Loopbanen staan onder druk. AI hertekent functies, internationale onrust weegt door op de arbeidsmarkt, en de vraag of loopbanen nog toekomstbestendig zijn, wordt steeds urgenter. Dat blijkt uit de Loopbaanradar, een onderzoek van Antwerp Management School en SD Worx naar de impact van maatschappelijke veranderingen op de beleving van werk en loopbanen bij 1.879 werknemers.
Belgische werknemers krijgen vandaag de dag niet met één grote verandering te maken, maar met meerdere ontwikkelingen die hun werk en loopbaan raken. Terwijl AI eerder als kans gezien wordt, komen veranderingen in het pensioenbeleid en langer werken vaker als bedreiging naar voren. Deze ontwikkelingen kleuren niet alleen hoe werknemers naar hun loopbaan kijken, maar ook hoe ze hun huidig werk beleven. De Loopbaanradar onderzocht acht ontwikkelingen en of die gezien worden als bedreiging of kans. Daarvan werden er drie overwegend als bedreiging ervaren, twee overwegend als kans.
De vraag is dan ook niet alleen welke veranderingen op ons afkomen, maar vooral wat ze betekenen voor de manier waarop mensen vandaag en morgen kunnen blijven werken. Zo ervaart 52% van de bevraagde werknemers de impact van AI vandaag eerder positief; een op drie als een bedreiging. Langer werken en veranderingen in het pensioenbeleid worden vaker als bedreiging ingeschat (61%). Ook veranderende regelgeving rond werk en sociale zekerheid (50%) en internationale conflicten (51%) worden door ongeveer de helft van de bevraagde werknemers als bedreiging genoemd.
Hoe werknemers deze veranderingen ervaren, hangt ook samen met hun werkbeleving. Uit het onderzoek blijkt onder andere dat AI op korte termijn de werkprestaties ten goede komt, maar ook leidt tot zorgen over jobverlies en kansen op het vinden van een andere job. Bezorgdheid om veranderingen in pensioenbeleid en wijzigende regelgeving rond werk en sociale zekerheid werken negatief in op prestaties, werkplezier en mentale gezondheid.
Daarnaast verschilt het ook naargelang leeftijd en functie welke ontwikkelingen werknemers als belangrijk beschouwen. Door bevraagde werknemers tot en met 39 jaar benoemen vooral AI als ontwikkeling met de grootste impact op hun loopbaan, terwijl 50-plussers vaker verwijzen naar het langer werken. De bevraagde werknemers in uitvoerende functies verwachten dan weer minder impact van AI.
Sofie Jacobs & Ans De Vos, Professoren loopbaanontwikkeling aan Antwerp Management School: “Dezelfde ontwikkelingen hebben niet voor iedereen dezelfde betekenis. Bovendien spelen verschillende veranderingen tegelijk, die zowel kansen als onzekerheden met zich meebrengen. Om te begrijpen wat dit betekent voor duurzame loopbanen, volstaat het daarom niet om één trend eruit te lichten. We moeten ook kijken naar hoe werknemers deze veranderingen ervaren, en wat ze betekenen voor hun werk vandaag en hun loopbaan in de toekomst.”
“Dat werknemers vandaag met zoveel verschillende ontwikkelingen tegelijk te maken krijgen, vraagt om maatwerk. Wat voor de ene werknemer een kans is, kan voor een collega net een bedreiging betekenen. Zo vreest een kwart voor jobverlies of voor langdurige uitval door ziekte. Als werkgever is het dan ook belangrijk om in te spelen op die verschillende vertrekposities, in plaats van met één aanpak voor iedereen te werken. Positief is dat twee derde beseft dat voortdurend bijleren nodig is om mee te blijven. Met de Loopbaanradar willen we organisaties helpen om dat soort inzichten concreet te vertalen naar hun eigen loopbaanbeleid.”
Jan Laurijssen, HR onderzoeker en consultant bij SD Worx
Vooruitkijken: blijven bijleren is het beste wapen tegen onzekerheid
Vooruitkijkend naar de komende 3 tot 5 jaren, zien de bevraagde werknemers het aantal bedreigingen eerder licht toenemen dan afnemen. Tegelijk verwachten ze dat hun werk en loopbaan blijven veranderen. Zo denkt 67% voortdurend te moeten bijleren en verwacht 38% nieuwe vaardigheden te moeten ontwikkelen. Maar er zijn ook zorgen om de toekomst: ongeveer een kwart vreest de huidige job te verliezen (26%) of langdurige uitval (26%). De resultaten tonen daarmee een dubbel beeld: werknemers zien het belang van blijven leren en ontwikkelen, maar zijn tegelijk onzeker over hun verdere loopbaan.
“Voor werknemers komt er vandaag veel samen, terwijl de toekomst onzeker is. Het is daarom belangrijk om de impact van één verandering niet los te koppelen van het grotere geheel.”
Prof. dr. Ans De Vos, Antwerp Management Schoo
“Dat zoveel werknemers verwachten voortdurend te moeten bijleren, is veelzeggend. Maar een toekomstbestendige loopbaan vraagt meer dan nieuwe vaardigheden. Ook werkplezier, gezondheid en perspectief tellen mee.”
Prof. dr. Sofie Jacobs, Antwerp Management School
“Langer werken zien werknemers als de grootste bedreiging; daarom is het aan iedereen om mee te bouwen aan duurzame en werkbare loopbanen.”
Jan Laurijssen, HR onderzoeker en consultant bij SD Worx:
