Samenvatting
De nieuwe cijfers van het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen tonen dat de loonkloof in België hardnekkig blijft: 7% per uur na correctie voor arbeidsduur en 19,5% zonder correctie (in de privésector zelfs 10,1% en 24,5%). Vooral arbeidsters in de privésector, zoals huishoudhulpen en productiearbeidsters, worden het zwaarst getroffen. De Europese richtlijn Loontransparantie moet hier verandering in brengen: vanaf juni 2026 moeten bedrijven hun loon- en promotiecriteria openbaar maken, regelmatig genderloonrapporten opstellen en actie ondernemen bij verschillen groter dan 5%. Deze transparantie moet loondiscriminatie zichtbaar en aanvechtbaar maken en zo de loonkloof helpen dichten
Het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen brengt vandaag nieuwe loonkloofcijfers uit. De loonkloof in België bedraagt nog steeds 7,0%, na correctie voor arbeidsduur. Zonder correctie voor arbeidsduur loopt de loonkloof op tot 19,5%. In de privésector bedraagt de loonkloof zelfs 10,1% en 24,5%, respectievelijk met en zonder correctie. Verschillende factoren kunnen een deel van deze ongelijkheden verklaren: deeltijds werk, leeftijd, opleidingsniveau, burgerlijke staat, gezinssamenstelling, nationaliteit of afkomst, maar ook de aanhoudende segregatie op de arbeidsmarkt.
Achter deze gemiddelden schuilen grote verschillen naar statuut en sector. Van alle verschillende categorieën vrouwelijke werknemers hebben arbeidsters in de privésector te kampen met de grootste loonkloof. Zo verdienen zij gemiddeld bijna 20% minder per uur na correctie voor arbeidsduur dan hun mannelijke tegenhangers.
Liesbet Stevens, adjunct-directeur van het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen, analyseert:
“Arbeidsters worden in het bijzonder blootgesteld aan ongelijkheden. Vooral huishoudhulpen en productiearbeidsters hebben vaak onzekere, deeltijdse banen met veeleisende arbeidsomstandigheden. De lage lonen verergeren hun economische kwetsbaarheid nog meer.”
De Europese richtlijn Loontransparantie: een sleutelmaatregel om de loonkloof te dichten
De Europese richtlijn Loontransparantie, die in mei 2023 werd aangenomen, is bedoeld om loondiscriminatie tegen te gaan en de loonkloof tussen vrouwen en mannen te helpen dichten. Vanaf juni 2026 zullen bedrijven verplicht zijn om de criteria bekend te maken die bepalend zijn voor de beloningsniveaus en de processen voor promotie en loonsverhoging binnen het bedrijf. Ze moeten ook regelmatig rapporteren over de loonkloof tussen vrouwen en mannen binnen hun organisatie en corrigerende maatregelen nemen wanneer er een loonkloof van meer dan 5% wordt vastgesteld.
De omzetting van de richtlijn in de Belgische wetgeving wordt momenteel besproken. Het is een belangrijke kans om de loonkloof te verkleinen. Door lonen transparanter te maken, zullen werkneemsters en werknemers discriminaties effectief kunnen aantonen en aanvechten, terwijl werkgevers gesensibiliseerd worden voor de vaak onbewuste genderbias in de functiewaardering. De richtlijn rond loontransparantie is een echte hefboom voor gelijkheid en zal een nieuwe impuls geven aan de strijd tegen de loonkloof tussen vrouwen en mannen.
Over het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen
Het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen is een onafhankelijke openbare instelling die strijdt tegen elke vorm van discriminatie en ongelijkheid op basis van gender. Jaar na jaar stijgt het aantal meldingen bij het Instituut. Het Instituut informeert slachtoffers en ondersteunt hen bij eventuele rechtszaken. Daarnaast geeft het Instituut informatie over het wettelijk kader en formuleert het adviezen en aanbevelingen, onder meer aan de regering en het parlement. Ook het verzamelen van cijfers en statistieken, opzetten van onderzoeken, geven van opleidingen en opzetten van concrete beleidsinitiatieven en bewustmakingscampagnes behoren tot de opdrachten van het Instituut.
