Een nationale studie uitgevoerd door het onafhankelijke onderzoeksbureau IPSOS bij begunstigden van ecocheques in België toont aan hoe sterk ecocheques vandaag ingebed zijn in het dagelijkse leven van Belgische werknemers. Ze worden allerminst gezien als een bijkomend voordeel, maar vormen een concrete ondersteuning van de koopkracht. In een context van stijgende kosten helpen ecocheques bovendien om de consumptie te sturen richting duurzamere keuzes en om de lokale economie te ondersteunen.
De cijfers spreken voor zich. Hoewel ecocheques twee jaar geldig zijn, besteedt 90% van de begunstigden het volledige bedrag binnen het jaar, en bijna 60% zelfs binnen zes maanden. Dit bijzonder hoge en snelle gebruik bevestigt dat de ecocheque inspeelt op een reële behoefte. Voor veel gezinnen vormt hij een tastbare aanvulling op het loon, bedoeld om nuttige en vaak essentiële uitgaven te financieren die anders moeilijker te dragen zouden zijn.
Een concrete hefboom voor duurzamere consumptiekeuzes
De resultaten van de studie bevestigen ook de milieu-impact van het systeem. Respondenten konden meerdere aankoopcategorieën aanduiden. Bijna één op de twee begunstigden gebruikt zijn ecocheques voor duurzame doe-het-zelf- of tuinierproducten. 44% besteedt ze aan energiezuinige apparatuur, terwijl bijna een kwart investeert in duurzame mobiliteitsoplossingen, zoals fietsen en bijhorende accessoires.
“Voor Monizze was het belangrijk om op een objectieve manier te weten te komen wat de Belgen van de ecocheque vinden. Deze studie bevestigt eerdere enquêtes die we bij onze eigen gebruikers uitvoerden en toont duidelijk aan dat ecocheques geen symbolisch voordeel zijn. Ze helpen gezinnen concreet om duurzamere keuzes te maken en ondersteunen tegelijk de lokale handel. Het is een instrument met een reële impact, zowel op de koopkracht als op de duurzame transitie,” verklaart Jean-Louis Van Houwe, CEO van Monizze.
Zware gevolgen bij afschaffing
De gevolgen van een eventuele afschaffing zouden dan ook aanzienlijk zijn. Meer dan zes op de tien begunstigden geven aan dat het wegvallen van ecocheques zou leiden tot een rechtstreekse vermindering of beperking van hun duurzame aankopen. Meer dan de helft zou een daling van het consumptieniveau ervaren en drie op de vier zouden bepaalde verantwoorde aankopen moeten heroverwegen zonder deze steun.
De ecocheque speelt immers een belangrijke stimulerende rol. Meer dan zeven op de tien begunstigden (72%) erkennen dat de ecocheque hun aankoopbeslissingen in positieve zin beïnvloedt en hen aanzet tot de aankoop van duurzame producten die ze zonder dit voordeel niet zouden kopen. Bij een afschaffing zou bijna acht op de tien begunstigden zeer ontevreden zijn, terwijl bijna de helft vindt dat het systeem net versterkt zou moeten worden.
Een essentiële steun voor de koopkracht…
In België is de ecocheque allesbehalve marginaal. Maar liefst 2,3 miljoen werknemers ontvangen ecocheques en voor bijna één miljoen onder hen vormt dit de enige sociale cheque in hun loonpakket. Dit benadrukt het centrale belang van de ecocheque binnen de verloning, ongeacht het profiel van de onderneming. Bijna negen op de tien begunstigden beschouwen de ecocheque als onmisbaar of minstens nuttig en waardevol om hun consumptieniveau te behouden en toegang te hebben tot essentiële kwaliteitsproducten. Tot slot vreest 80% dat hun werkgever het verdwijnen van de ecocheque niet of slechts op een minder voordelige manier zou compenseren.
… en voor de lokale handel
Naast de impact op gezinnen speelt de ecocheque ook een belangrijke rol voor de lokale economie. Meer dan een derde van de begunstigden besteedt zijn ecocheques in buurtwinkels, een aandeel dat oploopt tot 41% bij de 18- tot 34-jarigen. Voor veel kleine handelszaken vertegenwoordigen deze uitgaven een niet te verwaarlozen deel van de omzet, vooral in sectoren die verband houden met duurzame uitrusting.
De conclusie is duidelijk: verre van een bijkomend voordeel vormt de ecocheque vandaag een hoeksteen van duurzame koopkracht in België. Een afschaffing zou zowel gezinnen, verantwoorde consumptie als de lokale economie ernstig verzwakken.
