Samenvatting
Ondanks economische onzekerheid en de snelle opmars van AI is de aanwervingsintentie bij Belgische kmo’s groter dan ooit: 52,5% wil dit jaar nog extra medewerkers aantrekken. AI wordt vooral gezien als een hefboom voor efficiëntie, niet als een vervanger van jobs. Talent aantrekken en behouden blijft de grootste HR-uitdaging, waardoor kmo’s vooral investeren in opleiding, duurzame inzetbaarheid, welzijn en digitalisering. Tegelijk blijft kostenbeheersing hoog op de agenda via interne reorganisaties, automatisering en een kritischere blik op personeelskosten.
Meer dan de helft van de kleine en middelgrote bedrijven in ons land (52,5%) is van plan om dit jaar nog extra personeel in dienst te nemen. Dat waren er in de voorbije jaren nooit zo veel. Meer dan 1 op de 3 kmo’s schat de economische vooruitzichten voor het komende halfjaar dan ook positief in, terwijl 1 op de 4 minder hoopvol is. Bijna 6 op de 10 Belgische kleine en middelgrote ondernemingen zullen de komende zes maanden wel proberen om de kosten verder terug te dringen omwille van de turbulente en moeilijke economische omstandigheden. Dat alles blijkt uit de halfjaarlijkse KMO Werkbarometer van hr-dienstverlener Acerta en ondernemersorganisaties ETION en VKW Limburg.
Twee keer per jaar peilen Acerta en de ondernemersorganisaties ETION en VKW Limburg naar de toekomstverwachtingen van Belgische kmo’s met 5 tot 100 werknemers. Hoe blikken de kmo-bedrijfsleiders vooruit naar komend half jaar? Bedrijven zetten gezien de moeilijke economische omstandigheden minder in op groei en meer op kostenbeheersing (58,3%) en efficiëntie, zo blijkt. Dat vertaalt zich vooral in interne reorganisaties van de medewerkers (31,3%), uitgestelde aanwervingen (24,4%) en vrij hoge ontslagverwachtingen. 15,3% van de kmo’s denkt de komende zes maanden mensen met een vast contract te moeten ontslaan.
Toch signaleren de cijfers ook positieve evoluties. Meer dan de helft van de kmo-bedrijfsleiders (52,5%) is van plan om het komende halfjaar extra medewerkers aan te werven. Dat is het hoogste aandeel sinds de start van de KMO Werkbarometer in 2021. Best opvallend gezien de razendsnelle evoluties in AI, die ervoor zorgen dat bepaalde functies verdwijnen of anders ingevuld kunnen worden. Bovendien denkt 13,2% dat ze die medewerkers ook ‘(heel) gemakkelijk’ zal kunnen aantrekken. Dat is bijna een verdubbeling ten opzichte van de vorige meting zes maanden geleden, toen amper 7,3% de zoektocht als ‘makkelijk’ beschouwde. Dat optimisme neemt echter niet weg dat nog altijd 60,4% het bijzonder moeilijk vindt om geschikt talent aan boord te halen.
Kathelijne Verboomen, Director Kenniscentrum Consult bij Acerta: “De toegenomen aanwervingsappetijt bewijst de veerkracht van de kmo’s. Bedrijfsleiders beseffen dat de huidige turbulente economische wereld het nieuwe normaal is waarin ze moeten werken. Het onvoorspelbare is de enige zekerheid. Langzaam maar zeker passen ze hun business aan die nieuwe realiteit aan en ontdekken ze nieuwe businesskansen waarvoor ze op zoek moeten naar geschikt talent. Tegelijk nuanceert onze barometer het dominante discours over AI: kmo’s verwachten vooral dat artificiële intelligentie op korte termijn hun werking efficiënter zal maken (55,6%), terwijl de verwachte impact op jobvermindering voorlopig beperkt blijft (16,3%).”
Geert Janssens, hoofdeconoom ETION: “De resultaten tonen een opmerkelijke combinatie van realisme en vertrouwen. Kmo’s bereiden zich voor op een economisch onzekere omgeving door sterker in te zetten op efficiëntie, digitalisering en kostenbeheersing, maar tegelijk blijven ze investeren in mensen. Dat recordaantal ondernemingen dat bijkomend personeel wil aanwerven, illustreert dat veel bedrijfsleiders nog steeds groeikansen zien. De uitdaging wordt om technologische innovatie, waaronder AI, te combineren met investeringen in vaardigheden en productiviteit. Alleen zo kunnen kmo’s hun concurrentiekracht duurzaam versterken.”
Talent vinden blijft grote uitdaging voor kmo’s
De aanwervingsappetijt is dan wel toegenomen, maar daarmee zijn de aanwervingen nog geen feit. Het valt op dat de zoektocht naar en het binden van talent veruit de belangrijkste uitdagingen blijven op personeelsvlak voor kmo’s. Bijna 6 op de 10 kmo-werkgevers (57,5%) zetten het aantrekken van de juiste medewerkers op één in de top drie uitdagingen voor het vervolg van 2026. Gevolgd door het behoud van de medewerkers (47,5%) en het bevorderen van het mentaal welzijn (36,8%).
Kathelijne Verboomen: “Op de vraag in welke hr-thema’s de kmo-bedrijfsleiders de komende zes maanden dan willen investeren om de uitdagingen aan te pakken, zet 36,9% ‘opleiding en ontwikkeling van de medewerkers’ bovenaan. Door te investeren in reskilling en upskilling maak je medewerkers duurzaam inzetbaar en begeleid je hen richting nieuwe rollen en taken. Uitval willen de werkgevers dan weer opvangen door te investeren in ‘welzijn, werkbaar werk en preventie’ (25,8%). Net geen 23% van de werkgevers is van plan om te investeren in ‘digitalisering en/of automatisering van hr-processen’ om de noden aan geschikt talent op te vangen.”
Ruben Lemmens, gedelegeerd bestuurder van VKW Limburg: “Dat kmo’s vandaag, ondanks de uitdagende economische context, ambitieus blijven inzetten op aanwervingen, zegt veel over hun ondernemerschap en sterke groeigerichtheid. Dat verdient waardering. Tegelijk zien we dat, hoewel de piek in de arbeidsmarktkrapte wat afneemt, het voor de meeste kmo’s bijzonder moeilijk blijft om geschikte medewerkers te vinden. Het is positief dat zoveel ondernemingen sterk inzetten op opleiding en ontwikkeling. Ze zoeken niet alleen oplossingen voor vandaag, maar bouwen bewust aan duurzame inzetbaarheid en de jobs van morgen. Net daarom moet de overheid er alles aan doen om ondernemen werkbaar te houden: met eenvoudiger regelgeving, vlottere vergunningstrajecten en het beperken van zoveel mogelijk administratieve lasten, zoals in het kader van de loontransparantiewetgeving.”
Door de moeilijke zoektocht naar geschikt personeel in combinatie met de niet altijd even optimistische economische vooruitzichten (23,1% van de bedrijfsleiders is eerder tot heel negatief) zetten de kmo’s ook meer in op het beheersen van de personeelskosten. Niettegenstaande dat bijna 1 op de 3 bedrijfsleiders (29,8%) niet van plan is om maatregelen te nemen om de personeelskosten in te dammen, schuift 31,3% met taken en functies binnen het bedrijf. Bijna evenveel kmo’s (27,2%) zetten in op digitalisering en/of automatisering om in de kosten te snijden, terwijl 23,9% van plan is om aanwervingen uit te stellen of te beperken.
Over de cijfers
De gegevens zijn het resultaat van de recentste KMO Werkbarometer die Acerta in samenwerking met de ondernemersorganisaties ETION en VKW Limburg twee keer per jaar organiseert onder kmo-werkgevers (tussen 5 en 100 werknemers). Aan deze editie van mei 2026 namen 308 respondenten-kmo’s deel.
