegelijk zorgen over het risico op cyberaanvallen op hun organisatie.

“Veel werknemers zien de meerwaarde van AI, maar gebruiken de technologie vaak sneller dan organisaties duidelijke kaders kunnen uitwerken”, zegt Jouri Goos, Head of Consulting bij Inetum België. “AI blijft nog te vaak beperkt tot eenvoudige taken, zoals e-mails herschrijven of vergaderingen samenvatten. De echte opportuniteit ligt in toepassingen die betere beslissingen ondersteunen, kennis breder toegankelijk maken en de samenwerking versterken. Dat vraagt om duidelijke richtlijnen, betrouwbare tools en een cultuur die verantwoord experimenteren stimuleert, in plaats van AI-gebruik naar de achtergrond te verdringen.”

Jouri Goos deelt vijf praktische tips om meer zakelijke waarde uit AI te halen, zonder bedrijfsgegevens of de cyberveiligheid in gevaar te brengen:

1. Beveilig identiteiten en toegang: veilige toegang vormt de basis voor meer geavanceerde AI-toepassingen. Multifactor-authenticatie helpt ongewenste toegang te voorkomen en geeft organisaties meer vertrouwen om AI ook voor complexere taken in te zetten.
2. Beperk de toegangsrechten: niet iedereen heeft toegang nodig tot elke AI-omgeving of dataset. Geef medewerkers alleen toegang tot wat ze nodig hebben en controleer accounts met uitgebreide rechten regelmatig. Zo verkleinen organisaties de veiligheidsrisico’s en kunnen ze AI veiliger opschalen binnen teams.
3. Controleer de AI-output voordat je ermee aan de slag gaat: AI kan tijd besparen, maar maakt ook fouten. Onjuiste, verouderde of bevooroordeelde informatie kan leiden tot slechte beslissingen of onveilige code. Controleer belangrijke feiten, analyses en code daarom altijd aan de hand van betrouwbare bronnen. Zo kunnen organisaties AI ook veilig inzetten voor complexere taken en beslissingen.
4. Gebruik AI als sparringpartner, niet als schrijfassistent: de meeste mensen gebruiken AI om content te produceren, maar de echte meerwaarde zit in kritisch meedenken en betere beslissingen helpen nemen. Vraag AI om een voorstel kritisch te bekijken, blinde vlekken in een strategie op te sporen of alternatieve scenario’s te verkennen. Zo versterk je klantvoorstellen, strategische plannen en innovatieprocessen, zonder gevoelige informatie te delen.
5. Zet interne expertise om in schaalbare kennis: een groot deel van de kennis binnen een organisatie zit in de hoofden van medewerkers. AI helpt om die expertise vast te leggen en te structureren, bijvoorbeeld door interviews of transcripties om te zetten in veelgestelde vragen, onboardinggidsen, beslissingsbomen en opleidingsmateriaal. Gebruik voor gevoelige informatie professionele AI-tools met beveiliging op bedrijfsniveau en werk waar mogelijk met geanonimiseerde gegevens.