De vergeten leiders van de organisatie

Bij Proximus krijgen ook experten een leiderschapstraject. Samen met SkillsGym ontwikkelde het bedrijf een programma dat hun expertise meer impact geeft.

Uitblinken in je vakgebied betekent niet automatisch dat je anderen kunt meenemen in je expertise. Zelfs bijzonder ervaren specialisten kunnen het lastig vinden om complexe kennis toegankelijk te maken, collega’s te overtuigen of verschillende perspectieven samen te brengen. Nochtans zijn die vaardigheden belangrijk om expertise ook binnen de organisatie ten volle te benutten. Vanuit die gedachte ontwikkelde Proximus samen met SkillsGym de PRO Development Track. Tijdens het #ZigZagHR Forum vertelden Isabelle Rouzée en Véronique Dacier (Proximus) en Sarah Cherif (SkillsGym) hoe dat programma in tien jaar tijd evolueerde en welke lessen ze onderweg leerden.

Expertise zonder impact

Toen Sarah Cherif vroeg wie in de zaal leiderschapsprogramma’s organiseerde, gingen heel wat handen omhoog. Bij de vervolgvraag wie vergelijkbare ontwikkelingsprogramma’s voor experten aanbood, bleven er veel minder over.

Organisaties investeren doorgaans stevig in de ontwikkeling van hun leidinggevenden. Experten worden vooral aangeworven, opgeleid en gecertificeerd om hun vakkennis. En die kennis wordt onvoldoende gedeeld. Volgens Sarah schuilt daar een onderschat probleem: expertise krijgt pas waarde voor een organisatie wanneer anderen ermee aan de slag kunnen.

Ook bij Proximus werd die vraag steeds relevanter. Experten werken vandaag vaker in multidisciplinaire agile teams, samen met collega’s uit bijvoorbeeld IT, finance, marketing en de business. Ze spreken niet noodzakelijk dezelfde technische taal, maar moeten wel samen beslissingen nemen. Ook AI verandert hun rol. Informatie wordt toegankelijker, maar het blijft aan experten om de kwaliteit ervan te beoordelen, verschillende inzichten te verbinden en anderen te overtuigen.

Leiderschap zonder hiërarchie

Proximus had al ontwikkelingsprogramma’s voor beginnende, ervaren en senior leidinggevenden. Maar experten oefenen op een andere manier invloed uit. Ze begeleiden niet noodzakelijk een team. Wel moeten ze hun expertise helder kunnen toelichten, voorstellen verdedigen in managementcomités en omgaan met kritische vragen. Daarnaast worden ze vanuit verschillende hoeken aangesproken, waardoor ook hun energie en veerkracht onder druk kunnen komen te staan. Daarom ontwikkelde Proximus samen met SkillsGym een apart traject voor de expert community.

De PRO Development Track bestaat inmiddels tien jaar en kende acht edities. Het programma duurt tien maanden en combineert opleidingen, praktijkopdrachten, onderlinge begeleiding en een afsluitende uitdaging. Twee vaardigheden bleven doorheen de jaren centraal staan: Delivering Your Message en Energy & Composure. Andere onderdelen evolueerden mee met de behoeften van de organisatie.

Solliciteren om te leren

Een van de belangrijkste aanpassingen had weinig met de inhoud van de opleidingen te maken. Aanvankelijk duidden leidinggevenden aan welke experten het programma zouden volgen. Dat veranderde. Vandaag solliciteren medewerkers zelf, via het interne rekruteringsplatform.

Ze beantwoorden vragen over hun motivatie, ambities en ontwikkelingsbehoeften. Willen ze hun expertise verdiepen? Meer impact hebben? Of uiteindelijk toch doorgroeien naar een leidinggevende functie? Het is een bewuste keuze. Het traject vraagt een aanzienlijke tijdsinvestering, met één tot twee opleidingsdagen per maand, voorbereiding en praktijkopdrachten. Bovendien gaat de opleiding door in het Engels, wat niet voor iedereen even evident is.

Kandidaten worden geselecteerd op onder meer hun businesskennis, leervermogen, groeimindset en voorbeeldrol binnen de organisatie. HR faciliteert het proces, leidinggevenden geven advies en het management beslist uiteindelijk over de selectie. Het verschil is volgens de sprekers groot. Waar vroeger deelnemers afhaakten omdat ze de verwachtingen onderschat hadden, gebeurt dat vandaag nog uitzonderlijk.

Wie niet geselecteerd wordt, krijgt feedback en kan via andere leerinitiatieven verder ontwikkelen. Een deelnemer vertelde Sarah zelfs dat hij drie jaar had gesolliciteerd voordat hij uiteindelijk kon deelnemen.

