Belgische werknemers tonen weinig ambitie om ondernemer te worden. Slechts 14% overweegt concreet een eigen zaak, tegenover gemiddeld 25% in zestien onderzochte Europese landen. Daarmee staat België op de laatste plaats, samen met Duitsland. Dat blijkt uit een bevraging van SD Worx bij 16.500 werknemers in zestien Europese landen, onder wie meer dan 1.000 Belgen. Bij werknemers jonger dan 35 loopt de interesse wel op tot bijna één op vier (24%). Ook leidinggevenden overwegen ongeveer dubbel zo vaak een eigen zaak als werknemers zonder leidinggevende verantwoordelijkheid.
Bijna een kwart van de werknemers jonger dan 35 voelt ondernemingskriebel
Leeftijd vormt de duidelijkste scheidslijn. Bij werknemers jonger dan 35 overweegt 24% een eigen zaak. Vanaf 35 jaar neemt die interesse af: bij 35- tot 54-jarigen gaat het om 11%, tegenover 6% bij 55-plussers. Over alle leeftijden heen overweegt één op de zeven werknemers (14%) concreet een eigen zaak te starten.
“Dat jongeren vaker aan ondernemerschap denken, is niet onverwacht: zij staan vroeger in hun loopbaan en hebben doorgaans meer ruimte om verschillende professionele pistes te verkennen. De uitdaging is om die interesse om te zetten in haalbare ondernemingsprojecten, met voldoende aandacht voor financiële voorbereiding, sociale bescherming en begeleiding”, duidt Elke Schreurs van SD Worx, verantwoordelijk voor het segment bedrijfsleiders.
Ook de andere indicatoren wijzen in die richting: 26% van de werknemers jonger dan 35 zegt liever als zelfstandige dan als werknemer te werken en 25% overweegt te starten in bijberoep. Over alle leeftijden heen bedragen beide aandelen 16%.
Youssef Deconinck, woordvoerder bij ondernemersloket en sociaal verzekeringsfonds Xerius vult aan: “Een bijberoep kan een toegankelijke tussenstap zijn: werknemers kunnen een idee testen en ervaring opbouwen zonder meteen de zekerheid van hun hoofdactiviteit los te laten. Tegelijk tonen de cijfers dat intentie nog geen onderneming is. Goede informatie en begeleiding blijven belangrijk om de stap haalbaar te maken.”
Leidinggevenden overwegen ongeveer dubbel zo vaak een eigen zaak
Niet alleen leeftijd, maar ook verantwoordelijkheid in de huidige job speelt een rol. Van de werknemers die één of meer mensen aansturen, overweegt 23% een eigen zaak. Daarmee ligt hun ondernemersinteresse ongeveer dubbel zo hoog als bij werknemers zonder leidinggevende verantwoordelijkheid (10%). Hetzelfde geldt voor starten in bijberoep (25% vs. 13%) en liever werken als zelfstandige (27% vs. 11%).
Ook de omvang van de werkgever lijkt samen te hangen met de interesse in ondernemerschap. Bij organisaties met minder dan 250 werknemers overweegt 17% een eigen zaak; bij werkgevers met minstens 2.500 werknemers gaat het om 6%.
De verschillen naar geslacht zijn kleiner, maar consistent. Bij mannen overweegt 17% een zaak te starten; bij vrouwen gaat het om 10%. De starterscijfers van Xerius vullen dit beeld van de ondernemersambitie aan met gegevens over wie effectief de stap zet.
Youssef Deconinck, woordvoerder bij Xerius: “Mannen vormen nog altijd de meerderheid van de effectieve starters. In 2025 groeide het aantal mannelijke en vrouwelijke starters in België wel even sterk, nl. met 5%, al zijn er regionale verschillen. Bij de starters die Xerius begeleidt, blijft de verhouding voorlopig vrij stabiel: ongeveer 60% is man en 40% vrouw.”
België eindigt onderaan de internationale rangschikking
In de zestien onderzochte landen overweegt gemiddeld 25% van de werknemers een eigen zaak. België blijft met 14% ruim onder dat gemiddelde en staat voor deze indicator op de laatste plaats, samen met Duitsland. Voor starten in bijberoep scoort alleen Spanje lager: 14%, tegenover 17% in België.
België en Spanje blijven voor elk van de drie bevraagde indicatoren tussen 14% en 17%. Aan de andere kant van het spectrum staan Roemenië, Servië en Kroatië. In Roemenië overweegt 45% een eigen zaak, wil 55% starten in bijberoep en werkt 52% liever als zelfstandige dan als werknemer.
Elke Schreurs, van SD Worx: “De internationale vergelijking toont dat Belgische werknemers minder vaak dan elders overwegen om ondernemer te worden. Ondernemers nemen risico’s en maken keuzes op langere termijn: investeren, mensen aanwerven en zichzelf verlonen. Daarvoor moeten ze weten binnen welk kader ze die beslissingen nemen. Net daar wringt vandaag het schoentje. De vele maatregelen op korte tijd en de opeenvolgende wijzigingen en onduidelijkheden rond onder meer voordelen van alle aard, dividenduitkeringen en andere fiscale maatregelen maken vooruitplannen bijzonder moeilijk. Een duidelijk en voorspelbaar regelgevend en fiscaal kader en een positief ondernemingsklimaat kunnen helpen om ondernemersambitie te stimuleren.”
De specialist vervolgt: “Ook de effectieve opstarten liggen volgens Eurostat in België bij de laagste vijf van Europa1. Maar er zijn ook lichtpunten: er zijn meer opstarten dan stopzettingen (5,7%) en de overlevingsgraad na twee jaar is bij de hoogste van Europa (82%), al vertaalt dit zich in België minder snel in extra jobs.”
===
Over de studie
Om een vinger aan de pols te blijven houden bij werkgevers en werknemers, voert SD Worx regelmatig diepgaande enquêtes uit in heel Europa. De analyse van het meest recente ‘HR & Payroll Pulse’ onderzoek biedt organisaties waardevolle inzichten om hun HR- en payrollstrategie scherp te stellen en toekomstbestendig te maken.
Het onderzoek werd tussen 27 januari en 20 februari 2026 uitgevoerd in 16 Europese landen: België, Duitsland, Finland, Frankrijk, Ierland, Italië, Kroatië, Nederland, Noorwegen, Polen, Roemenië, Servië, Slovenië, Spanje, het Verenigd Koninkrijk en Zweden door het SD Worx Research Institute. In totaal werden 5.936 HR-beslissingsnemers en 16.500 werknemers bevraagd. De resultaten geven een representatief beeld van de arbeidsmarkt in elk land. In België werden 1.000 werknemers bevraagd, waarvan de maximale foutmarge 3,02% voor deze steekproef bedraagt (betrouwbaarheidsinterval 95%).
