Leren leeft
Opleiding leeft in Vlaamse ondernemingen. Dat blijkt uit het nieuwste rapport van de SERV en Stichting Innovatie & Arbeid, gebaseerd op de Ondernemingsenquête 2025. Met 1.650 bevraagde bedrijven in alle sectoren en groottes, biedt het rapport een heldere inkijk in hoe leren vandaag vorm krijgt op de werkvloer. De cijfers tonen dat er een duidelijke positieve evolutie aan de gang is, maar ook dat er nog heel wat ruimte is voor verdieping, verbreding en strategische verankering. Precies daar ligt een belangrijke rol voor HR.
Ondernemingen waarderen opleiding steeds meer. Met een gemiddelde score van 7,2 op 10 geven ze aan dat leren essentieel is voor hun werking en toekomst. Die waardering vertaalt zich ook in concrete actie: steeds meer bedrijven bieden hun medewerkers toegang tot opleidingen, en het aantal ondernemingen dat verschillende opleidingsvormen combineert – klassikaal, digitaal en on-the-job – blijft toenemen. Vooral e-learning kent een indrukwekkende opmars: wat in 2018 nog eerder uitzondering was, is intussen uitgegroeid tot een gangbare praktijk bij bijna de helft van de bedrijven. Tegelijk blijkt dat ook on-the-job-training als leervorm aan terrein wint, in lijn met de behoefte aan praktijkgericht, efficiënt leren.
Meer structuur én meer samenwerking
Opvallend is hoe vaak ondernemingen een beroep doen op externe lesgevers. In veel gevallen gebeurt het merendeel van de opleidingen extern, wat het belang onderstreept van kwaliteitsvolle partnerschappen. Tegelijk groeien ook de interne structuren: meer bedrijven werken met opleidingsplannen, persoonlijke ontwikkelingsplannen en systematische functioneringsgesprekken. Dit wijst op een toenemende formalisering van het opleidingsbeleid, al blijft er ruimte om deze structuren breder en consistenter in te zetten.
Wat medewerkers precies leren, is sterk afhankelijk van de context. Opleidingen over processen, producten en technische kennis vormen de kern. Opleidingen rond welzijn, veiligheid of soft skills worden minder frequent aangeboden, ondanks hun toenemende relevantie. Opvallend is ook dat het tempo waarin competenties veranderen sterk varieert tussen organisaties. Bij sommigen is dat nauwelijks een factor, terwijl anderen door digitalisering, innovatie of duurzaamheidsdoelstellingen net onder hoge druk staan om snel bij te scholen.
Digitale en maatschappelijke transities als hefboom
Vooral digitalisering blijkt een krachtige motor om te leren. Bedrijven die investeren in technologie koppelen deze vaak aan opleidingsprogramma’s. Innovatie vormt een tweede, iets minder uitgesproken, katalysator voor opleiding. Duurzaamheid blijft voorlopig de zwakste drijfveer, hoewel ook daar stilaan beweging in komt. In alle gevallen geldt: bedrijven die actief inzetten op transities, zetten ook sterker in op leren.
Opleiden botst nog op klassieke en nieuwe drempels
Toch zijn er ook belemmeringen. Tijd en budget blijven de klassieke drempels, maar er zijn ook inhoudelijke struikelblokken, zoals een onduidelijk opleidingsaanbod of gebrek aan motivatie bij medewerkers. Interessant is dat ondernemingen met een meer geïntegreerd en gevarieerd opleidingsbeleid beduidend minder obstakels ervaren. Wie opleiding strategisch aanpakt, creëert dus niet alleen meer impact, maar ook meer ruimte en draagvlak.
Niet elke onderneming vertrekt van dezelfde realiteit
Daarnaast maken sector en bedrijfsgrootte een groot verschil. Grote ondernemingen en organisaties in de quartaire sector zijn het verst gevorderd, met duidelijke structuren, een breed aanbod en hoge deelnamegraad. KMO’s, en in het bijzonder bedrijven in de bouw en dienstensector, botsen vaker op praktische drempels. Voor hen is gerichte ondersteuning via sectorfondsen of beleid cruciaal om het potentieel van opleiding volledig te benutten.
HR als spil in een lerende organisatie
Uit het rapport blijkt dat opleiding steeds vaker een centrale hefboom is voor wendbaarheid, betrokkenheid en groei. Voor HR betekent dat niet alleen organiseren en faciliteren, maar ook inspireren en verbinden. Leren op het werk vraagt visie, cultuur en leiderschap.