Minder vaardigheden, meer diepgang

Ook inhoudelijk werd het programma bijgestuurd. Aanvankelijk werkten deelnemers aan zes vaardigheden. Vandaag concentreert Proximus zich op drie kernvaardigheden: Delivering Your Message, Energy & Composure en Navigating Change. Die keuze sluit aan bij de organisatiestrategie, maar komt ook voort uit een belangrijke les: drie vaardigheden grondig ontwikkelen levert meer op dan zes oppervlakkig behandelen.

De trainingen vertrekken vanuit herkenbare situaties. Hoe vertaal je complexe expertise naar een overtuigend verhaal? Hoe presenteer je voor een publiek dat weinig van je vakgebied kent? Hoe blijf je rustig wanneer je voorstel kritisch wordt bevraagd? Daarbij gaat het nadrukkelijk om vaardigheden die deelnemers in hun dagelijkse werk kunnen toepassen.

Leren met een buddy

De opleidingen vormen slechts een deel van het traject. Elke deelnemer krijgt ook een buddy, bewust gekozen op basis van een andere leerstijl. Zo wordt iemand die gestructureerd leert bijvoorbeeld gekoppeld aan iemand die vooral leert door ervaring. De buddy’s komen regelmatig samen om ervaringen uit te wisselen, elkaar feedback te geven en nieuwe vaardigheden te oefenen.

Volgens Sarah werkt dat bijzonder goed bij Proximus. Sommige deelnemers onderhouden jaren na het programma nog contact met hun buddy. Maar ze plaatste er ook een kanttekening bij. In andere organisaties bleek hetzelfde systeem minder succesvol. Buddywerking vraagt zelfdiscipline, motivatie en de bereidheid om zich kwetsbaar op te stellen.

Daarom investeren de organisatoren vanaf het begin in psychologische veiligheid. Deelnemers oefenen met ademhalingstechnieken, stappen uit hun comfortzone en krijgen ruimte om fouten te maken. En soms gebeurt dat op verrassende manieren…

Het podium op

Tijdens de eerste editie zochten de organisatoren naar een afsluitende uitdaging die experten echt uit hun comfortzone zou halen. Zo ontstonden de PRO Talks: presentaties waarin deelnemers hun expertise delen met collega’s uit de hele organisatie. Voor veel experten was dat behoorlijk confronterend. Ze zijn gewend om inhoudelijk sterk te staan, maar niet noodzakelijk om voor een groot publiek te spreken.

De eerste reacties waren dan ook weinig enthousiast. Toch groeiden de PRO Talks uit tot een vast onderdeel van het programma. De presentaties worden professioneel opgenomen en via livestream gedeeld. Tijdens de meest recente editie volgden ongeveer 400 medewerkers per dag de talks, online of in de zaal. De opnames blijven nadien beschikbaar op het interne leerplatform. Zo krijgen experten een podium, wordt hun kennis toegankelijk voor een veel breder publiek en brengen ze de vaardigheden die ze maandenlang hebben geoefend daadwerkelijk in de praktijk.

Wat levert het op?

De PRO Development Track telt inmiddels meer dan 300 alumni. Proximus probeert de impact op verschillende manieren te meten. In de beginjaren gebeurde dat via 360 gradenfeedback voor en na het traject. Recent bevroeg de organisatie haar alumni. Daaruit bleek dat 93% een duidelijke verbetering ervaart in de getrainde vaardigheden en 95% vindt dat het programma aansluit bij de eigen ontwikkelingsbehoeften. Dat zijn zelfgerapporteerde resultaten, maar ze geven volgens Isabelle een duidelijke indicatie van de waarde die deelnemers ervaren.

De volgende stap is om nog gerichter te meten hoe het beheersingsniveau van specifieke vaardigheden evolueert, met concrete ontwikkelingsdoelen aan het begin en einde van het traject.

Drie lessen voor HR

1. Investeer ook in leiderschap zonder hiërarchie
   Experten creëren waarde wanneer hun kennis invloed heeft op samenwerking en beslissingen. Ontwikkel daarom niet alleen hun vakexpertise, maar ook hun vermogen om anderen mee te nemen.
2. Maak medewerkers eigenaar van hun ontwikkeling
   Door experten zelf te laten solliciteren, stimuleert Proximus bewuste keuzes en motivatie. Een intensief ontwikkeltraject werkt beter wanneer deelnemers weten waarom ze eraan beginnen.
3. Laat leren verder gaan dan de opleiding
   Combineer gerichte vaardigheidstraining met buddywerking, psychologische veiligheid en een concrete uitdaging. De PRO Talks tonen hoe je persoonlijke ontwikkeling kunt verbinden met kennisdeling in de hele organisatie.